Grafika przedstawiająca puls
Wojciech Glinicki

Tętno spoczynkowe – co to jest, jak je obliczyć i jakie są normy?

Tętno spoczynkowe, znane również jako tętno bazowe, to liczba uderzeń serca na minutę, kiedy jesteśmy w stanie spoczynku lub w spoczynku fizycznym. Jest to ważny wskaźnik zdrowia, który pomaga lekarzom ocenić ogólne funkcjonowanie serca i układu krwionośnego. Normalne tętno spoczynkowe dla dorosłych waha się od 60 do 100 uderzeń na minutę. Wskaźnik ten może się jednak różnić w zależności od wieku, płci, poziomu aktywności fizycznej i innych czynników, takich jak stres i choroby. Jeśli tętno spoczynkowe jest nieprawidłowe, należy skonsultować się z lekarzem, aby ustalić przyczynę i uzyskać odpowiednie leczenie.

U zdrowej dorosłej osoby serce bije z częstością około 60-100 uderzeń na minutę. Tętno spoczynkowe jest ważnym wskaźnikiem zdrowia i funkcji serca. Częstość serca może różnić się w zależności od wieku lub kondycji fizycznej.

Tętno spoczynkowe – co to jest i czym się charakteryzuje?

Tętno spoczynkowe (lub inaczej puls spoczynkowy) to liczba uderzeń serca na minutę u osoby będącej w stanie spoczynku fizycznego i emocjonalnego. Jest to wymierny wskaźnik częstości akcji serca i może być wykorzystywany do oceny stanu zdrowia oraz kondycji fizycznej. Prawidłowe tętno spoczynkowe waha się w granicach od 60 do 100 uderzeń na minutę. Na wartość tętna spoczynkowego mogą wpływać czynniki, takie jak wiek, choroby współistniejące czy prowadzony styl życia. Znając tętno spoczynkowe, można monitorować swój stan zdrowia oraz kondycję fizyczną.

Na DOZ.pl znajdziesz wysokiej jakości pulsoksymetry – sprawdź, co dla Ciebie przygotowaliśmy

W czym pomoże kontrolowanie pulsu spoczynkowego:

  • ocena ogólnego stanu zdrowia – tętno spoczynkowe może być użyte do sprawdzenia, czy mięsień sercowy funkcjonuje prawidłowo; wysokie lub niskie tętno może wskazywać np. na zaburzenia rytmu serca;
  • monitorowanie postępów treningowych – można sprawdzać swoje tętno spoczynkowe i zobaczyć, jak zmienia się ono w miarę ćwiczeń – jeśli zbyt szybko i za bardzo rośnie, być może należy wykonać próbę wysiłkową (dowiedz się więcej i przeczytaj artykuł o tym, jak powinien wyglądać trening cardio i jaki zakres tętna powinno się wówczas rejestrować);
  • ocena kondycji fizycznej – im niższe jest tętno spoczynkowe, tym lepiej rozwinięte jest serce, co świadczy także o lepszej kondycji fizycznej organizmu; tętno spoczynkowe u sportowców jest niższe niż u przeciętnego człowieka i potrafi dochodzić nawet do 40 uderzeń na minutę w spoczynku (mówi się, że im organizm jest bardziej wytrenowany, tym wysokość tętna spoczynkowego powinna być niższa i wahać się w zakresie od 40 do 60 uderzeń na minutę, a nawet spaść poniżej 30 uderzeń);
  • określanie intensywności ćwiczeń – tętno w spoczynku może być użyte jako punkt wyjścia do określenia pułapu tętna podczas intensywnych ćwiczeń, np. interwałowych.
Zbyt wysoki puls (powyżej 100 uderzeń na minutę) nosi nazwę tachykardii, z kolei niski puls spoczynkowy (poniżej 50 uderzeń na minutę) to bradykardia.

Jak obliczyć tętno spoczynkowe i jak je zmierzyć?

Warto wiedzieć, jak obliczyć swoje tętno spoczynkowe. Aby to zrobić, należy kolejno wykonać następujące czynności:

  1. Usiąść lub położyć się i odpocząć przez chwilę po to, aby ustabilizować pracę serca.
  2. Znaleźć punkt pomiaru – tu najlepiej sprawdzi się tętnica szyjna lub tętnica promieniowa na nadgarstku.
  3. Za pomocą palca serdecznego i wskazującego (dwa pierwsze palce) policzyć liczbę uderzeń serca przez 15 sekund, a otrzymany wynik pomnożyć razy 4.

W przypadku kiedy trenujemy intensywnie, warto znać swoje tętno maksymalne. Jego znajomość pozwala lepiej dobrać intensywność ćwiczeń oraz zakresy tętna, w których powinno się wykonywać poszczególne etapy treningu. Aby obliczyć tętno maksymalne należy od wartości 220 odjąć swój wiek, np. jeśli osoba ma 35 lat, jej maksymalne tętno to 220 – 35, czyli 185. Wykonując pomiar tętna spoczynkowego, warto spróbować zmierzyć je kilka razy, aby wiedzieć, jakie jest średnie tętno spoczynkowe.

Powiązane produkty

Jakie jest prawidłowe tętno spoczynkowe?

Prawidłowy puls spoczynkowy osoby dorosłej mieści się w granicach od 60 do 100 uderzeń na minutę. U noworodków i niemowląt tętno wynosi od 180 (noworodki) do 170 (pierwsze lata życia dziecka) uderzeń na minutę. U dzieci do 15. roku życia tętno może zawierać się w przedziale 70–100 uderzeń na minutę. Puls spoczynkowy u młodzieży wynosi ok. 80 uderzeń serca na minutę. U osób dorosłych wartość tętna spada do ok. 60 uderzeń w ciągu minuty, niemniej jest to również zależne od stanu zdrowia oraz kondycji fizycznej.

Średnie tętno u sportowców, starszych osób i dzieci – dlaczego się różni?

Serce u dzieci bije szybciej niż u osób dorosłych i wiąże się to z aktywnością układu bodźco-przewodzącego serca, który jest w stanie szybciej przekazywać impulsy i pobudzać serce do pracy, niż ma to miejsce u dorosłych. Ponadto mniejsze serce musi wykonać więcej pracy (skurczów), aby przepompować krew zgodnie z zapotrzebowaniem organizmu. Mięsień sercowy osób starszych bije z częstością ok. 70 uderzeń na minutę. Jednak jest to również zależne od wielu czynników, między innymi od przyjmowanych przez seniorów leków, głównie tych „na serce”. Wyjątkową grupą są zawodowi sportowcy (np. pływacy lub triathloniści), których serce w spoczynku potrafi bić znacznie wolniej niż u zdrowej, dorosłej osoby. Wiąże się to z bardzo dobrą kondycją fizyczną i wytrenowaniem ciała. Ich serce potrzebuje wykonać mniej pracy, aby przepompować odpowiednią dla potrzeb organizmu ilość krwi.

Co robić w przypadku, gdy tętno spoczynkowe jest za wysokie?

Wysokie tętno spoczynkowe zwane jest również tachykardią. Świadczy ona o nieprawidłowym funkcjonowaniu serca, które może być wywołane silnymi emocjami bądź różnymi chorobami, takimi jak na przykład choroba wieńcowa serca lub nadczynność tarczycy. Tachykardia niezwiązana ze stanem emocjonalnym czy fizycznym, która długo się utrzymuje lub daje objawy, np. omdlenia, duszność, wymaga konsultacji lekarskiej, diagnostyki kardiologicznej i ewentualnego leczenia.

Sprawdź, jakie leki na serce i wsparcie układu krążenia znajdziesz na DOZ.pl

Charakter i pochodzenie wysokiego pulsu lekarz może ocenić na podstawie elektrokardiogramu (EKG serca) oraz badaniach biochemicznych wykonanych z krwi (jonogram i analiza panelu tarczycowego).

Za niski puls spoczynkowy – co może oznaczać?

Niskie tętno spoczynkowe nazywane jest fachowo bradykardią.

Rozwój bradykardii występuje na skutek:

  • niedoczynności tarczycy,
  • zaburzenia automatyzmu i przewodzenia serca (bloki przedsionkowo-komorowe),
  • stosowania niektórych leków, np. beta-blokerów,
  • bardzo dobrej kondycji fizycznej i wytrenowania kondycyjnego,

Bradykardia, podobnie jak tachykardia objawowa (osłabienie, omdlenie), powinna zostać skonsultowana z lekarzem, który może zlecić badania, takie jak EKG spoczynkowe czy EKG metodą Holtera, aby wykluczyć zagrożenie dla zdrowia i życia pacjenta.

Problem z pulsem spoczynkowym – kiedy udać się do lekarza?

Problemy z tętnem nigdy nie powinny być bagatelizowane. Do lekarza należy udać się w przypadku:

  • wysokich wahań pulsu – nagły wzrost oraz nagły spadek tętna spoczynkowego, tym bardziej, jeśli towarzyszy im niepokój oraz złe samopoczucie;
  • zaburzeń tętna – jeśli tętno spoczynkowe jest zbyt wysokie lub zbyt niskie przez dłuższy czas;
  • jeśli zaburzeniom tętna towarzyszą objawy, takie jak ból w klatce piersiowej, duszność, niepokój, mroczki przed oczami lub omdlenia i utraty przytomności;
  • zaburzeń pulsu w trakcie przyjmowania leków, szczególnie wpływających na częstość pracy serca (beta-blokery).
  1. A. Szczeklik, P. Gajewski, Interna Szczeklika, Kraków 2019.
  2. Wytyczne ESC dotyczące diagnostyki i leczenia chorych z częstoskurczem nadkomorowym, 2019.
  3. Zmierz rodzicom puls, [online] https://rytmserca.ptkardio.pl/dla_pacjenta/37-zmierz_rodzicom_puls [dostęp:] 6.02.2023.
  4. A. Szczeklik, M. Tendera, Kardiologia. Podręcznik oparty na zasadach EBM, Kraków 2009.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Pneumokoki – czym są i jakie choroby wywołują? Jak chronić się przed pneumokokami?

    Streptococcus pneumoniae (pneumokoki, dwoinki zapalenia płuc) to bakterie, które osiedlają się w nosie oraz gardle i powodują groźne choroby. Zakażenia pneumokokowe dotyczą głównie małych dzieci oraz seniorów. Wśród grup ryzyka wymienia się również osoby z zaburzeniami odporności oraz osoby cierpiące na choroby przewlekłe. W jaki sposób można zarazić się pneumokokami? Jak się przed nimi chronić? Podpowiadamy.

  • Rozszerzone źrenice – o czym świadczą? Czy oznaczają chorobę?

    Rozszerzone źrenice na ogół kojarzone są ze stanem silnego pobudzenia – również tego wywołanego farmakologicznie. W niektórych przypadkach mogą być jednak objawem poważnych zaburzeń zdrowotnych.

  • Żółć w żołądku – objawy, przyczyny, dieta, leczenie

    Produkcja żółci ma miejsce w wątrobie, następnie dochodzi do jej magazynowania w pęcherzyku żółciowym i wydzielenia w dużej ilości po spożyciu tłustego posiłku. Kolejno żółć transportowana jest przewodem żółciowym wspólnym do dwunastnicy, gdzie emulguje tłuszcze. Przygotowane w ten sposób lipidy są łatwiejsze do strawienia.

  • Zanik wieloukładowy (MSA) – przyczyny, objawy, diagnoza, leczenie

    21 maja 2024 roku w wieku 71 lat po kilkuletniej walce z chorobą zmarł wybitny polski kompozytor Jan A. P. Kaczmarek. Muzyk zmagał się z nieuleczalnym, postępującym schorzeniem neurodegeneracyjnym – zanikiem wieloukładowym (MSA). Choroba ta prowadzi do uszkodzenia struktur mózgu, a objawy przypominają symptomy choroby Parkinsona. Dowiedz się więcej na temat przyczyn, objawów i sposobów leczenia MSA.

  • Pompa insulinowa – wskazania, działanie, refundacja

    Pompy insulinowe umożliwiają lepszą kontrolę cukrzycy, a tym samym poprawiają jakość życia osób wymagających insulinoterapii. Te niewielkich rozmiarów urządzenia naśladują działanie trzustki i eliminują konieczność wykonywania regularnych wstrzyknięć insuliny. Wyjaśniamy, jak działają pompy insulinowe i jakim grupom pacjentów zaleca się korzystanie z nich. Opisujemy również, komu przysługują z refundacją.

  • Grypa i RSV – szczepionka, podobieństwa i różnice

    Grypa i RSV (ang. Respiratory Syncytial Virus) to dwie powszechne choroby wirusowe, które mają znaczący wpływ na zdrowie publiczne, szczególnie w okresie jesienno-zimowym. Obie mogą prowadzić do poważnych powikłań, zwłaszcza u osób starszych, niemowląt oraz osób z osłabionym układem odpornościowym. W tym artykule przyjrzymy się bliżej podobieństwom i różnicom między grypą a RSV, ze szczególnym uwzględnieniem dostępnych szczepień.

  • Sensor do pomiaru cukru – monitorowanie glikemii. Działanie, refundacja systemu ciągłego CGM

    Cukrzyca jest jedną z najczęstszych chorób cywilizacyjnych, na którą w Polsce choruje ponad 3 mln osób, z czego około 25% nie jest tego świadomych. W leczeniu tego schorzenia oraz w zapobieganiu występowania powikłań narządowych niezwykle istotne jest utrzymywanie prawidłowego stężenia glukozy we krwi. Dzięki nowoczesnym technologiom w postaci systemów do ciągłego monitorowania glikemii mamy szansę na lepszą kontrolę choroby, a co za tym idzie – na opóźnienie rozwoju powikłań narządowych cukrzycy. Niestety należy pamiętać, że sensory są stosunkowo drogie, a ich zakup podlega refundacji przez Narodowy Fundusz Zdrowia jedynie w konkretnych wskazaniach.

  • Refundacja dla cukrzyków – zasady refundacji w diabetologii

    Od stycznia 2024 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Zdrowia, wprowadzające w życie zmiany w refundacji wyrobów medycznych przeznaczonych dla pacjentów chorujących na cukrzycę. Wyjaśniamy zasady odpłatności systemów do ciągłego monitorowania glikemii, pomp insulinowych, pojemników na insulinę oraz zestawów infuzyjnych.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij