Glista ludzka – objawy glistnicy. Rozpoznanie, badania, leczenie zakażenia glistą ludzką - portal DOZ.pl
Glista ludzka – objawy glistnicy. Rozpoznanie, badania, leczenie zakażenia glistą ludzką
Marcin Dec

Glista ludzka – objawy glistnicy. Rozpoznanie, badania, leczenie zakażenia glistą ludzką

Glista ludzka to pasożyt z rodzaju nicieni bytujący w jelicie cienkim. Glistnica, czyli choroba wywoływana przez glistę ludzką, zaliczana  jest do tzw. chorób brudnych rąk, do zarażenia glistą ludzką dochodzi bowiem najczęściej, gdy nie umyjemy rąk po kontakcie z ziemią bądź zjemy nieumyte warzywo czy owoc, na powierzchni którego znajdują się jaja glisty. Szczególnie narażone są na to dzieci. Objawy glistnicy to bóle brzucha, zaparcia i/lub biegunka, nudności, brak apetytu, a także duszności czy przewlekły ból gardła. 

Glista ludzka – co to jest?

Glista ludzka (Ascaris lumbricoides) to pasożyt należący do gromady nicieni (nematoda), którego jedynym żywicielem jest człowiek. Osiąga długość 20–30 cm (samice są dłuższe od samców), ma jasnokremową barwę. Jest pasożytem kosmopolitycznym (występuje niemal na całym świecie) i stanowi jedną z najczęstszych przyczyn chorób pasożytniczych u człowieka.

Szacuje się, że na całym świecie zarażone jest od 800 milionów do 1.3 miliarda ludzi, w większości w krajach o tropikalnym klimacie, szczególnie w miejscach, w których występuje problem z kanalizacją. W Polsce pasożyt jest rzadszy, występuje głównie u dzieci w wieku przedszkolnym. Najczęstsze drogi zakażenia glistą ludzką to zjedzenie nieumytych warzyw/owoców oraz zanieczyszczona woda.

Glista ludzka – cykl rozwojowy

Glista ludzka dostaje się do organizmu najczęściej z nieumytymi owocami i warzywami, na powierzchni których znajdują się jaja glisty. Kolejną drogą, za pomocą której można zarazić się glistą ludzką jest brak higieny – pasożyty te znajdują się np. na powierzchni dłoni zabrudzonych glebą. W świetle jelita cienkiego z jaj uwalniają się larwy, które przenikają przez błonę śluzową do krążenia wrotnego, które odprowadza krew z przewodu pokarmowego do wątroby. Wraz z krwią larwy glisty ludzkiej wędrują do płuc, gdzie wzrastają, osiągając 2 mm długości i przedostają się następnie do pęcherzyków płucnych. 

Następnie pasożyty wędrują do górnej części dróg oddechowych, przez oskrzela, tchawicę i krtań dostają się do gardła i są połykane. W ten sposób larwy znów trafiają do światła przewodu pokarmowego, gdzie ostatecznie osiągają dojrzałość. Tu utrzymują się dzięki ruchom antyperystaltycznym, co zapobiega ich wydaleniu. Po upływie 2–3 miesięcy samice zaczynają składać jaja, nawet do 200 000 dziennie. Jaja wydalane są z kałem i w korzystnych warunkach (wilgotna gleba, dostęp do tlenu) nabywają inwazyjność (zdolność do zarażania żywicieli). 

Polecane dla Ciebie

Glista ludzka – jakie są objawy glistnicy?

Choroba wywołana przez glistę ludzką to glistnica, inaczej askarioza (łac. ascariosis). Ta choroba pasożytnicza jest najczęściej występującą na świecie robaczycą przewodu pokarmowego. Bardzo często ma ona ma skąpoobjawowy przebieg, choć nie zawsze tak jest. Wyróżnia się dwie manifestacje glistnicy:

  1. Glistnica płucna – larwy powodują uszkodzenie ściany naczyń krwionośnych i pęcherzyków płucnych, towarzyszy im naciek zapalny, który tworzą głównie eozynofile (granulocyty kwasochłonne). Powoduje to wystąpienie gorączki, kaszlu, duszności. W krwi obwodowej zaznaczona jest eozynofilia – podwyższony poziom granulocytów kwasochłonnych.
  2. Glistnica jelitowa – obecność glisty w jelicie cienkim wywołuje bóle brzucha, brak apetytu, nudności oraz wymioty, biegunki i/lub zaparcia. Jeśli w jelicie obecna jest duża ilość pasożytów, mogą one zaczopować jego światło, prowadząc do niedrożności. Glisty ludzkie mogą również wnikać do przewodów żółciowych lub trzustkowych i wywoływać ich zapalenie. 

Przewlekła, nieleczona glistnica może skutkować niedożywieniem i niedoborem składników pokarmowych, zwłaszcza witamin A i C.  Możliwe powikłania askariozy obejmują niedrożność jelit, zatkanie dróg żółciowych i przewodu trzustkowego – ostre zapalenie trzustki czy niedrożność dróg oddechowych. Dlatego tak istotne jest, w razie zauważenia u siebie bądź u dziecka, wyżej wymienionych objawów, skonsultowanie się z lekarzem rodzinnym.

Glista ludzka – diagnostyka zakażenia glistą ludzką

Podstawowym badaniem w diagnostyce glistnicy jest badanie kału, w którym poszukuje się obecności jaj nicienia. Próbki kału powinno się pobierać kilkakrotnie w odstępach 3–5 dni. Czasem stwierdza się obecność dorosłych form pasożyta w kale lub wymiocinach. 

Na diagnozę glistnicy może nakierować wspomniana wyżej eozynofilia – podwyższony poziom granulocytów kwasochłonnych w morfologii krwi z rozmazem. Jest to znalezisko niespecyficzne, które towarzyszy chorobom pasożytniczym, ale również alergicznym, a także niektórym schorzeniom autoimmunizacyjnym. Podniesione może być również stężenie immunoglobulin (przeciwciał), zwłaszcza w klasie IgE. Glisty można również uwidocznić w badaniach obrazowych jamy brzusznej, takich jak tomografia komputerowa czy ultrasonografia. 

Glista ludzka u dziecka. Objawy glistnicy u dzieci

Dzieci w wieku przedszkolnym lub wczesnoszkolnym to populacja szczególnie narażona na infekcje pasożytnicze. Przebywanie w otoczeniu dużej liczby dzieci w przedszkolu i szkole, nieprzestrzeganie zasad higieny i zachowania, takie jak geofagia (zjadanie gleby) sprzyjają zakażeniu przez glistę ludzką. Długotrwała glistnica może prowadzić u dzieci do niedoborów witamin i innych składników pokarmowych, a w konsekwencji negatywnie wpływać na ich rozwój fizyczny i umysłowy. Ważna jest obserwacja malucha i w przypadku dostrzeżenia jakichkolwiek niepokojących objawów, udanie się do  pediatry.

Objawy glisty ludzkiej u dziecka są podobne, jak te występujące u dorosłych i są to m. in.:

  • nadpobudliwość,
  • ból brzucha,
  • nudności i wymioty,
  • wzdęcia, zaparcia,
  • biegunka,
  • duszność,
  • nieżyt oskrzeli, astma oskrzelowa,
  • uporczywy ból gardła, 
  • obniżony apetyt, spadek masy ciała, 
  • problemy ze snem,
  • problemy skórne, pokrzywka.

Glista ludzka – na czym polega leczenie glistnicy?

Leczenie glistnicy polega na podawaniu doustnych preparatów antypasożytniczych, przede wszystkim albendazolu i mebendazolu – wystarczy pojedyncza dawka. Alternatywą jest pyrantel, stosowany również u kobiet w ciąży lub karmiących piersią. Kontrolę po leczeniu przeprowadza się po upływie dwóch tygodni, polega ona na trzykrotnej kontroli rozmazu kału.

W fazie płucnej stosuje się czasem leczenie objawowe, takie jak beta mimetyki (leki rozszerzające oskrzela) czy glikokortykosteroidy, które hamują reakcję zapalną. W przypadku wystąpienia powikłań, takich jak niedrożność czy perforacji jelita, koniecznie jest leczenie chirurgiczne. 

Istotne jest, aby nie podejmować leczenia na własną rękę, każdorazowe podanie leku przeciwpasożytniczego (dostępne są preparaty na receptę oraz bez recepty) należy skonsultować ze specjalistą.

Glista ludzka – profilaktyka glistnicy

W profilaktyce zakażenia glistą ludzką kluczowe jest mycie owoców i warzyw oraz mycie rąk po kontakcie z ziemią, a także noszenie rękawic w trakcie pracy w ogrodzie. Zwłaszcza najmłodszych warto uczulić, aby pamiętali o podstawowych zasadach higieny, takich jak:

  • dokładne mycie rąk przed posiłkiem,
  • dokładne mycie rąk po powrocie do domu ze spaceru i po skorzystaniu z toalety,
  • dokładne mycie produktów spożywczych przed spożyciem,
  • zwracanie uwagi na to, aby dziecko nie wkładało do buzi przedmiotów, które mogły mieć kontakt z ziemią, np. podczas zabawy w piaskownicy.
  1. P. B. Heczko, A. Pietrzyk, M. Wróblewska (red.), Mikrobiologia lekarska, PZWL, Warszawa 2014. 
  2. P. Gajewski, A. Szczeklik, Interna Szczeklika 2019, Medycyna Praktyczna, Kraków 2019.
  3. K. Leder, P. F. Weller, Ascariasis, “UpToDate” [online], https://www.uptodate.com/contents/ascariasis?search=ascariasis&source=search_result&selectedTitle=1~44&usage_type=default&display_rank=1, [dostęp:] 25.04.2020.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Paracenteza – przebieg, wskazania, przeciwwskazania, powikłania

    Paracenteza to inwazyjny zabieg polegający na nakłuciu jamy otrzewnej u osoby z wodobrzuszem. Może mieć ona znaczenie diagnostyczne (przy nowo powstałej marskości), jak i lecznicze (gdy poprawiamy tym jakość życia osoby chorej). Paracenteza jest przeprowadzana z zachowaniem zasad aseptyki, by zmniejszyć ryzyko bakteryjnego zakażenia otrzewnej. Mimo niewielkiego odsetka powikłań ma ona swoje ograniczenia i powikłania, dlatego też powinna być wykonana tylko przy jasnych wskazaniach.

  • Kacheksja – czym jest?

    Przewlekłe choroby, takie jak nowotwory, powodują w organizmie człowieka prawdziwe spustoszenie. Stan taki nazywa się kacheksją, a jednym z jego charakterystycznych objawów jest spadek masy ciała. Jak pomóc choremu dotkniętemu kacheksją?

  • Drętwienie (mrowienie) języka – przyczyny, objawy, leczenie

    Drętwienie języka, ze względu na jego silne unerwienie, jest nieprzyjemne i bardzo często uciążliwe. Może być spowodowane reakcją na pokarmy czy leki, a także błahymi schorzeniami, jak i chorobami nieuleczalnymi albo zagrażającymi życiu. Dlatego też nie można go bagatelizować. Dlaczego drętwieje język? Czym jest to spowodowane? Jak poradzić sobie z mrowieniem języka?

  • Przetoka jelitowa – rodzaje, przyczyny, objawy

    Przetoka (łac. fistula) to połączenie pomiędzy dwoma (lub więcej) narządami wyściełanymi nabłonkiem lub pomiędzy narządem wewnętrznym a skórą. W przypadku przetoki jelitowej takie połączenie rodzi szereg problemów, ze względu na wydostającą się z niej treść kałową, która może wywoływać zakażenie, niedożywienie (w połączeniach między jelitem grubym a cienkim) oraz zaburzenia elektrolitowe. Rosnącym obecnie problemem są przetoki jelit jatrogenne (na skutek działań medycznych), które stanowią powikłania pooperacyjne. Czym jest przetoka jelitowa? Czym grozi? Jak się ją leczy?

  • Paradontoza – jak leczyć objawy zapalenia przyzębia?

    Paradontoza to choroba, której istotą jest pojawienie się stanu zapalnego tkanek, które otaczają zęby. Pierwszymi objawami jest zaczerwienienie, opuchlizna i tkliwość dziąseł. Krwawienie występuje w kolejnych etapach choroby. Podstawą zapobiegania jest utrzymanie właściwej higieny jamy ustnej. Jak leczyć paradontozę? Które pasty, żele, maści i płukanki najlepiej wspierają terapię?

  • Polekowe uszkodzenie wątroby – przyczyny, objawy, leczenie, rokowania

    Polekowe uszkodzenie wątroby (PUW) jest toksycznym uszkodzeniem lub zaburzeniem funkcji wątroby, wynikającym z działania leków, ich interakcji oraz reakcji alergicznych na nie. Mimo że występuje tylko 1 na 100 000 przypadków, jego powikłania mogą zagrażać zdrowiu, a nawet życiu. Toksyczne działanie leków może doprowadzić do stłuszczenia i marskości wątroby, co wiążę się przewlekłymi powikłaniami, które towarzyszą osobie chorej często do końca życia. Jakie są objawy polekowego uszkodzenia wątroby? Jak je leczyć?

  • Stany predysponujące do chorób zakrzepowych

    W trosce o zdrowie warto znać mechanizmy i przyczyny występowania chorób układu sercowo-naczyniowego, żeby móc skutecznie zapobiegać ich rozwojowi. Pozwala na to m.in. rozpoznawanie stanów predysponujących do chorób zakrzepowych.

  • Dyspareunia – czym jest? Przyczyny, objawy i leczenie

    Występowanie dyspareunii jest powszechnym i jednocześnie zaniedbywanym problemem. Nieleczony problem może wpływać negatywnie zarówno na zdrowie fizyczne i psychiczne kobiety, jak również na relacje w związku. Szacuje się, że dotyczy 3-18% populacji na świecie, a w trakcie swojego życia problemu doświadcza nawet do 28% kobiet. Dolegliwości w dyspareunii mogą ograniczać się do sromu i okolic wejścia do pochwy lub też dotyczyć głębiej położonych struktur.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij