Biegunka
Marta Graczyk

Biegunka

Biegunka jest wstydliwym problemem, z którym boryka się coraz więcej osób, szczególnie dzieci. Najnowsze zalecenia w tym zakresie podpowiadają, jak w prosty i bezpieczny sposób możemy pomóc swojemu organizmowi.

Badania wykazują, że co piąty Polak ma problemy z biegunką przynajmniej raz w roku. Często jednak nie wspominamy o nich, gdyż jest to temat intymny i krępujący. Biegunka bardzo często występuje u dzieci i w większości przebiega łagodnie.

Wiele osób stosuje jeszcze stare metody walki z biegunką, zażywając środki zapierające. Jest to groźna forma leczenia, która nie jest skuteczna. Współcześnie stosuje się zasadę nawadniania organizmu odpowiednimi płynami oraz stosowania sprawdzonych probiotyków.

Biegunka nie jest chorobą. Jest to oznaka podrażnienia lub stanu zapalnego jelit. To objaw chorobowy, który polega na znacznym zwiększeniu liczby wypróżnień. Biegunkę można również rozpoznać wtedy, gdy człowiek chory odda raz stolec zawierający treść ropną, śluz czy krew.

Biegunce mogą towarzyszyć takie objawy jak ból brzucha, nudności, wymioty, osłabienie organizmu, gorączka czy odwodnienie. Zazwyczaj biegunka pojawia się nagle i ustępuje po 2-3 dniach. Zdarza się jednak, że może mieć charakter przewlekły i utrzymywać się bardzo długo - nawet do paru miesięcy.

Główne przyczyny biegunki

Istnieje bardzo dużo przyczyn powodujących biegunkę. Wśród dzieci biegunka najczęściej jest spowodowana:

  • infekcjami przewodu pokarmowego na tle zakażeń: wirusowych, bakteryjnych, pasożytniczych,
  • uczuleniem lub nietolerancją pokarmową,
  • błędem dietetycznym,
  • powikłaniami po leczeniu doustnym antybiotykiem.

Najważniejsze przyczyny biegunki wśród dorosłych to:

  • nerwica – przyczyna na tle psychicznym,
  • nadczynność tarczycy,
  • uczulenie na produkty – czynnik alergiczny,
  • zatrucie grzybami,
  • zatrucie lekami,
  • choroby układu pokarmowego - wrzodziejące zapalenie jelit,
  • nowotwory.

Rodzaje biegunek zależą od objawów i formy zaburzeń czynności jelit. Do najważniejszych należą:

  • biegunka ostra i przewlekła – biegunka ostra trwa nie dłużej niż 10 dni. Natomiast przewlekła utrzymuje się 10-14 dni.
  • biegunka osmotyczna – powodowana jest działaniem niektórych leków lub niedoborem laktozy. Z reguły ustępuje po zastosowaniu głodówki.
  • biegunka wydzielnicza – wywołują ją przede wszystkim gronkowce. Występuje wtedy, gdy z komórek tworzących ścianę jelita do jego światła dostaje się zwiększona ilość płynów. Ten rodzaj biegunki nie ustępuje po zastosowaniu głodówki.
  • biegunka wysiękowa – mamy z nią do czynienia wtedy, gdy do światła jelit oprócz wody dostaje się krew, śluz i białko. Mogą je powodować takie zakażenia jak Shigella czy Salmonella.
  • biegunka po antybiotykoterapii – wywołana jest przez zażywaniem niektórych antybiotyków, jak również przez zachwianie równowagi naturalnej flory bakteryjnej jelit.

Największe zagrożenie przy biegunce to utrata wody i soli mineralnych, czyli tzw. elektrolitów. Długotrwała biegunka może spowodować odwodnienie organizmu. Stanowi to niebezpieczeństwo dla osób starszych i małych dzieci, które może zakończyć się nawet zgonem. Gdy pojawia się biegunka nie można jej lekceważyć. Zaniedbanie może nawet doprowadzić do zaburzenia pracy nerek. W najgorszym wypadku może dojść do zapalenia stawów czy ropnych zmian w innych narządach.

Niebezpieczny wirus

Współcześnie największym problemem krajów rozwijających się jest rotawirus. Na świecie jest przyczyną 25% zgonów z powodu chorób biegunkowych. Szczególnie narażone są małe dzieci w wieku od 6. miesięcy do 2. roku życia. Wirus przenosi się z kałem oraz drogą kropelkową.

Dlatego też najłatwiej jest się nim zarazić w żłobku lub przedszkolu. Rotawirus utrzymuje się przez dłuższy czas na powierzchniach, zwłaszcza metalowych i wykonanych z tworzyw sztucznych. Dlatego też najczęściej można go „spotkać” w łazience, w spłuczkach toaletowych lub kranach przy umywalkach.

Główne objawy zarażenia dziecka rotawirusem to podwyższona temperatura, gwałtowne wymioty i biegunka. Stolce są wodniste, tryskające i zielonożółte. Wymioty utrzymują się nawet do 3 dni. Wszystko to prowadzi do odwodnienia organizmu, które jest szczególnie niebezpieczne dla zdrowia. Podstawowe objawy to spierzchnięte usta, zapadnięte gałki oczne, matowe oczy. Z rotawirusem może wiązać się zapalenie ucha środkowego, zapalenie mózgu lub zapalenie płuc.

Leczenie obejmuje nawodnienie, odżywienie i kurację. Do płynów, które należy podać dziecku, zalicza się mleko matki, zupy, rozcieńczone soki owocowe i roztwory sporządzane zgodnie z zaleceniami lekarza. Dzieci, które są znacznie odwodnione, kierowane są na nawadnianie dożylne z pobytem w szpitalu włącznie.

Ważnym etapem jest żywienie, ponieważ płyny są niskokaloryczne. Dieta powinna składać się z węglowodanów złożonych, mięsa, jogurtów i owoców. Zdecydowanie należy zrezygnować z środków zapierających, ponieważ mogą wywołać objawy niepożądanie, takie jak letarg, niedrożność jelita, śpiączkę a nawet zgon. 

Gdy pojawi się biegunka należy podawać dziecku duże ilości płynów i elektrolitów. Mogą to być herbatki, soki owocowe czy buliony. Jeżeli chodzi o spożywane potrawy, powinny być one lekkostrawne (suchary, ryż czy biszkopty). Współcześnie zaleca się przede wszystkim podawane probiotyków.

Probiotyki to żywe drobnoustroje. Przyjmowane w odpowiedniej ilości mają korzystne efekty zdrowotne. Zalicza się do nich bakterie produkujące kwas mlekowy. Źródłem są zarówno preparaty farmaceutyczne, suplementy diety, jak i jogurty i kefiry. Probiotyki wykazują odporność na działanie żółci i kwasu solnego, kolonizują przewód pokarmowy i przylegają do nabłonka jelitowego oraz produkują substancje drobnoustrojowe.

Oddziałują korzystnie na zdrowie oraz zapewniają bezpieczeństwo stosowania. Wykazano, że zażywanie probiotyków skraca czas trwania biegunki, jednak ważne jest, aby zacząć je stosować jak najszybciej od pojawienia się pierwszych objawów zarażenia.  W walce z biegunką zaleca się także zażywanie cynku. Jest on istotny dla regeneracji komórek a nawet skraca czas trwania biegunki. Niemowlętom do 6. miesiąca podaje się 10 mg cynku na dobę, starszym niemowlętom i dzieciom 20 mg w ciągu doby.

Biegunka dziecka podczas podróży

Biegunka podróżnych jest rodzajem biegunki infekcyjnej. Występuje u około 50% osób, które z krajów dobrze rozwiniętych wyjeżdżały do krajów o znacznie niższym standardzie higieny i o gorącym klimacie. Można do nich zaliczyć Amerykę Południową i Środkową, Środkowy Wschód, Afrykę i Azję. Kraje te mają zanieczyszczone środowisko, złą wodę do picia oraz nieodpowiednie warunki sanitarne i higieniczne. Dlatego też planując wyjazd za granicę z dzieckiem warto odpowiednio wcześniej zacząć przyjmować mu probiotyki.

Kiedy należy zgłosić się do lekarza?

Często sami możemy poradzić sobie z tym wirusem. Jednak są sytuacje, kiedy domowe środki i sposoby nie przynoszą spodziewanej pomocy. Wówczas koniecznie należy zgłosić się do lekarza, który ustali źródło. Może także zlecić badanie krwi i kału. W niektórych przypadkach podanie leków jest wystarczające, jednak ciężkie schorzenie może doprowadzić nawet do skierowania do szpitala.

Do lekarza pierwszego kontaktu trzeba zgłosić się także wtedy, gdy:

  • biegunka i wymioty występują u niemowląt i małych dzieci,
  • występuje ciężka biegunka powodująca osłabienie i wymioty,
  • występuje wysoka gorączka, wymioty i bóle głowy,
  • biegunka nawraca,
  • w kale pojawi się krew i śluz,
  • występują zasłabnięcia i zatrzymanie moczu

Jak zapobiegać biegunce?

  • najważniejsza jest higiena rąk – mycie wodą i mydłem przed każdym posiłkiem,
  • wszystkie spożywane warzywa i owoce muszą być dokładnie umyte,
  • jedzmy tylko świeżą żywność, potrawy powinny być dobrze ugotowane,
  • nie należy jeść w pośpiechu,
  • dokładnie przeżuwajmy pokarm,
  • wybierając jedzenie w barach czy bufetach należy zachować ostrożność – w tym przypadku mamy mały wpływ na sposób przygotowania jedzenia. Warto jadać w miejscach sprawdzonych lub o dobrej renomie,
  • przeciwko biegunce można się zaszczepić – zmniejsza się tym samym ryzyko kolejnego zakażenia,
  • niemal wszystkie dzieci w wieku 2-3 lat są narażone na ten problem – dlatego też należy uświadamiać głównie rodziców i wychowawców o konieczności mycia rąk wodą i mydłem. Jest to podstawowa zasada w profilaktyce biegunki.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • Nadciśnienie – rodzaje, przyczyny, objawy i leczenie. Jak zapobiegać podwyższonemu ciśnieniu krwi?

    Nadciśnienie tętnicze jest chorobą bardzo rozpowszechnioną. Szacuje się, że w Polsce 30–45% dorosłych cierpi na tę chorobę. Czym dokładnie jest nadciśnienie i jak się objawia? Co może powodować wysokie ciśnienie krwi? Jak zapobiegać nadciśnieniu? Podpowiadamy.

  • Zbliża się przesilenie wiosenne

    Porą roku, która zazwyczaj najbardziej się dłuży jest zima, a najtrudniejsze do przetrwania są jej ostatnie tygodnie. Jesteśmy wtedy zmęczeni mało ruchliwym trybem życia, niedoborem światła słonecznego i zimnem. Jest to tzw. przesilenie wiosenne.

  • Jak nie przytyć w Święta?

    Święta dla wielu z nas są okazją do spotkań z rodziną i przyjaciółmi. Będąc zaproszonym na spotkanie świąteczne, zazwyczaj jesteśmy częstowani wyśmienitymi smakołykami. Trudno odmówić gdy mamy do wyboru świąteczne przysmaki. Jeżeli już dziś myślisz o tym, jak nie przytyć w Święta, przedstawiamy kilka sposobów, by temu zapobiec.

  • Guma ksantanowa (E415) – właściwości i zastosowanie. Czy szkodzi zdrowiu?

    Guma ksantanowa jest ważną substancją dodatkową z grupy emulgatorów i środków zagęszczających, stosowaną w wielu gałęziach przemysłu. Czy powszechność jej użycia powinna nas niepokoić? Czym jest guma ksantanowa, jakie ma właściwości i czy jest dla nas szkodliwa? 

  • Pektyna (E440) – właściwości i zastosowanie. Jak zrobić ją w domu?

    Pektyna to częsty gość w naszych kuchniach – zwłaszcza wtedy, gdy trwa sezon na przygotowywanie przetworów owocowych. Jest niezbędna do szybkiego nadania odpowiedniej konsystencji domowym konfiturom i dżemom. Czym jest pektyna, jakie ma właściwości i zastosowanie (również niekulinarne) i czy jest dla nas zdrowa? 

  • Pistolet do masażu – jak działa i kto powinien z niego korzystać?

    Pistolet do masażu to niewielkich rozmiarów urządzenie generujące kilkadziesiąt uderzeń na sekundę, wyposażone w kilka wymiennych końcówek. Używanie masażera pistoletowego wpływa na poprawę funkcjonalności tkanek miękkich, znajduje zastosowanie w łagodzeniu dolegliwości bólowych w różnego rodzaju urazach i kontuzjach, przyspiesza regenerację mięśniową u osób uprawiających sporty czy likwiduje nadmierne napięcie mięśni u osób pracujących wiele godzin w wymuszonej pozycji siedzącej. Jak używać masażer pneumatyczny? Jaka jest jego cena?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij