owoce zawierające taniny
Joanna Orzeł

Garbniki – właściwości i zastosowanie

Znane są od wieków, używane zarówno w przemyśle, farmakognozji, kosmetyce. Co zatem wiemy o garbnikach? Jakie są ich właściwości? W jakich produktach możemy je znaleźć?   

W ogólnym rozumieniu garbniki to substancje służące garbowaniu skóry. Mogą być pochodzenia syntetycznego i naturalnego. Najciekawszą i niosącą najwięcej potencjalnych benefitów dla naszego organizmu jest grupa garbników roślinnych, które nazywane są również taninami. 

Garbniki – czym są?

Garbniki to substancje wykorzystywane w procesie zabezpieczenia naturalnej skóry przed procesami gnilnymi. Powodują między innymi denaturację włókien kolagenowych występujących w naturalnej skórze, dzięki czemu nie ulega ona procesom indukowanym przez działalność drobnoustrojów – jest trwała i zyskuje pożądane właściwości.  

Garbniki naturalne produkowane są przez zwierzęta oraz przez rośliny. Garbniki roślinne nazywane są taninami

Rodzaje i właściwości garbników – w jakich produktach można je znaleźć?

Garbniki klasyfikowane są ze względu na pochodzenie – naturalne (roślinne lub zwierzęce) oraz syntetyczne. Rozróżnia się również garbniki organiczne i nieorganiczne. 

Naturalne garbniki roślinne to pochodne fenoli o wysokich masach cząsteczkowych. Powstają na drodze polimeryzacji kwasów fenolowych i cukrów lub flawonoidów. W zależności od budowy chemicznej dzielone są na garbniki hydrolizujące (np. kwas galusowy) lub skondensowane (hydrolizujące wyłącznie w silnych kwasach, np. epikatechina). Te drugie często występują w niedojrzałych owocach. 

Garbniki dobrze rozpuszczają się w wodzie, etanolu czy acetonie, słabo natomiast w takich rozpuszczalnikach niepolarnych jak etery czy chloroform (czterochlorek węgla).

Garbniki roślinne pełnią funkcję antyseptyczną, zabezpieczają przed roślinożernymi owadami i kręgowcami. Substancje te uniemożliwiają bytowanie pasożytów na powierzchni roślin. W roślinach przechowywane są w specjalnych magazynach nazywanych tanosomami, które zlokalizowane są w każdej części rośliny (korzeń, kora, łodygi czy liście).

Garbniki naturalne występują w wielu gatunkach roślin. Znajdziemy je w spożywanych każdego dnia produktach jak herbata, kawa, rośliny strączkowe, owoce (przykładowo czarna porzeczka, granat, winogrona, truskawki czy borówka czarna), orzechy, gorzka czekolada i kakao. Obecne są również w winie, w którym często odpowiadają za cierpki smak.  

Najwięcej garbników znajdziemy w winach czerwonych, mniej w różowych. W winach białych praktycznie nie występują. To właśnie garbniki umożliwiają długotrwałe przechowywanie win bez utraty ich właściwości.  

Gdzie jeszcze można znaleźć garbniki? To także składniki wielu surowców zielarskich (przykładowo kora dębu, ziele dziurawca, czystek, liście malin czy mniej popularne: rzepik i pięciornik).

Odwiedź Zielarnię na DOZ.pl.

Powiązane produkty

Prozdrowotne działanie garbników (tanin) roślinnych

Taniny wykazują szereg właściwości, dzięki którym doceniane są zarówno przez praktyków medycyny konwencjonalnej, niekonwencjonalnej, jak i szeroko pojętą branżę beauty. 

Stosowane zgodnie z zaleceniami łagodzą podrażnienia, zmniejszają uczucie swędzenia czy pieczenia skóry, działają przeciwzapalnie i antybakteryjnie, wspomagają ogólną odporność organizmu, a nawet wspierają alergików w walce z efektami alergenów. 

Taniny są antyoksydantami, dzięki czemu pozytywnie wpływają na wiele sfer naszego ciała, zwłaszcza tych, których dobrostan zależy od redukcji stresu oksydacyjnego wywoływanego przez nadmiar wolnych rodników. Wykazano ich właściwości przeciwnowotworowe. Dodatkowo, taniny mogą okazać się pomocne przy modyfikacji mikroflory przewodu pokarmowego (jamy ustnej i jelit).

Inne cenione właściwości garbników to działanie ściągające na błony śluzowe czy protekcyjne naczyń krwionośnych, np. przewodu pokarmowego (zapobieganie mikrokrwawieniom).

Nadmierne spożycie garbników – skutki  

Zbyt wysoka podaż garbników w diecie może przyczynić się do problemów zdrowotnych. Substancje te zaburzają wchłanianie z przewodu pokarmowego cennych składników, jak makro- i mikroelementy oraz witaminy. Kolejnym efektem nadmiernej ilości tanin w diecie to ryzyko wystąpienia takich schorzeń jak niewydolność wątroby i nerek, choroba wrzodowa, zapalenia żołądka i jelit. 

W wyniku trawienia garbników niehydrolizujących (zwłaszcza występujących w owocach niedojrzałych) powstają toksyczne dla organizmu związki chemiczne. 

Garbniki – zastosowanie

Podstawowe zastosowanie garbników to proces wytwarzania naturalnej skóry. Jednak składniki te z powodzeniem wykorzystywane są w innych gałęziach przemysłu. Przykładowo używa się ich do produkcji barwników lub farb podkładowych zapobiegających korozji

Amatorzy akwarystyki stosują specjalnie skomponowane mieszanki garbników na glony pojawiające się w domowych akwariach. 

Wcześniej wspomniane właściwości garbników wykazywane w stosunku do naszego ciała sprawiają, że z chęcią korzysta się z nich w branży kosmetycznej i kosmetologicznej. Garbniki znajdziemy zwłaszcza w preparatach reklamowanych jako naturalne. Stanowią one dodatki do:

  • szamponów do włosów – pełnią w nich funkcję normalizującą pracę gruczołów,  
  • kosmetyków służących do oczyszczania cery – w tych produktach działają nawilżająco, ściągająco lub łagodząco,  
  • kremów, toników czy hydrolatów – odgrywają w nich rolę antyoksydacyjną i nawilżającą.  

Garbniki nierzadko są składnikami preparatów dostępnych na aptecznych pułkach. Wchodzą w skład herbatek do zaparzania (np. na trawienie), maści i żeli (np. na ugryzienia owadów), kremów, past do zębów i suplementów diety. 

Sprawdź na DOZ.pl: Preparaty i leki na trawienie.
  1. B. Borkowski, K. Milkowska, Garbniki, tanoidy i związki pokrewne. Właściwości biologiczne i farmakologiczne, Herba Polonica, nr 43 (3) 1997.
  2. A Stańczyk, U Skolimowska, A Wędzisz, Zawartość garbników w zielonych i czarnych herbatach oraz właściwości antybakteryjne metanolowych wyciągów, Bromatologia i Chemia Toksykologiczna, nr 4 2008.
  3. A. Pizzi, Chapter 8 - Tannins: Major Sources, Properties and Applications [w:] Monomers, Polymers and Composites from Renewable Resources, Wydawnictwo Elsevier 2008.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Filtry w okularach przeciwsłonecznych. Jak działają i dlaczego powinny być dobrej jakości?

    Są nieodłącznym atrybutem każdego słonecznego dnia. Najczęściej sięgamy po nie latem, jednak w ciągu całego roku powinniśmy mieć je przy sobie, aby chronić nasze oczy przed działaniem promieni słonecznych. Mowa oczywiście o okularach przeciwsłonecznych, które – oprócz pełnienia funkcji dodatku do stylizacji – stanowią barierę chroniącą jeden z naszych zmysłów: wzrok. Podobnie jak przy zakupie ubrań, butów, żywności czy kosmetyków zwracamy uwagę na ich jakość, tak i w przypadku wyboru okularów słonecznych powinniśmy dobrać takie, które będą odpowiednie do naszych potrzeb nie tylko pod względem wizualnym, ale przede wszystkim jakościowym.

  • Co kupić mamie na Dzień Matki?

    Wielkimi krokami zbliża się Dzień Matki. To szczególne święto jest doskonałą okazją, aby podziękować mamom za ich bezwarunkową miłość i akceptację, trud wychowania, okazywane serce. Tego dnia każda mama powinna czuć się doceniona. Produkty pomagające zachować zdrowie i dbać o urodę to świetne inspiracje na wyjątkowy prezent dla najukochańszej mamy.

  • Jakie leki wziąć ze sobą w wakacyjną podróż?

    Choć wakacyjna podróż kojarzy się przede wszystkim z beztroskim wypoczynkiem i relaksem w ciepłym klimacie, nie możemy zapominać o bezpieczeństwie. Jednym z najważniejszych gwarantów, że wszystko pójdzie dobrze, jest zabranie ze sobą dobrze wyposażonej apteczki. Co wziąć ze sobą w podróż?

  • Jakie suplementy mogą pomóc na stres i zmęczenie?

    Dbałość o zdrowie psychiczne sprowadza się do odpowiedniego stylu życia, który uwzględnia systematycznie wykonywaną aktywność fizyczną, właściwy sposób odżywiania, należytą higienę snu, dobre relacje z bliskimi, wsparcie społeczne oraz znajdowanie czasu na odpoczynek i relaks. Wiele osób zmagających się z chronicznym stresem i zmęczeniem decyduje się często na suplementację diety preparatami bogatymi w bioaktywne składniki wspierające prawidłowe funkcjonowanie ośrodkowego układu nerwowego oraz gospodarki hormonalnej. Istnieje co najmniej kilka substancji bioaktywnych, które rzeczywiście mogą wspomagać organizm w walce ze stresem oraz wzmożonym napięciem i zmęczeniem.

  • Jak wyciągnąć psu i kotu kleszcza? Instrukcja krok po kroku

    Kleszcze to uciążliwe pasożyty, które mogą przenosić groźne choroby na zwierzęta. Na szczęście ich usunięcie jest stosunkowo proste, o ile wiemy, jak się do tego zabrać. Jak bezpiecznie i skutecznie wyciągnąć kleszcza psu i kotu, by zminimalizować ryzyko infekcji? Co zrobić z kleszczem?

  • Jak wygląda ugryzienie meszki? Czy można je czymś złagodzić?

    Lato to czas spędzany na świeżym powietrzu, co niestety wiąże się z uciążliwością owadów takich jak meszki. Ich bolesne ugryzienia potrafią skutecznie uprzykrzyć nam wypoczynek. Czy meszki w Polsce przenoszą choroby? Jak poradzić sobie ze swędzącym ugryzieniem meszki?

  • Jak chronić się w trakcie burzy? Co zrobić w razie uderzenia pioruna?

    W związku ze zmianami klimatu gwałtowne zjawiska pogodowe są coraz częstsze w naszej szerokości geograficznej. Dlatego też warto znać zasady bezpieczeństwa podczas burzy. Porażenie piorunem może być poważnym zagrożeniem dla zdrowia, a nawet życia – dowiedz się, jak się zachować w trakcie nawałnicy, aby uniknąć niebezpiecznych sytuacji.

  • Etapy gojenia ran. Jak przyspieszyć proces?

    Czas gojenia się rany jest kwestią indywidualną. Jest to uzależnione od wielu czynników, w tym od obecności chorób przewlekłych, np. cukrzycy typy 2, palenia papierosów, nadużywania alkoholu, przyjmowania niektórych leków, a nawet występowania schorzeń o podłożu autoimmunologicznym. Proces gojenia przebiega w kilku etapach. Warto pamiętać, że można go znacznie przyspieszyć – zarówno za pomocą domowych sposobów, jak i preparatów aptecznych.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij