Krzywa cukrowa w ciąży – badanie, normy, wyniki, przebieg. Kiedy należy wykonać OGTT?
Barbara Sitek

Krzywa cukrowa w ciąży – badanie, normy, wyniki, przebieg. Kiedy należy wykonać OGTT?

Badanie krzywej cukrowej (OGTT) w ciąży jest testem, na który kieruje się pacjentkę między 6. a 7. miesiącem ciąży. OGTT pozwala zdiagnozować cukrzycę ciążową, która może doprowadzić do wystąpienia wielu chorób układu moczowego lub trawiennego – u matki, jak i nerwowego i sercowo-naczyniowego – u dziecka. Istnieją także takie choroby współistniejące, które wymagają od ciężarnej pacjentki częstszego przeprowadzania badania krzywej cukrowej, jak chociażby predyspozycje genetyczne, cukrzyca w poprzednich ciążach lub PCOS. Jak należy się przygotować do badania, czy można się zgłosić na OGGT bez skierowania lekarskiego i co należy zabrać ze sobą na test krzywej glikemicznej? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Krzywa cukrowa, czyli doustny test obciążenia glukozą, jest obowiązkowym badaniem dla wszystkich kobiet ciężarnych. Oznaczenie należy wykonać między 24. a 28. tygodniem ciąży. Pozwala ono na zdiagnozowanie tzw. cukrzycy ciążowej, która jeśli jest nieleczona, może doprowadzić do rozwoju wielu powikłań zagrażających zdrowiu zarówno matki, jak i jej dziecka.

Co to jest krzywa cukrowa?

Krzywa cukrowa, nazywana także krzywą glikemiczną lub doustnym testem obciążenia glukozą (OGTT), jest badaniem pozwalającym na ocenę gospodarki glikemicznej organizmu. Test sprawdza, czy w odpowiedzi na spożycie glukozy organizm jest w stanie wydzielić odpowiednią ilość insuliny, a ponadto wykrywa zaburzenia prowadzące do rozwoju cukrzycy, nawet wśród tych pacjentów, u których oznaczenie poziom glukozy we krwi na czczo może jeszcze nie przekraczać wartości prawidłowych lub przekracza je nieznacznie. Szczególnie istotne jest wykonanie tego badania w trakcie ciąży, ponieważ cukrzyca ciążowa może rozwinąć się także u tych kobiet, wśród których nigdy nie odnotowano podwyższonego poziomu glukozy we krwi.

Badanie polega na trzykrotnym oznaczeniu poziomu glukozy we krwi: na czczo, a następnie po 1 godzinie i 2 godzinach od wypicia przez osobę badaną roztworu zawierającego 75 g glukozy rozpuszczonej w około 250–300 ml wody.

Dlaczego badanie krzywej cukrowej należy wykonać w ciąży?

U około 3–5% ciężarnych kobiet dochodzi do pojawienia się tzw. cukrzycy ciążowej, która może mieć negatywny wpływ zarówno na organizm matki, jak i dziecka, zwłaszcza jeśli nie zostanie wykryta i odpowiednio leczona. U matki może ona doprowadzić do zakażeń układu moczowego, obrzęków, odmiedniczkowego zapalenia nerek, rozwoju cukrzycy typu II w przyszłości, wielowodzia, a nawet zatrucia ciążowego. U dziecka z kolei może skutkować powstaniem szeregu wad wrodzonych (zwłaszcza układu nerwowego, pokarmowego i sercowo-naczyniowego), zniekształceń kończyn i upośledzenia umysłowego, a także zwiększeniem masy ciała. Kobiety, których dzieci osiągają masę urodzeniową powyżej 4 kg, mogą mieć trudności z naturalnym porodem i są bardziej narażone na wystąpienie powikłań w jego trakcie, ponieważ częściej dochodzi u nich do rozwiązania ciąży poprzez cesarskie cięcie, a także do urazów okołoporodowych. Biorąc pod uwagę te zagrożenia, test doustnego obciążenia glukozą został wprowadzony jako badanie przesiewowe dla wszystkich kobiet będących w ciąży, między 24. a 28. tygodniem ciąży. Jeżeli kobieta znajduje się w grupie podwyższonego ryzyka wystąpienia cukrzycy ciężarnych, ze względu na wiek >35 roku życia, otyłość, nadciśnienie tętnicze, zespół policystycznych jajników, wystąpienie cukrzycy w poprzednich ciążach, insulinooporność, urodzenie dziecka ze zwiększoną masą ciała lub obciążający wywiad rodzinny, wówczas lekarz może zlecić wcześniejsze niż standardowo wykonanie krzywej cukrowej. Podobnie w wypadku, gdy kobieta ciężarna zauważy u siebie niepokojące objawy, mogące sugerować cukrzycę, czyli zwiększone poczucie pragnienia, częste oddawanie moczu, stwierdzenie obecności glukozy w moczu, senność i przewlekłe uczucie zmęczenia, mimo prawidłowej ilości snu.

Krzywa cukrowa – jak należy się przygotować do badania?

Do badania należy przystąpić na czczo, czyli zachowując co najmniej 8 godzin przerwy w spożywaniu posiłków i piciu napojów. W trakcie testu oraz na dobę przed badaniem nie wolno wykonywać intensywnej aktywności fizycznej, która mogłaby zafałszować jego wyniki. Ze względu na to, że całe badanie trwa nieco dłużej niż standardowe oznaczenie laboratoryjne, bo od 2 do nawet 3 godzin, warto zabrać ze sobą coś, co zajmie czas w oczekiwaniu na kolejne pobranie krwi, ponieważ nie można w tych okresach odstępu wychodzić poza obszar punktu pobrań. Przed badaniem warto również dopytać, czy laboratorium, w którym będzie ono przeprowadzane, zapewnia pacjentkom glukozę, czy może należy przynieść swoją saszetkę z proszkiem lub płynem, a ponadto zaleca się zabrać ze sobą butelkę wody niegazowanej i kubek, ażeby wypić z niego sporządzony przez pielęgniarkę roztwór. Mieszaninę należy wypić powoli, małymi łykami, w ciągu mniej więcej 5 minut.

Krzywa cukrowa – normy i interpretacja wyników badania

Normy dotyczące prawidłowych poziomów glukozy, w trakcie krzywej glikemicznej w ciąży, są ustalane przez Polskie Towarzystwo Ginekologów i Położników i co jakiś czas aktualizowane. Obecnie przyjmuje się, że wyniki poszczególnych oznaczeń nie powinny być wyższe niż:

  • na czczo – 92 mg/dl
  • po godzinie od momentu wypicia glukozy  – 180 mg/dl
  • po dwóch godzinach  – 153 mg/dl.

Przekroczenie którejkolwiek z tych wartości wskazuje na cukrzycę ciężarnych i jest stanem wymagającym konsultacji z lekarzem, wdrożenia odpowiedniej diety, a niekiedy także leczenia farmakologicznego. Badanie OGTT jest uważane za wiarygodne i w przypadku uzyskania wyników powyżej normy nie trzeba wykonywać go ponownie.

Krzywa cukrowa – gdzie można wykonać badanie? Cena/refundacja i skierowanie

Na wykonanie krzywej glikemicznej pacjentka powinna zostać skierowana przez swojego lekarza ginekologa prowadzącego ciąże, a sam test wykonany bezpłatnie w ramach NFZ. Jeżeli z jakichś przyczyn pacjentka zdecyduje się na przeprowadzenie badania na własną rękę, musi liczyć się z kosztami rzędu 20–40 złotych, a także koniecznością dostarczenia skierowania lub wyniku badania poziomu glukozy na czczo, nie starszego niż 30 dni, na którym stężenie glukozy nie przekroczyło 126 mg/dl.

Co może zaburzyć wynik krzywej cukrowej?

Na wyniki krzywej cukrowej osób spoza grupy kobiet ciężarnych, może wpływać palenie papierosów, spożywanie alkoholu i duży wysiłek fizyczny. Na rezultat badania OGTT przyszłej mamy wpływa z kolei dieta, niektóre leki lub preparaty hormonalne. Jeżeli pacjentka przyjmuje jakiekolwiek lekarstwa, powinna o tym poinformować swojego lekarza, który podejmie decyzje, czy i na ile wcześniej przed badaniem powinna je odstawić.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • LH (lutropina) – badanie, normy, za niska, za wysoka. Wskazania i interpretacja wyników hormonu luteinizującego

    Badanie poziomu LH jest wskazane w przypadku prowadzenia procesu diagnostycznego wielu zaburzeń dotyczących pracy narządów odpowiadających za płodność pacjenta. Kobiety, które wykonują oznaczenie hormonu luteinizującego, dokonując interpretacji wyników laboratoryjnych, powinny zwrócić uwagę na dzień cyklu miesiączkowego, na który przypada dzień pobrania krwi, ponieważ determinuje on wartość lutropiny. Za niski lub za wysoki poziom LH towarzyszy najczęściej schorzeniom, takim jak PCOS, zaburzenia miesiączkowania i pracy przysadki mózgowej. Jak należy przygotować się do oznaczenia stężenia lutropiny, czy przed badaniem hormonu luteinizującego trzeba być na czczo i ile kosztuje badanie LH? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Insulinomimetyki – chrom (Cr) – właściwości, wskazania i przeciwwskazania do suplementacji. Czy chrom jest skuteczny podczas odchudzania?

    Chrom jest mikroelementem, który w roli składnika suplementów diety traktowany jest jako środek wspomagający odchudzanie. Bierze udział w metabolizowaniu glukozy, białek i tłuszczy. Występuję zarówno w postaci zdrowotnej – trójwartościowej (CR III), jak i toksycznej – sześciowartościowej (Cr VI). Charakterystyczne dla chromu są także jego właściwości związane z podwyższaniem poziomu „dobrego" cholesterolu HDL przy jednoczesnym obniżaniu poziomu tego miażdżycowego, czyli „złego" cholesterolu LDL. Z którą witaminą najlepiej suplementować chrom, co należy do naturalnych źródeł tego pierwiastka śladowego oraz który chrom wybrać – organiczny, czy nieorganiczny? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Spirometria – na czym polega i kiedy wykonuje się badanie spirometryczne? Spirometria podczas pandemii SARS-CoV-2

    Spirometria jest standardowym testem sprawności płuc. Dowiedz się, kiedy jest zalecana i jak przebiega badanie spirometryczne. Czy w obliczu panującej pandemii i przy ograniczonym dostępie do świadczeń medycznych procedurę można przeprowadzić w domu?

  • Rezonans magnetyczny (MRI) stawu skokowego – badanie, wskazania, cena i skierowanie na prześwietlenie

    Rezonans magnetyczny stawu skokowego jest metodą diagnostyczną, która pozwala na ocenę najgłębiej położonych elementów tego obszaru. Większość badań z wykorzystaniem tomografii rezonansu magnetycznego wykonywana jest z podaniem kontrastu. Dzięki MRI możliwe jest zobrazowanie zarówno uszkodzeń chrząstki stawowej, więzadeł, jak i zmian zwyrodnieniowych i nowotworowych. Czy do wykonania rezonansu magnetycznego stawu skokowego niezbędne jest posiadanie skierowania lekarskiego, ile kosztuje MR kostki, jakie badania krwi należy wykonać przed prześwietleniem stawu skokowego z wykorzystaniem kontrastu? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Progesteron – badanie, normy, niedobór, nadmiar, interpretacja wyników badania. Progesteron a ciąża

    Badanie poziomu progesteronu jest jednym z oznaczeń, któremu najczęściej towarzyszy ocena poziomu FSH, LH, testosteronu i prolaktyny, podczas prowadzenia procesu diagnostycznego PCOS, czyli zespół policystycznych jajników lub zaburzeń miesiączkowania. Niski poziom progesteronu jest bardzo niekorzystny dla kobiet, które pragną zajść w ciążę, ponieważ hormon ten umożliwia zagnieżdżenie i utrzymanie się zarodka w błonie śluzowej macicy. Z kolei podwyższony poziom progesteronu może świadczyć o wystąpieniu torbieli, a nawet raku jajników, guzach nadnerczy i niewydolności wątroby. Jak należy się przygotować do badania hormonu progesteronowego, czy na pobranie krwi trzeba być na czczo i  ile kosztuje oznaczenie stężenia progesteronu we krwi? Odpowiedzi na te i i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Erytropoetyna – badanie, normy, interpretacja wyników

    Badanie erytropoetyny (EPO) jest wskazane podczas prowadzenia procesu diagnostycznego chorób krwi i nerek. Dzięki analizie poziomu erytropoetyny, możliwe jest kontrolowanie odpowiedzi na wdrożone leczenie anemii, nadkrwistości i niedokrwistości. Wysoki poziom EPO jest charakterystyczny dla sportowców, którzy swoje treningi odbywają w terenach górskich, ale także, co ciekawe, dla osób palących papierosy. Badanie poziomu erytropoetyny często towarzyszy analizie morfologii krwi i  hematokrytowi. Jaka jest norma EPO we krwi, czy do badania erytropoetyny należy zgłosić się na czczo i czy stosowanie EPO przez sportowców jest równoznaczne ze stosowaniem dopingu? Na te i inne pytania odpowiedzi znajdują się w niniejszym artykule.

  • Estrogen – badanie, normy, niedobór, nadmiar, interpretacja wyników badania krwi

    Badanie poziomu estrogenów jest jednym z głównych parametrów, który jest analizowany, kiedy lekarz specjalista (endokrynolog, ginekolog czy dermatolog) próbuje ustalić przyczynę długotrwałego braku miesiączki, zaburzeń dojrzewania płciowego, funkcji jajników, niekontrolowanych zmian masy ciała, a także niepokojących objawów natury dermatologicznej, takich jak np. trądzik. Poziom estrogenów kobiety w ciąży różni się od zakresów referencyjnych dla nieciężarnych pacjentek. Jak należy się przygotować do pobrania krwi, jakie są objawy nadmiaru i niedoboru estrogenów i czy badanie poziomu tych hormonów jest refundowane? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Estriol – badanie, normy, niedobór, nadmiar, interpretacja wyników badania. Estriol wolny w ciąży

    Estriol to hormon produkowany głównie podczas ciąży przez łożysko i nadnercza płodu. Norma estriolu w organizmie kobiety ciężarnej może być nawet 1000 razy wyższa niż ta w organizmie pacjentki niebędącej w ciąży, u której stężenie tego hormonu jest znikome. Razem z badaniem estriolu należy wykonać oznaczenie innych parametrów krwi, takich jak wolny estriol, (β-hCG) i AFP. Obniżony poziom estriolu w wyniku badań może świadczyć o wystąpieniu u płodu wad chromosomalnych w postaci zespołu Downa, Edwardsa oraz wad morfologicznych cewy nerwowej prawidłowej. Jak należy przygotować się do pobrania krwi, jak interpretować wynik badania estriolu w pierwszym, drugim i trzecim trymestrze ciąży i ile kosztuje oznaczenie stężenia hormonu we krwi? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij