Czym jest bilirubina i jaki ma związek z żółtaczką?
Michał Posmykiewicz

Czym jest bilirubina i jaki ma związek z żółtaczką?

Bilirubina jest barwnikiem żółciowym, który powstaje na skutek rozpadu hemoglobiny. Oceniając poziom bilirubiny jesteśmy w stanie stwierdzić, w jaki sposób funkcjonuje nasza wątroba i w jakim jest ona stanie.

Bilirubinę można podzielić na dwie frakcje. Są to bilirubina pośrednia, czyli niesprzężona oraz bilirubina bezpośrednia, czyli sprzężona. Obie frakcje tworzą razem bilirubinę całkowitą. Każdą z tych frakcji można ocenić oddzielnie, podwyższony poziom każdej z nich może świadczyć o innego rodzaju uszkodzeniu wątroby i zaburzeniu jej pracy.

Jakie są normy poziomu bilirubiny?

Każda z frakcji bilirubiny ma oczywiście inny zakres norm.

W przypadku bilirubiny całkowitej jej prawidłowy poziom powinien mieścić się pomiędzy 0,3 a 1,2 mg/dl. Poziom bilirubiny bezpośredniej (sprzężonej) jest prawidłowy, kiedy mieści się on pomiędzy 0,1 a 0,4 mg/dl, zaś prawidłowy poziom bilirubiny pośredniej (niesprzężonej) wynosi 0,2-0,8 mg/dl.

W przebiegu różnego rodzaju chorób poziomy bilirubiny ulegają zaburzeniu.

Poziom bilirubiny rośnie. O czym to świadczy?

W sytuacji, kiedy poziom bilirubiny ulega zwiększeniu, dochodzi do powstania żółtaczki. Jakie są jej najbardziej charakterystyczne objawy? Uwagę zwraca przede wszystkim żółte lub żółtawe zabarwienie twardówek, błon śluzowych oraz skóry, co spowodowane jest odkładaniem się bilirubiny w tkankach. Żółte zabarwienie skóry oraz błon śluzowych (najlepiej widoczne jest żółte zabarwienie podniebienia) może być różnie nasilone – wszystko uzależnione jest bowiem od tego, jak bardzo poziom bilirubiny przekracza jej normę. Zwykle w pierwszej kolejności żółte zabarwienie widoczne jest na twardówkach, w ostatniej kolejności na skórze, ustępuje zaś ono w odwrotnej kolejności – najpierw znika ze skóry, na końcu zaś z twardówek. Poziom bilirubiny może wzrastać w różnego rodzaju stanach chorobowych. W zależności od tego, która frakcja bilirubiny rośnie, możemy mówić o różnego rodzaju żółtaczkach.

Polecane dla Ciebie

Żółtaczka – rodzaje i przyczyny

Pierwszym rodzajem są żółtaczki przedwątrobowe. Do ich powstania przyczynia się wzrost poziomu bilirubiny niesprzężonej (pośredniej) – mówi się wówczas o hiperbilirubinemii niesprzężonej. Żółtaczki przedwątrobowe powstają zazwyczaj na skutek hemolizy zewnątrz lub też wewnątrznaczyniowej.

Ma to miejsce u pacjentów, u których stwierdza się różnego rodzaju wrodzone niedokrwistości hemolityczne czy też hemolizę immunologiczną. Do powstania żółtaczek przedwątrobowych przyczynia się ponadto hemoliza w przebiegu uszkodzenia czerwonych krwinek – między innymi u pacjentów ze sztucznymi zastawkami serca, w przebiegu zakrzepowej plamicy małopłytkowej czy też na skutek zespołu hemolityczno-mocznicowego i rozsianego krzepnięcia śródnaczyniowego. Żółtaczki przedwątrobowe są też typowe dla ciężkich oparzeń, hipersplenizmu oraz ciężkich zakażeń, takich jak sepsa, malaria oraz toksoplazmoza.

Kolejnym rodzajem żółtaczek są żółtaczki wewnątrzwątrobowe – w ich przebiegu pojawia się hiperbilirubinemia mieszana, rośnie zarówno poziom bilirubiny sprzężonej (bezpośredniej), jak i niesprzężonej (pośredniej). Ten rodzaj żółtaczek powstaje zwykle na skutek bezpośredniego uszkodzenia komórek wątroby.

Kiedy to się dzieje? Zwykle ma to miejsce w przebiegu marskości wątroby oraz różnego rodzaju zakażeń wirusowych, przede wszystkim chodzi tu o wirusowe zapalenia wątroby oraz zakażenie bakteryjne takie jak leptospiroza czy też kiła wrodzona i drugorzędowa. Poza tym żółtaczka wewnątrzwątrobowa jest również typowa dla posocznicy oraz ropni wątroby. Często do powstania żółtaczki wewnątrzwątrobowej doprowadza też autoimmunologiczne zapalenie wątroby oraz pierwotne zapalenie dróg żółciowych. Żółtaczki wewnątrzwątrobowe są też typowe dla toksycznego zapalenia wątroby, do którego może dojść w przebiegu ostrego alkoholowego zapalenia wątroby oraz na skutek działania toksyn, między innymi w przypadku zatrucia grzybami. Także nowotwory wątroby, zarówno pierwotne, jak i przerzutowe, mogą doprowadzić do rozwoju żółtaczki wewnątrzwątrobowej. Trzeba pamiętać też o tym, że żółtaczka w przebiegu ciąży to także żółtaczka wewnątrzwątrobowa.

Trzecim rodzajem żółtaczki jest żółtaczka pozawątrobowa, czyli żółtaczka mechaniczna, inaczej cholestaza zewnątrzwątrobowa. W jej przebiegu podwyższa się poziom bilirubiny sprzężonej, czyli bilirubiny bezpośredniej – mówi się zatem o hiperbilirubinemii bezpośredniej.

Ten rodzaj żółtaczki jest typowy dla upośledzonego przepływu żółci, co zwykle ma miejsce w przebiegu kamicy żółciowej, raku trzustki, zapaleniu dróg żółciowych zewnątrzwątrobowych, stwardniającym zapaleniu dróg żółciowych oraz w pierwotnym raku dróg żółciowych.

Jak diagnozuje się żółtaczkę?

Do diagnostyki poszczególnnych rodzajów żółtaczek ocenia się poziomy poszczególnych frakcji bilirubiny, jak również zwraca się uwagę na stolce i mocz pacjenta. W przypadku żółtaczki przedwątrobowej stolce są odbarwione, jednak barwa moczu jest prawidłowa. Odbarwione stolce, ciemny mocz oraz często występujący uporczywy świąd skóry (który często nasila się po położeniu się do łóżka i po rozgrzaniu się) są z kolei typowe dla żółtaczki pozawątrobowej oraz niekiedy też dla żółtaczki wątrobowej.

W sytuacji, kiedy zaczniemy u siebie obserwować nawet delikatne żółte podbarwienie twardówek oraz niewielkie zażółcenie skóry, powinniśmy od razu udać się do swojego lekarza podstawowej opieki zdrowotnej.

Lekarz po zbadaniu nas na pewno zaleci badanie poziomu bilirubiny oraz próby wątrobowe (ALAT, ASPAT oraz GGTP), aby ocenić, co dzieje się z naszą wątrobą. Po zapoznaniu się z wynikami badań lekarz będzie mógł postawić wstępną diagnozę i w razie dalszych wątpliwości będzie nas mógł skierować na inne, bardziej szczegółowe badania.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Wszystko, co każdy turysta wiedzieć powinien na temat pierwszej pomocy

    Wakacje to czas relaksu, który kojarzy nam się z przyjemnością i beztroską. Niestety jest też druga strona medalu – czas letnich wyjazdów to okres, kiedy zdarza się wielka ilość wypadków różnego rodzaju: oparzenia, zasłabnięcia, podtopienia, czy utonięcia. Każdy z nas powinien umieć się odnaleźć w tych sytuacjach i umieć udzielić pomocy poszkodowanej osobie.

  • Ból trzustki – objawy i przyczyny, jak boli trzustka?

    Trzustka jest narządem gruczołowym położonym w górnej części jamy brzusznej. Pełni ona w organizmie bardzo ważną funkcję – odpowiedzialna jest za produkcję soku trzustkowego, który ma w swym składzie enzymy regulujące procesy trawienne, jak również wytwarza ona insulinę i glukagon, czyli hormony wpływające na utrzymanie prawidłowego poziomu glukozy. Najczęstszą dolegliwością, którą odczuwamy przy zaburzonej pracy i chorobach trzustki, jest ból. Jakie zatem przyczyny mogą powodować ból trzustki?

  • Pierwsza pomoc przy zawale

    Zawał mięśnia sercowego to martwica mięśnia sercowego spowodowana jego niedokrwieniem na skutek zamknięcia światła tętnicy wieńcowej doprowadzającej krew do serca. Do zawału mięśnia sercowego dochodzi najczęściej na skutek zamknięcia światła tętnicy wieńcowej przez blaszkę miażdżycową. Do zawału zdecydowanie częściej dochodzi u mężczyzn niż u kobiet, zwykle dotyka on osoby po 40 roku życia.

  • Tiki nerwowe – przyczyny, rozpoznanie, leczenie

    Tiki nerwowe to utrudniająca normalne funkcjonowanie przypadłość, która potrafi naprawdę uprzykrzyć życie dotkniętej nią osoby. Pozornie drobne i nieistotne odruchy, w wymiarze społecznym zadają ból obarczonej nimi osobie, ściągając nieprzychylną uwagę otoczenia, niezrozumienie i przyczepiając jej łatkę dziwaka.

  • Jak powstaje nowotwór?

    Nowotwory to jedna z najgroźniejszych znanych chorób, która jest niestety bardzo powszechna i współcześnie znajduje się w ścisłej czołówce przyczyn śmierci. Warto zadać sobie pytanie: w jaki sposób rozpoczyna się proces powstawania nowotworu i jakie czynniki na niego wpływają?

  • Jakie objawy mogą sugerować obecność guza mózgu?

    Pierwotne nowotwory ośrodkowego układu nerwowego są u dorosłych przyczyną około 3% wszystkich zgonów na nowotwory złośliwe. Większość nowotworów ośrodkowego układu nerwowego jest umiejscowiona wewnątrzczaszkowo, a jedynie co dziesiąty nowotwór rozwija się w kanale kręgowym. Warto wiedzieć, jakie objawy wskazują na rozwijający się nowotwór. 

  • Zapomniane choroby zakaźne

    Obecnie na świecie zaczynają znowu pojawiać się choroby, o których świat już zaczynał zapominać. Ma to związek zarówno z tym, że bardzo dużo ludzi nie chce szczepić swoich dzieci, jak również z tym, że coraz więcej ludzi zwiedza odległe zakątki świata, nie stosując właściwej profilaktyki przed podróżami. O jakich chorobach mowa?

  • Wysypka na brzuchu u dorosłego lub dziecka

    Każdy z nas nie jeden raz borykał się z problemem zmian skórnych, które lokalizowały się w różnych miejscach ciała. Czasami zmiany te były swędzące, czasami nie odczuwaliśmy natomiast żadnych związanych z nimi dolegliwości. Zdarzało się, że wykwity na skórze były płaskie, innym razem wyraźnie można było je wyczuć i miały one formę grudek lub krostek. Jedną z częstszych lokalizacji wysypki jest brzuch, co dotyczy zarówno ludzi dorosłych, jak i dzieci.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij