Syndrom TOFI – na czym polega? Jakie są przyczyny otyłości ukrytej?

Otyłość jest jednym z głównych problemów zdrowotnych współczesnych społeczeństw. Choć większość osób kojarzy ją z widoczną gołym okiem nadmierną masą ciała, w rzeczywistości nadwaga nie zawsze wiąże się z występowaniem wysokiego BMI. Pacjenci, którzy są szczupli, również mogą mieć nadmierną ilość tkanki tłuszczowej zmagazynowanej w narządach wewnętrznych i między nimi. Jest to tzw. syndrom TOFI – dowiedz się, jak go zdiagnozować i leczyć.

Czym jest TOFI?

Termin TOFI to akronim od angielskiego thin outside – fat inside. Określa się nim zaburzenia metaboliczne dotykające osoby szczupłe (ze wskaźnikiem masy ciała BMI <25), które mają nieproporcjonalną ilość tkanki tłuszczowej zmagazynowanej w jamie brzusznej, wewnątrz i wokół narządów wewnętrznych. Często stosuje się też pojęcie „otyłość ukryta”. U zdrowych kobiet optymalna wartość tkanki tłuszczowej wynosi około 20–30% masy ciała, a u mężczyzn – około 10-20%. Jeśli liczby te są podwyższone, a pacjent ma normalną budowę ciała, możemy podejrzewać syndrom TOFI.

Nadmierne otłuszczenie ciała jest jednym z kluczowych czynników ryzyka rozwoju wielu chorób przewlekłych. Osoby, u których stwierdzono TOFI, mają wyższe prawdopodobieństwo rozwoju: insulinooporności, cukrzycy typu II, niealkoholowego stłuszczenia wątroby, nadciśnienia, zespołu metabolicznego, chorób trzustki, nowotworów czy schorzeń układu krążenia, takich jak zawał serca, udar mózgu, miażdżyca.

Jakie są przyczyny TOFI?

Przyczyny syndromu TOFI są złożone. Wśród nich znajdują się przede wszystkim:

• Niezdrowa dieta – spożywanie dużej ilości przetworzonej żywności, tłuszczów nasyconych, cukrów prostych oraz wysokokalorycznych posiłków może przyczynić się do gromadzenia się nadmiaru tłuszczu w narządach i wokół nich.
• Brak aktywności fizycznej – osoby prowadzące siedzący tryb życia i nieuprawiające regularnie sportu mają podwyższone ryzyko wystąpienia syndromu TOFI.
• Genetyka – skłonność do gromadzenia tłuszczu może być dziedziczona, co oznacza, że osoby z historią rodzinną otyłości lub chorób metabolicznych mogą być bardziej narażone na TOFI.
• Stres – przewlekły stres może wpływać na to, w jaki sposób organizm magazynuje tłuszcz.
• Nadmierne spożycie alkoholu – również może być związane z nadmiernym gromadzeniem się tłuszczu wokół narządów wewnętrznych.
• Zaburzenia metaboliczne – pacjenci ze zdiagnozowanymi zaburzeniami metabolicznymi mogą być bardziej podatni na wystąpienie zespołu TOFI.

Jak diagnozuje się TOFI?

Aby rozpoznać TOFI, konieczne jest dokonanie pomiaru zawartości tłuszczu w organizmie. W diagnostyce główną rolę odgrywa obrazowanie tkanki tłuszczowej metodą rezonansu magnetycznego (MRI) lub tomografii komputerowej (CT). Co ważne, pomiary masy ciała czy obwodu talii bądź pasa nie są miarodajne. Ponadto zazwyczaj konieczne jest też wykonanie: morfologii krwi, lipidogramu, czyli profilu lipidowego (obejmującego określenie poziomu trójglicerydów, cholesterolu całkowitego, lipoprotein o niskiej i wysokiej gęstości – frakcji cholesterolu LDL oraz HDL), stężenia glukozy we krwi oraz poziomu insuliny. Niezbędne jest też sprawdzenie ciśnienia tętniczego.

Jak leczyć i zapobiegać TOFI?

Leczenie zespołu TOFI opiera się na prowadzeniu zdrowego stylu życia, co oznacza:

• stosowanie diety ubogoenergetycznej, pozwalającej zachować prawidłowy bilans energetyczny, z ograniczeniem tłuszczów nasyconych i produktów węglowodanowych o wysokim indeksie glikemicznym,
• regularny, umiarkowany wysiłek fizyczny przez minimum 150 minut tygodniowo (a w przypadku wysiłku intensywnego przez co najmniej 75 minut w tygodniu),
• redukcję długotrwałego stresu,
• unikanie używek takich jak alkohol,
• całkowite zrezygnowanie z palenia tytoniu,
• dbanie o odpowiednią ilość i jakość snu.