×
DOZ.PL Darmowa
aplikacja
DOZ.pl
Zainstaluj

SIBO — gdy bakterii w jelicie jest za dużo

Przewód pokarmowy człowieka to ciągła struktura podzielona na odcink,i różniące się między sobą budową anatomiczną, pełnionymi funkcjami oraz rodzajem i ilością zasiedlających je bakterii. Szacuje się, że organizm człowieka zasiedla około 1500 różnych gatunków bakterii, przy czym najbardziej różnorodna i liczna populacja znajduje się w jelicie grubym. 

Skład ilościowy i jakościowy mikroflory jelitowej jest uwarunkowany nie tylko genetycznie, ale również wpływa na to stylu naszego życia, przebyte choroby, odżywianie czy środowisko, w którym żyjemy. Zaburzenia tej naturalnej równowagi mikroflory może być przyczyną licznych objawów chorobowych.

Czym jest SIBO?

SIBO (ang. small intestinal bacterial overgrowth) to zespół rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego, czyli anormalna zmiana ilościowa i/lub jakościowa mikroorganizmów w jelicie. Możemy wyróżnić dwie postacie tego schorzenia. W pierwszym przypadku mówimy o ilościowej zmianie mikroflory, gdy naturalnie występujące w jelicie cienkim bakterie patologicznie zwiększają swoją ilość. Drugi przypadek, gdy jelito cienkie zasiedla flora bakteryjna nietypowa dla tego miejsca, bytująca naturalnie w innym odcinku przewodu pokarmowego np. w jelicie grubym.

Jakie są objawy zespołu rozrostu bakteryjnego? 

Objawy SIBO nie są specyficzne, a częstotliwość ich występowania oraz nasilenie odzwierciedlają stopień rozrostu oraz rozmieszczenie zmian w jelicie. Im bliższy odcinek jelita czczego jest objęty rozrostem, tym objawy stają się silniejsze.

Do objawów SIBO zaliczamy: zaburzenia trawienia, dyskomfort objawiający się uciążliwymi wzdęciami, spowodowanymi nadmierną produkcją gazów, przewlekłe biegunki, zmiana rytmu wypróżnień, zmiana konsystencji stolca, bóle brzucha. U chorych obserwuje się również zaburzenia równowagi witaminowej, niedobory witamin A, B12 i D. W niektórych przypadkach dochodzi do niedokrwistości.

Pacjenci uskarżają się na objawy, które mogą być mylone z symptomami innych chorób. Są to na przykład: zaburzenia nastroju, trądzik, bóle stawów czy zaburzenia widzenia. Zmiany te stanowią powikłania SIBO, wynikające z zaburzeń wchłaniania i niedoborów żywieniowych i witaminowych. Chorobie tej może towarzyszyć spadek masy ciała. Mało specyficzny charakter objawów stanowi poważny problem, gdyż na ich podstawie łatwo jest pomylić SIBO z inną zmianą patologiczną przewodu pokarmowego np. z zespołem jelita drażliwego — IBS (ang. irritable bowel syndrome). 

Przyczyny występowania SIBO 

Jedną z głównych przyczyn bezpośrednio prowadzącą do wystąpienia SIBO jest uszkodzenie wędrującego kompleksu mioelektrycznego (MMC — migrating motor complex). Jest to powtarzająca się między posiłkami fala kurczących się mięśni gładkich przewodu pokarmowego, której zadaniem jest usuwanie niestrawionych resztek pokarmu. Zaburzenie mechanizmu tego procesu prowadzi do zalegania resztek pokarmu w jelicie cienkim, co stanowi idealną pożywkę lgnących do niej bakterii. Przyczyną MMC mogą być przebyte infekcje stymulujące układ immunologiczny, a także zaburzenia pracy tarczycy o charakterze niedoczynności.

Drugim ważnym czynnikiem wywołującym zespół SIBO jest zbyt niska kwasowość żołądka. Fizjologicznie kwaśne pH, jakie występuje w żołądku, skutecznie blokuje wzrost spożywanych z pokarmem bakterii, co ogranicza ilość mikroflory zasiedlającej jelito cienkie. Zaburzenia produkcji kwasu solnego, a co za tym idzie podwyższenie pH soku żołądkowego, skutkuje nieprawidłowym trawieniem pokarmu, szczególnie wysokobiałkowego, i jego zaleganiem w jelicie cienkim, co stanowi dobrą pożywkę dla bakterii, szczególnie beztlenowych. Mikroorganizmy, przebywając w jelicie, wytwarzają w procesie fermentacji gazy, które są przyczyna dyskomfortu pacjenta. Dodatkowo bakterie bytujące w jelicie, wytwarzając enzymy oraz usuwając produkty przemiany materii, niszczą rąbek szczoteczkowy jelita, a przez to również zaburzają produkcję enzymów trawiennych (trawienie disacharydów). Takie działanie wywołuje u chorego bóle, mdłości, biegunki po spożyciu pokarmu, szczególnie bogatego w dwucukry.

Kolejną przyczyną występowania zespołu rozrostu bakteryjnego jelita cienkiego są zmiany anatomiczne przewodu pokarmowego. Popularne w wielu populacjach uchyłki stają się dobrym miejscem kolonizacji bakterii. Przebyte operacje w obrębie jelita cienkiego, a w szczególności zabiegi usunięcia zastawki krętniczo–kątniczej również stwarzają warunki do rozwoju bakterii w jelicie cienkim. 
Wszelkie choroby powodujące niedobory immunologiczne, zmniejszają odporność w obrębie jelit. Szczególnie pacjenci z obniżoną aktywnością immunoglobuliny A są narażeni na wystąpienie SIBO. 

Zespół SIBO jest również często spotykany u osób starszych, gdyż motoryka jelit w osób podeszłym wieku jest w znacznym stopniu obniżona. Dodatkowe ryzyko stwarzają choroby towarzyszące takie jak np. cukrzyca czy obniżona aktywność hormonów tarczycy. 

Jakie są sposoby leczenia?

W większości przypadków, jeśli brak jest przyczyn wynikających ze zmian anatomicznych przewodu pokarmowego (uchyłki, przetoki) powodujących zastój treści pokarmowej, główną drogą leczenia jest terapia antybiotykami. Są to głownie antybiotyki o szerokim spektrum działania, zarówno na bakterie tlenowe, jak i beztlenowe. Ważnym aspektem leczenia SIBO jest wsparcie żywieniowe, szczególnie u osób szybko tracących masę ciała lub z niedoborami witaminowymi czy mineralnymi. 

W przypadku tej choroby konieczna jest wnikliwa obserwacja pacjenta. Największe znaczenie ma zidentyfikowanie wszystkich przyczyn oraz trafne postawienie diagnozy. Leczenie innej jednostki chorobowej może skończyć się niepowodzeniem i nie tylko nie pomóc pacjentowi, ale nawet dotkliwie zaszkodzić.

Podziel się: