Rytm zatokowy: badanie EKG, rytm miarowy, przyspieszony i zwolniony – co to oznacza?

Rytm zatokowy to podstawowy i prawidłowy rytm pracy serca. Może być niekiedy przyspieszony lub zbyt wolny. Mówi się wtedy o tachykardii lub bradykardii zatokowej.

1. Co to jest rytm zatokowy i jak się go bada?
2. Miarowy rytm zatokowy – jaka jest norma?
3. Niemiarowy rytm zatokowy serca – co oznacza?
4. Spowolniony rytm zatokowy – co oznacza? Przyczyny
5. Przyspieszony rytm zatokowy – co oznacza? Przyczyny

Co to jest rytm zatokowy i jak się go bada?

Rytm zatokowy to prawidłowy, fizjologiczny rytm pracy serca powstający w węźle zatokowo-przedsionkowym, który znajduje się w ścianie prawego przedsionka serca, w pobliżu ujścia żyły głównej górnej. Rytm zatokowy można rozpoznać tylko za pomocą badania EKG i musi on spełniać określone cechy:

• obecność załamków P (wychylenie krzywej EKG pokazujące skurcz przedsionków – dodatnie w odprowadzeniach I, II, aVF i ujemne w aVR),
• dopuszczalna zmiana odległości odstępów między załamkami P związana z oddychaniem (niemiarowość oddechowa),
• częstość pracy serca wynosi 60-100 uderzeń na minutę.

Przyspieszony rytm zatokowy nosi nazwę tachykardii, natomiast zwolniony rytm zatokowy to bradykardia. Rytm zatokowy niemiarowy wymaga ustalenia jego przyczyny.

Miarowy rytm zatokowy – jaka jest norma?

Rytm zatokowy miarowy oznacza, że bodziec odpowiadający za skurcz serca pochodzi z węzła zatokowo-przedsionkowego i prawidłowo rozchodzi się poprzez przedsionki do komór. W rytmie zatokowym w EKG załamki P pojawiają się w tej samej odległości od siebie, a po nich zawsze obecny jest zespół QRS (świadczący o skurczu komór serca). U zdrowego człowieka akcja serca wynosi ok. 60-100 uderzeń na minutę (u osób wysportowanych może być to nawet 50-60 uderzeń na minutę) i zależy od wielu czynników – na przykład od wysiłku fizycznego lub emocji. EKG zawsze powinno zostać ocenione przez lekarza kardiologa.

Niemiarowy rytm zatokowy serca – co oznacza?

Niemiarowy rytm zatokowy serca nie musi oznaczać choroby. Występuje również u ludzi zupełnie zdrowych – przeważnie u dzieci i osób młodych. Najczęściej niemiarowość zatokowa związana jest z oddychaniem i nosi nazwę niemiarowości oddechowej. Polega ona na przyspieszeniu akcji serca podczas wdechu i zwolnieniu w trakcie wydechu. Wszystko to wynika ze zmienności układu nerwowego w zależności od fazy oddychania (hamowanie napięcia nerwu błędnego). Lekarz może opisać w EKG, że obecny jest „rytm zatokowy z niemiarowością zatokową”.

Niemiarowy zatokowy rytm serca przeważnie nie wymaga diagnostyki ani wizyty u kardiologa. Jednakże niekiedy może pojawić się niemiarowość zatokowa niezwiązana z oddychaniem. Nosi ona nazwę niemiarowości zatokowej bezładnej i powinna zostać skonsultowana z kardiologiem, gdyż może świadczyć o chorobach serca, co wymaga pogłębienia diagnostyki.

Spowolniony rytm zatokowy – co oznacza? Przyczyny

Spowolniony zatokowy rytm serca nosi nazwę bradykardii i stwierdza się go, gdy serce bije wolniej niż 60 uderzeń na minutę. Fizjologicznie zwolnienie czynności ma miejsce podczas głębokiego snu. Bradykardia zatokowa może pojawić się również u osób wysportowanych, trenujących sporty wytrzymałościowe. Do najczęstszych przyczyn bradykardii można zaliczyć:

• choroby tarczycy,
• przyjmowanie niektórych leków, np. beta-blokerów,
• zmiany w układzie bodźco-przewodzącym serca,
• uszkodzenia mózgu (udar mózgu, krwiak),
• hipoglikemię (niski poziom cukru we krwi),
• hipotermię (znaczne obniżenie temperatury ciała),
• zaburzenia wodno-elektrolitowe.

Przyspieszony rytm zatokowy – co oznacza? Przyczyny

Przyspieszony rytm zatokowy nosi nazwę tachykardii. W tym przypadku częstość pracy serca wynosi ponad 100 uderzeń na minutę. Najczęściej odczuwana jest jako kołatanie serca i szybkie bicie serca.

Możliwe przyczyny tachykardii to:

• wysiłek fizyczny,
• stres oraz silne emocje,
• nadczynność tarczycy,
• zaburzenia gospodarki wodno-elektrolitowej,
• niedokrwistość,
• stosowanie używek, np. alkoholu,
• gorączka,
• niewydolność serca.

Najczęściej leczenie tachykardii polega na zwalczaniu jej przyczyny, czyli np. gorączki. W innych przypadkach stosuje się leczenie farmakologiczne, np. stosowanie beta-blokerów.