Bratek
Mateusz Durbas

Bratek – właściwości, zastosowanie

Bratek występuje nie tylko w Polsce, lecz także w innych krajach europejskich oraz Azji, Australii, Afryce Północnej i Ameryce Północnej. Mało kto wie, że kwiaty bratka wielokwiatowego są jadalne i mogą stanowić składnik zup, dań mięsnych oraz surówek i sałatek, a także świetnie nadają się do dekoracji ciast i deserów.

Bratek ogrodowy (Viola × Wittrockiana Gams.), inaczej nazywany również bratkiem lub fiołkiem ogrodowym, jest gatunkiem dwuletniej rośliny zaliczanej do rodziny fiołkowatych (Violaceae Batsch.). Bratek jest w naszym kraju powszechnie uprawiany jako roślina ozdobna, jak również rośnie dziko od kwietnia do października na polach, łąkach i nieużytkach, które są dobrze nasłonecznione.

Na co pomaga bratek? Od czego jest bratek? Bratek – właściwości

Ziele bratka jest surowcem leczniczym, który znajduje szerokie zastosowanie w medycynie i kosmetologii ze względu na to, iż jest bogatym źródłem wielu bioaktywnych związków pochodzenia roślinnego, o których wiadomo, że mają dobrze udokumentowane właściwości prozdrowotne. Bratek zawiera witaminę C, salicylan metylu, sole mineralne, flawonoidy (zwłaszcza kwercetynę, rutynę i luteolinę), antocyjany, kwasy fenolowe (m.in.: salicylowy, p-kumarowy, kawowy i prokatechowy), saponiny triterpenowe, hydroksykumaryny, cyklotydy, alkaloidy, olejki eteryczne, garbniki oraz śluzy.

Bratek posiada właściwości przeciwutleniające, przeciwzapalne, przeciwbakteryjne, moczopędne, napotne, uspokajające, hepatoprotekcyjne oraz uszczelniające i wzmacniające naczynia krwionośne.

W tradycyjnej medycynie ludowej bratek był niezwykle ważnym składnikiem wielu różnych preparatów stosowanych w terapii dolegliwości ze strony układu oddechowego (głównie uporczywego kaszlu i przewlekłego zapalenia oskrzeli) oraz żółtaczki. Saponiny triterpenowe zawarte w zielu bratka mogą rzeczywiście pomóc w łagodzeniu objawów ze strony układu oddechowego, ponieważ drażnią one błonę śluzową oskrzeli, zwiększają wydzielanie bardziej płynnej wydzieliny (śluzu), która jest zdecydowanie łatwiejsza do odkrztuszenia.

Napary z kwiatów bratka są bardzo często wykorzystywane we wspomaganiu leczenia trądziku młodzieńczego oraz zmian skórnych wynikających z zaburzenia przemiany materii. Stosowanie ziela bratka w trądziku pospolitym może w początkowym etapie przyczyniać się do zaostrzenia objawów choroby skóry ze względu na to, że produkty przemiany materii (metabolity) wydalane są przez gruczoły łojowe. Bratek wspiera terapię zasadniczą trądziku pospolitego i może zmniejszać nasilenie objawów klinicznych choroby, zwłaszcza gdy jest stosowany przez okres przynajmniej kilku miesięcy. Oprócz wspomagania leczenia trądziku pospolitego ziele bratka jest również stosowane wewnętrznie i zewnętrznie w dermatologii w przypadku występowania pajączków naczyniowych na skórze oraz kruchości i nadwrażliwości naczyń krwionośnych.

Jak zaparzyć bratka? Bratek do picia, herbatki z bratka

W celach leczniczych stosuje się przede wszystkim ziele bratka, które można bez problemu nabyć w aptece lub sklepie zielarsko-medycznym. Zaleca się wybierać głównie suszone ziele bratka w formie sypkiej (najczęściej dostępne w opakowaniach 50 g) do zaparzania, gdyż saszetki mają małą objętość, a co za tym idzie – znacznie mniejszą skuteczność terapeutyczną. Aby prawidłowo zaparzyć ziele bratka, należy 2 łyżki suszonego surowca zalać dwiema szklankami wrzącej wody i odstawić na 20 minut.

Przygotowany napar z bratka można spożywać doustnie lub podawać zewnętrznie na chorobowo zmienioną skórę w celu wspomagania leczenia łagodnych stanów zapalnych skóry. Warto nadmienić, że ziele bratka dobrze komponuje się z innymi ziołami, np. korzeniem łopianu, zielem skrzypu, zielem pokrzywy, kłączem perzu oraz korzeniem lub zielem mniszka lekarskiego – zwłaszcza we wspomaganiu terapii chorób dermatologicznych.

Powiązane produkty

Kiedy pić bratek?

Herbatę z bratka zaleca się spożywać od 3 do 4 razy dziennie po 150 ml naparu za każdym razem. Nie ma większego znaczenia, o jakiej dokładnie porze dnia bratek będzie wypijany, gdyż o wiele ważniejsze jest jego regularne spożywanie, aby uzyskać pożądane efekty terapeutyczne. Jak się bowiem okazuje, lecznicze działanie ziela bratka występuje jedynie w przypadku długotrwałego stosowania, tj. każdego dnia minimum 2 napary przez okres co najmniej czterech miesięcy.

Napar z ziela bratka jest uważany za bezpieczny dla zdrowia zdecydowanej większości konsumentów, dlatego nawet małe dzieci o masie ciała od 15 do 20 kg mogą spożywać napar z bratka 3-4 razy dziennie po około 30 ml. Warto pamiętać, że stosowanie bratka w zbyt dużych ilościach (zwłaszcza wodnych wyciągów z bratka) może prowadzić do wystąpienia nudności, biegunki i/lub wymiotów.

Jak długo można stosować bratek?

W celu osiągnięcia pożądanego efektu terapeutycznego w leczeniu trądziku pospolitego należy stosować bratek przez okres przynajmniej trzech miesięcy, zaś w przypadku innych schorzeń przewlekłych nawet przez pięć miesięcy. Jedynym przeciwwskazaniem do regularnego stosowania ziela bratka jest zaawansowana miażdżyca naczyń krwionośnych u osób w starszym wieku. Nie zaleca się również wypijania naparu z ziela bratka u kobiet ciężarnych oraz karmiących piersią, gdyż nie ma dostępnych badań potwierdzających bezpieczeństwo zdrowotne dla rozwijającego się wewnątrz matki płodu oraz noworodków i niemowląt. Nade wszystko ostrożność zalecana jest również w przypadku dzieci poniżej 12. roku życia.

Czy bratek jest moczopędny?

Bratek przyjmowany doustnie (np. w formie naparu) jest często używany jako łagodny środek moczopędny. Rzeczywiście wykazano, iż bratek posiada działanie moczopędne, dlatego zwykle poleca się regularne wypijanie naparów z suszonego ziela bratka zarówno w profilaktyce, jak i leczeniu chorób układu moczowego. Wśród najczęstszych wskazań do wykorzystania właściwości moczopędnych ziela bratka wymienia się: kamicę nerkową, skąpomocz, stany zapalne dróg moczowych, zapalenie pęcherza moczowego, zapalenie kłębuszków nerkowych, zapalenie miedniczek nerkowych oraz zaburzenia oddawania moczu.

  1. Fernandes L., Ramalhosa E., Baptista P., et al., Nutritional and Nutraceutical Composition of Pansies (Viola × wittrockiana) During Flowering, „J Food Sci.” 2019 Mar;84(3):490-498.
  2. Fernandes L., Ramalhosa E., Pereira J.A., et al., Borage, camellia, centaurea and pansies: Nutritional, fatty acids, free sugars, vitamin E, carotenoids and organic acids characterization, „Food Res Int.” 2020 Jun;132:109070.
  3. González-Barrio R., Periago M.J., Luna-Recio C., et al., Chemical composition of the edible flowers, pansy (Viola wittrockiana) and snapdragon (Antirrhinum majus) as new sources of bioactive compounds, „Food Chem.” 2018 Jun 30;252:373-380.
  4. Kaźmierska A.D., Bolesławska I., Przysławski J., Wpływ diety oraz fitoterapii w leczeniu trądziku pospolitego, „Farm Pol” 2020, 76(7): 373–380.
  5. Moksa K., Teległów A., Zioła zalecane przez świętą Hildegardę w pielęgnacji skóry, „Post Fitoter” 2021; 22(1): 61-69.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Filtry w okularach przeciwsłonecznych. Jak działają i dlaczego powinny być dobrej jakości?

    Są nieodłącznym atrybutem każdego słonecznego dnia. Najczęściej sięgamy po nie latem, jednak w ciągu całego roku powinniśmy mieć je przy sobie, aby chronić nasze oczy przed działaniem promieni słonecznych. Mowa oczywiście o okularach przeciwsłonecznych, które – oprócz pełnienia funkcji dodatku do stylizacji – stanowią barierę chroniącą jeden z naszych zmysłów: wzrok. Podobnie jak przy zakupie ubrań, butów, żywności czy kosmetyków zwracamy uwagę na ich jakość, tak i w przypadku wyboru okularów słonecznych powinniśmy dobrać takie, które będą odpowiednie do naszych potrzeb nie tylko pod względem wizualnym, ale przede wszystkim jakościowym.

  • Co kupić mamie na Dzień Matki?

    Wielkimi krokami zbliża się Dzień Matki. To szczególne święto jest doskonałą okazją, aby podziękować mamom za ich bezwarunkową miłość i akceptację, trud wychowania, okazywane serce. Tego dnia każda mama powinna czuć się doceniona. Produkty pomagające zachować zdrowie i dbać o urodę to świetne inspiracje na wyjątkowy prezent dla najukochańszej mamy.

  • Co pić na stres i zmęczenie?

    Stres jest reakcją organizmu na zaburzenie stanu równowagi. Przewlekły stres przyczynia się do ogólnego obniżenia jakości życia i szerokiej gamy zaburzeń, w tym nadciśnienia tętniczego, cukrzycy, chorób układu krążenia, chorób zapalnych jelit oraz trudności natury psychologicznej czy psychiatrycznej. Dobrze wiadomo, że prawidłowy stan nawodnienia organizmu korzystnie wpływa na samopoczucie psychofizyczne. Oprócz samej wody można wyszczególnić kilka gorących napojów, których regularne picie może wspomagać organizm w radzeniu sobie ze stresem, niepokojem i nadmiernym zmęczeniem.

  • Jakie suplementy mogą pomóc na stres i zmęczenie?

    Dbałość o zdrowie psychiczne sprowadza się do odpowiedniego stylu życia, który uwzględnia systematycznie wykonywaną aktywność fizyczną, właściwy sposób odżywiania, należytą higienę snu, dobre relacje z bliskimi, wsparcie społeczne oraz znajdowanie czasu na odpoczynek i relaks. Wiele osób zmagających się z chronicznym stresem i zmęczeniem decyduje się często na suplementację diety preparatami bogatymi w bioaktywne składniki wspierające prawidłowe funkcjonowanie ośrodkowego układu nerwowego oraz gospodarki hormonalnej. Istnieje co najmniej kilka substancji bioaktywnych, które rzeczywiście mogą wspomagać organizm w walce ze stresem oraz wzmożonym napięciem i zmęczeniem.

  • Jak wyciągnąć psu i kotu kleszcza? Instrukcja krok po kroku

    Kleszcze to uciążliwe pasożyty, które mogą przenosić groźne choroby na zwierzęta. Na szczęście ich usunięcie jest stosunkowo proste, o ile wiemy, jak się do tego zabrać. Jak bezpiecznie i skutecznie wyciągnąć kleszcza psu i kotu, by zminimalizować ryzyko infekcji? Co zrobić z kleszczem?

  • Jak wygląda ugryzienie meszki? Czy można je czymś złagodzić?

    Lato to czas spędzany na świeżym powietrzu, co niestety wiąże się z uciążliwością owadów takich jak meszki. Ich bolesne ugryzienia potrafią skutecznie uprzykrzyć nam wypoczynek. Czy meszki w Polsce przenoszą choroby? Jak poradzić sobie ze swędzącym ugryzieniem meszki?

  • Jak chronić się w trakcie burzy? Co zrobić w razie uderzenia pioruna?

    W związku ze zmianami klimatu gwałtowne zjawiska pogodowe są coraz częstsze w naszej szerokości geograficznej. Dlatego też warto znać zasady bezpieczeństwa podczas burzy. Porażenie piorunem może być poważnym zagrożeniem dla zdrowia, a nawet życia – dowiedz się, jak się zachować w trakcie nawałnicy, aby uniknąć niebezpiecznych sytuacji.

  • Etapy gojenia ran. Jak przyspieszyć proces?

    Czas gojenia się rany jest kwestią indywidualną. Jest to uzależnione od wielu czynników, w tym od obecności chorób przewlekłych, np. cukrzycy typy 2, palenia papierosów, nadużywania alkoholu, przyjmowania niektórych leków, a nawet występowania schorzeń o podłożu autoimmunologicznym. Proces gojenia przebiega w kilku etapach. Warto pamiętać, że można go znacznie przyspieszyć – zarówno za pomocą domowych sposobów, jak i preparatów aptecznych.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij