Bratek
Mateusz Durbas

Bratek – właściwości, zastosowanie

Bratek występuje nie tylko w Polsce, lecz także w innych krajach europejskich oraz Azji, Australii, Afryce Północnej i Ameryce Północnej. Mało kto wie, że kwiaty bratka wielokwiatowego są jadalne i mogą stanowić składnik zup, dań mięsnych oraz surówek i sałatek, a także świetnie nadają się do dekoracji ciast i deserów.

Chcesz częściej widzieć treści DOZ.pl w Google?
Dodaj nas do ulubionych źródeł

Bratek ogrodowy (Viola × Wittrockiana Gams.), inaczej nazywany również bratkiem lub fiołkiem ogrodowym, jest gatunkiem dwuletniej rośliny zaliczanej do rodziny fiołkowatych (Violaceae Batsch.). Bratek jest w naszym kraju powszechnie uprawiany jako roślina ozdobna, jak również rośnie dziko od kwietnia do października na polach, łąkach i nieużytkach, które są dobrze nasłonecznione.

Na co pomaga bratek? Od czego jest bratek? Bratek – właściwości

Ziele bratka jest surowcem leczniczym, który znajduje szerokie zastosowanie w medycynie i kosmetologii ze względu na to, iż jest bogatym źródłem wielu bioaktywnych związków pochodzenia roślinnego, o których wiadomo, że mają dobrze udokumentowane właściwości prozdrowotne. Bratek zawiera witaminę C, salicylan metylu, sole mineralne, flawonoidy (zwłaszcza kwercetynę, rutynę i luteolinę), antocyjany, kwasy fenolowe (m.in.: salicylowy, p-kumarowy, kawowy i prokatechowy), saponiny triterpenowe, hydroksykumaryny, cyklotydy, alkaloidy, olejki eteryczne, garbniki oraz śluzy.

Bratek posiada właściwości przeciwutleniające, przeciwzapalne, przeciwbakteryjne, moczopędne, napotne, uspokajające, hepatoprotekcyjne oraz uszczelniające i wzmacniające naczynia krwionośne.

W tradycyjnej medycynie ludowej bratek był niezwykle ważnym składnikiem wielu różnych preparatów stosowanych w terapii dolegliwości ze strony układu oddechowego (głównie uporczywego kaszlu i przewlekłego zapalenia oskrzeli) oraz żółtaczki. Saponiny triterpenowe zawarte w zielu bratka mogą rzeczywiście pomóc w łagodzeniu objawów ze strony układu oddechowego, ponieważ drażnią one błonę śluzową oskrzeli, zwiększają wydzielanie bardziej płynnej wydzieliny (śluzu), która jest zdecydowanie łatwiejsza do odkrztuszenia.

Napary z kwiatów bratka są bardzo często wykorzystywane we wspomaganiu leczenia trądziku młodzieńczego oraz zmian skórnych wynikających z zaburzenia przemiany materii. Stosowanie ziela bratka w trądziku pospolitym może w początkowym etapie przyczyniać się do zaostrzenia objawów choroby skóry ze względu na to, że produkty przemiany materii (metabolity) wydalane są przez gruczoły łojowe. Bratek wspiera terapię zasadniczą trądziku pospolitego i może zmniejszać nasilenie objawów klinicznych choroby, zwłaszcza gdy jest stosowany przez okres przynajmniej kilku miesięcy. Oprócz wspomagania leczenia trądziku pospolitego ziele bratka jest również stosowane wewnętrznie i zewnętrznie w dermatologii w przypadku występowania pajączków naczyniowych na skórze oraz kruchości i nadwrażliwości naczyń krwionośnych.

Jak zaparzyć bratka? Bratek do picia, herbatki z bratka

W celach leczniczych stosuje się przede wszystkim ziele bratka, które można bez problemu nabyć w aptece lub sklepie zielarsko-medycznym. Zaleca się wybierać głównie suszone ziele bratka w formie sypkiej (najczęściej dostępne w opakowaniach 50 g) do zaparzania, gdyż saszetki mają małą objętość, a co za tym idzie – znacznie mniejszą skuteczność terapeutyczną. Aby prawidłowo zaparzyć ziele bratka, należy 2 łyżki suszonego surowca zalać dwiema szklankami wrzącej wody i odstawić na 20 minut.

Przygotowany napar z bratka można spożywać doustnie lub podawać zewnętrznie na chorobowo zmienioną skórę w celu wspomagania leczenia łagodnych stanów zapalnych skóry. Warto nadmienić, że ziele bratka dobrze komponuje się z innymi ziołami, np. korzeniem łopianu, zielem skrzypu, zielem pokrzywy, kłączem perzu oraz korzeniem lub zielem mniszka lekarskiego – zwłaszcza we wspomaganiu terapii chorób dermatologicznych.

Powiązane produkty

Kiedy pić bratek?

Herbatę z bratka zaleca się spożywać od 3 do 4 razy dziennie po 150 ml naparu za każdym razem. Nie ma większego znaczenia, o jakiej dokładnie porze dnia bratek będzie wypijany, gdyż o wiele ważniejsze jest jego regularne spożywanie, aby uzyskać pożądane efekty terapeutyczne. Jak się bowiem okazuje, lecznicze działanie ziela bratka występuje jedynie w przypadku długotrwałego stosowania, tj. każdego dnia minimum 2 napary przez okres co najmniej czterech miesięcy.

Napar z ziela bratka jest uważany za bezpieczny dla zdrowia zdecydowanej większości konsumentów, dlatego nawet małe dzieci o masie ciała od 15 do 20 kg mogą spożywać napar z bratka 3-4 razy dziennie po około 30 ml. Warto pamiętać, że stosowanie bratka w zbyt dużych ilościach (zwłaszcza wodnych wyciągów z bratka) może prowadzić do wystąpienia nudności, biegunki i/lub wymiotów.

Jak długo można stosować bratek?

W celu osiągnięcia pożądanego efektu terapeutycznego w leczeniu trądziku pospolitego należy stosować bratek przez okres przynajmniej trzech miesięcy, zaś w przypadku innych schorzeń przewlekłych nawet przez pięć miesięcy. Jedynym przeciwwskazaniem do regularnego stosowania ziela bratka jest zaawansowana miażdżyca naczyń krwionośnych u osób w starszym wieku. Nie zaleca się również wypijania naparu z ziela bratka u kobiet ciężarnych oraz karmiących piersią, gdyż nie ma dostępnych badań potwierdzających bezpieczeństwo zdrowotne dla rozwijającego się wewnątrz matki płodu oraz noworodków i niemowląt. Nade wszystko ostrożność zalecana jest również w przypadku dzieci poniżej 12. roku życia.

Czy bratek jest moczopędny?

Bratek przyjmowany doustnie (np. w formie naparu) jest często używany jako łagodny środek moczopędny. Rzeczywiście wykazano, iż bratek posiada działanie moczopędne, dlatego zwykle poleca się regularne wypijanie naparów z suszonego ziela bratka zarówno w profilaktyce, jak i leczeniu chorób układu moczowego. Wśród najczęstszych wskazań do wykorzystania właściwości moczopędnych ziela bratka wymienia się: kamicę nerkową, skąpomocz, stany zapalne dróg moczowych, zapalenie pęcherza moczowego, zapalenie kłębuszków nerkowych, zapalenie miedniczek nerkowych oraz zaburzenia oddawania moczu.

Artykuł ma charakter wyłącznie informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady medycznej, diagnozy ani rekomendacji dotyczącej leczenia. Nie może zastępować konsultacji z lekarzem, farmaceutą lub innym wykwalifikowanym pracownikiem ochrony zdrowia. W przypadku problemów zdrowotnych lub wątpliwości dotyczących stosowania produktów leczniczych należy skonsultować się ze specjalistą.

  1. Fernandes L., Ramalhosa E., Baptista P., et al., Nutritional and Nutraceutical Composition of Pansies (Viola × wittrockiana) During Flowering, „J Food Sci.” 2019 Mar;84(3):490-498.
  2. Fernandes L., Ramalhosa E., Pereira J.A., et al., Borage, camellia, centaurea and pansies: Nutritional, fatty acids, free sugars, vitamin E, carotenoids and organic acids characterization, „Food Res Int.” 2020 Jun;132:109070.
  3. González-Barrio R., Periago M.J., Luna-Recio C., et al., Chemical composition of the edible flowers, pansy (Viola wittrockiana) and snapdragon (Antirrhinum majus) as new sources of bioactive compounds, „Food Chem.” 2018 Jun 30;252:373-380.
  4. Kaźmierska A.D., Bolesławska I., Przysławski J., Wpływ diety oraz fitoterapii w leczeniu trądziku pospolitego, „Farm Pol” 2020, 76(7): 373–380.
  5. Moksa K., Teległów A., Zioła zalecane przez świętą Hildegardę w pielęgnacji skóry, „Post Fitoter” 2021; 22(1): 61-69.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl