Czym jest bilirubina i jaki ma związek z żółtaczką?
Michał Posmykiewicz

Czym jest bilirubina i jaki ma związek z żółtaczką?

Bilirubina jest barwnikiem żółciowym, który powstaje na skutek rozpadu hemoglobiny. Oceniając poziom bilirubiny jesteśmy w stanie stwierdzić, w jaki sposób funkcjonuje nasza wątroba i w jakim jest ona stanie.

Bilirubinę można podzielić na dwie frakcje. Są to bilirubina pośrednia, czyli niesprzężona oraz bilirubina bezpośrednia, czyli sprzężona. Obie frakcje tworzą razem bilirubinę całkowitą. Każdą z tych frakcji można ocenić oddzielnie, podwyższony poziom każdej z nich może świadczyć o innego rodzaju uszkodzeniu wątroby i zaburzeniu jej pracy.

Jakie są normy poziomu bilirubiny?

Każda z frakcji bilirubiny ma oczywiście inny zakres norm.

W przypadku bilirubiny całkowitej jej prawidłowy poziom powinien mieścić się pomiędzy 0,3 a 1,2 mg/dl. Poziom bilirubiny bezpośredniej (sprzężonej) jest prawidłowy, kiedy mieści się on pomiędzy 0,1 a 0,4 mg/dl, zaś prawidłowy poziom bilirubiny pośredniej (niesprzężonej) wynosi 0,2-0,8 mg/dl.

W przebiegu różnego rodzaju chorób poziomy bilirubiny ulegają zaburzeniu.

Poziom bilirubiny rośnie. O czym to świadczy?

W sytuacji, kiedy poziom bilirubiny ulega zwiększeniu, dochodzi do powstania żółtaczki. Jakie są jej najbardziej charakterystyczne objawy? Uwagę zwraca przede wszystkim żółte lub żółtawe zabarwienie twardówek, błon śluzowych oraz skóry, co spowodowane jest odkładaniem się bilirubiny w tkankach. Żółte zabarwienie skóry oraz błon śluzowych (najlepiej widoczne jest żółte zabarwienie podniebienia) może być różnie nasilone – wszystko uzależnione jest bowiem od tego, jak bardzo poziom bilirubiny przekracza jej normę. Zwykle w pierwszej kolejności żółte zabarwienie widoczne jest na twardówkach, w ostatniej kolejności na skórze, ustępuje zaś ono w odwrotnej kolejności – najpierw znika ze skóry, na końcu zaś z twardówek. Poziom bilirubiny może wzrastać w różnego rodzaju stanach chorobowych. W zależności od tego, która frakcja bilirubiny rośnie, możemy mówić o różnego rodzaju żółtaczkach.

Żółtaczka – rodzaje i przyczyny

Pierwszym rodzajem są żółtaczki przedwątrobowe. Do ich powstania przyczynia się wzrost poziomu bilirubiny niesprzężonej (pośredniej) – mówi się wówczas o hiperbilirubinemii niesprzężonej. Żółtaczki przedwątrobowe powstają zazwyczaj na skutek hemolizy zewnątrz lub też wewnątrznaczyniowej.

Ma to miejsce u pacjentów, u których stwierdza się różnego rodzaju wrodzone niedokrwistości hemolityczne czy też hemolizę immunologiczną. Do powstania żółtaczek przedwątrobowych przyczynia się ponadto hemoliza w przebiegu uszkodzenia czerwonych krwinek – między innymi u pacjentów ze sztucznymi zastawkami serca, w przebiegu zakrzepowej plamicy małopłytkowej czy też na skutek zespołu hemolityczno-mocznicowego i rozsianego krzepnięcia śródnaczyniowego. Żółtaczki przedwątrobowe są też typowe dla ciężkich oparzeń, hipersplenizmu oraz ciężkich zakażeń, takich jak sepsa, malaria oraz toksoplazmoza.

Kolejnym rodzajem żółtaczek są żółtaczki wewnątrzwątrobowe – w ich przebiegu pojawia się hiperbilirubinemia mieszana, rośnie zarówno poziom bilirubiny sprzężonej (bezpośredniej), jak i niesprzężonej (pośredniej). Ten rodzaj żółtaczek powstaje zwykle na skutek bezpośredniego uszkodzenia komórek wątroby.

Kiedy to się dzieje? Zwykle ma to miejsce w przebiegu marskości wątroby oraz różnego rodzaju zakażeń wirusowych, przede wszystkim chodzi tu o wirusowe zapalenia wątroby oraz zakażenie bakteryjne takie jak leptospiroza czy też kiła wrodzona i drugorzędowa. Poza tym żółtaczka wewnątrzwątrobowa jest również typowa dla posocznicy oraz ropni wątroby. Często do powstania żółtaczki wewnątrzwątrobowej doprowadza też autoimmunologiczne zapalenie wątroby oraz pierwotne zapalenie dróg żółciowych. Żółtaczki wewnątrzwątrobowe są też typowe dla toksycznego zapalenia wątroby, do którego może dojść w przebiegu ostrego alkoholowego zapalenia wątroby oraz na skutek działania toksyn, między innymi w przypadku zatrucia grzybami. Także nowotwory wątroby, zarówno pierwotne, jak i przerzutowe, mogą doprowadzić do rozwoju żółtaczki wewnątrzwątrobowej. Trzeba pamiętać też o tym, że żółtaczka w przebiegu ciąży to także żółtaczka wewnątrzwątrobowa.

Trzecim rodzajem żółtaczki jest żółtaczka pozawątrobowa, czyli żółtaczka mechaniczna, inaczej cholestaza zewnątrzwątrobowa. W jej przebiegu podwyższa się poziom bilirubiny sprzężonej, czyli bilirubiny bezpośredniej – mówi się zatem o hiperbilirubinemii bezpośredniej.

Ten rodzaj żółtaczki jest typowy dla upośledzonego przepływu żółci, co zwykle ma miejsce w przebiegu kamicy żółciowej, raku trzustki, zapaleniu dróg żółciowych zewnątrzwątrobowych, stwardniającym zapaleniu dróg żółciowych oraz w pierwotnym raku dróg żółciowych.

Jak diagnozuje się żółtaczkę?

Do diagnostyki poszczególnnych rodzajów żółtaczek ocenia się poziomy poszczególnych frakcji bilirubiny, jak również zwraca się uwagę na stolce i mocz pacjenta. W przypadku żółtaczki przedwątrobowej stolce są odbarwione, jednak barwa moczu jest prawidłowa. Odbarwione stolce, ciemny mocz oraz często występujący uporczywy świąd skóry (który często nasila się po położeniu się do łóżka i po rozgrzaniu się) są z kolei typowe dla żółtaczki pozawątrobowej oraz niekiedy też dla żółtaczki wątrobowej.

W sytuacji, kiedy zaczniemy u siebie obserwować nawet delikatne żółte podbarwienie twardówek oraz niewielkie zażółcenie skóry, powinniśmy od razu udać się do swojego lekarza podstawowej opieki zdrowotnej.

Lekarz po zbadaniu nas na pewno zaleci badanie poziomu bilirubiny oraz próby wątrobowe (ALAT, ASPAT oraz GGTP), aby ocenić, co dzieje się z naszą wątrobą. Po zapoznaniu się z wynikami badań lekarz będzie mógł postawić wstępną diagnozę i w razie dalszych wątpliwości będzie nas mógł skierować na inne, bardziej szczegółowe badania.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • Wrzodziejące zapalenie jelita grubego

    Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (colitis ulcerosa, WZJG) jest rozlanym nieswoistym zapaleniem błony śluzowej odbytnicy lub odbytnicy i okrężnicy prowadzącym w niektórych przypadkach do powstania owrzodzeń. Należy do grupy nieswoistych zapaleń jelit o niewyjaśnionej etiologii. Jak rozpoznać wrzodziejące zapalenie jelita grubego? W jaki sposób leczy się WZJG? 

  • Bronchoskopia – wskazania, przebieg, wynik badania bronchoskopowego

    Bronchoskopia to inwazyjne badanie diagnostyczne, dzięki któremu można dokonać oceny dróg oddechowych  – wykryć wiele chorób i ustalić sposób leczenia. Wskazania do endokopii tchawicy i oskrzeli to m.in. nawracające zapalenia płuc, napady kaszlu o nieustalonej przyczynie czy zmiany widoczne na zdjęciu radiologicznym wymagające pogłębienia diagnostyki. Badanie jest bezbolesne, ale nieprzyjemne.

  • Porost islandzki – naturalna ulga dla gardła. Właściwości i zastosowanie preparatów z porostem islandzkim

    Porost islandzki, zwany inaczej płucnicą, bądź tarczownicą, rośnie na całej półkuli północnej. Obecne w nim kwasy porostowe hamuja rozwój drobnoustrojów w organizmie i wspomagają leczenie stanów zapalnych górnych dróg oddechowych. Preparaty z porostem islandzkim pomagają złagodzić pierwsze objawy przeziębienia i grypy, takie jak suchy kaszel czy drapanie i ból gardła, mogą być stosowane zarówno przez dorosłych, jak i dzieci.

  • Zespół Reye’a – przyczyny, objawy i leczenie choroby Reye’a u dzieci

    Zespół Reye’a to rzadka choroba dotykająca najczęściej dzieci w wieku 4–12 lat, której przyczyną jest przyjmowanie kwasu acetylosalicylowego. Choroba Reye’a to ostra encefalopatia, która powoduje obrzęk mózgu i wątroby, w konsekwencji uszkodzenie układu nerwowego, a w 50 proc. przypadków nawet śmierć. Jakie są dokładne objawy zespołu Reye’a? Jak się go diagnozuje i leczy?

  • Lamblioza – jak dochodzi do zarażenia lambliami? Objawy i leczenie giardiozy

    Lamblioza (lub inaczej giardioza) to choroba pasożytnicza wywoływana przez pierwotniaki Giardia lamblia, objawiająca się przede wszystkim długotrwałą biegunką. Do zakażenia dochodzi najczęściej na skutek zjedzenia zarażonej żywności bądź wypicia skażonej wody.

  • Lipodemia – przyczyny, objawy, leczenie obrzęku tłuszczowego

    Lipodemia (inaczej obrzęk tłuszczowy lub „choroba grubych nóg”) jest bardzo rzadką chorobą, która najprawdopodobniej jest uwarunkowana genetycznie. Lipodemia charakteryzuje się nadmiernym odkładaniem się tkanki tłuszczowej na kończynach dolnych. Nadmiarowa tkanka tłuszczowa lokalizuje się na nogach od bioder do kostek – stopy pozostają niezmienione.

  • Erytrytol – najzdrowszy cukier świata. Poznaj właściwości oraz zastosowanie erytrolu

    Erytrytol to naturalna substancja słodząca o słodyczy sięgającej 60–80 proc. sacharozy, czyli tradycyjnego białego cukru. Ten zdrowy słodzik ma zerową wartość energetyczną (0 kcal) i nie jest metabolizowany przez organizm, dzięki czemu jest polecany osobom odchudzającym się i cukrzykom. Sprawdź, jakie jeszcze właściwości ma erytrol i jakie jest jego zastosowanie.

  • Uretroskopia – jakie są wskazania do wziernikowania cewki moczowej i jak przebiega badanie?

    Uretroskopia to inaczej wziernikowanie cewki moczowej. Dzięki temu inwazyjnemu badaniu zdiagnozować można wiele schorzeń układu moczowo–płciowego, np. zwężenie cewki moczowej, nowotwór moczowodu czy infekcję dróg moczowych. Objawami, które powinny skłonić do wizyty u urologa i które mogą być wskazaniem do wykonania uretroskopii są m. in. problemy z oddawaniem moczu, krwiomocz czy nawracające infekcje dróg moczowych. Jak przebiega wziernikowanie cewki moczowej? Czy jest bolesne?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij