Tężyczka — co to takiego? - portal DOZ.pl
Tężyczka — co to takiego?
Anna Rutkowska

Tężyczka — co to takiego?

Silne skurcze mięśni, szczególnie tych odpowiedzialnych za zginanie kończyn, ale także mięśni ramion czy palców, towarzyszące im mrowienie (tzw. parestezja), ból i drętwienie to objawy tężyczki. Wbrew temu, co mogłaby sugerować nazwa, tężyczka nie jest chorobą, ale pewnego rodzaju stanem obejmującym tkankę mięśniową wywołanym zwiększeniem pobudliwości nerwowo-mięśniowej. Czym jest ona spowodowana?

Tężyczka — wapń a praca mięśni

Wapń zwykle kojarzy się z kośćmi i zębami, których jest budulcem. Niemal 100% wapnia obecnego w organizmie znajduje się właśnie w kościach. Jednak pierwiastek ten ma też inne funkcje. Przede wszystkim niezbędny jest do przekazywania sygnału między komórkami organizmu, a więc również do pobudzenia mięśni do kurczenia się i rozkurczania.

Jony wapnia są najważniejszym przekaźnikiem wewnątrzkomórkowym sygnału w tak zwanych komórkach pobudliwych, czyli mających większą zdolność reagowania na bodźce (zalicza się do nich neurony i komórki mięśniowe). Sygnał „niesiony” przez te jony  jest odbierany przez konkretne białka, które następnie biorą udział m.in. w mechanizmie kurczenia mięśnia.

Bez przekazywania informacji między komórkami nie tylko niemożliwe byłoby poruszanie się, ale też oddychanie, myślenie, trawienie, wydalanie — jednym słowem życie. Wapń pełni zatem ważną funkcję w organizmie.

Przyczyny tężyczki — dlaczego niektórym ludziom brakuje wapnia? 

Niedobór wapnia we krwi i płynie śródtkankowym (skutkujący zakłóceniem homeostazy, czyli równowagi niezbędnej do prawidłowego przewodnictwa między komórkami nerwowymi czy mięśniowymi) może wynikać z niedoczynności przytarczyc — niewielkich gruczołów przylegających do tarczycy. Są one odpowiedzialne za produkcję tzw. parathormonu regulującego poziom wapnia występującego w organizmie poza kośćmi. Zdarza się, że przytarczyce zostają mimowolnie uszkodzone lub usunięte w przebiegu wycięcia tarczycy (zalecanej np. przy jej nadczynności). Dlatego hipokalcemia jest często występującym powikłaniem po tej operacji (40% przypadków) lub skutkiem innych zabiegów chirurgicznych czy radioterapii w okolicach tarczycy i w ogóle szyi.  

Wapnia może też brakować na skutek zaburzenia procesów metabolicznych, np. problemów z jego wchłanianiem z układu pokarmowego, nieprawidłowej pracy nerek, jelit, wątroby czy trzustki (np. w przebiegu ich stanów zapalnych), a także w wyniku przyjmowania leków moczopędnych, co powoduje zwiększenie wydalania moczu, a wraz z nim i wapnia. Przyczyną hipokalcemii bywa też niedostateczna ilość wapnia w diecie lub ogólne wyniszczenie czy niedożywienie organizmu (np. w przebiegu nowotworów). 

Polecane dla Ciebie

Hiperwentylacja — kolejna z przyczyn występowania tężyczki

Obok hipokalcemii, drugą główną przyczyną tężyczki jest stan hiperwentylacji, czyli niedobór dwutlenku węgla na skutek zbyt szybkiego oddychania. Wówczas podwyższa się pH osocza (staje się ono bardziej zasadowe — stan ten nazywa się zasadowicą). Zaburzona w ten sposób zostaje równowaga kwasowo-zasadowa, a więc prawidłowy poziom jonów wodoru w płynie wewnątrzkomórkowym i zewnątrzkomórkowym. Skutkuje to nieprawidłowościami w pobudliwości nerwowo-mięśniowej, a także (tak, jak w przypadku niedoborów wapnia, którego jony biorą udział w przewodzeniu impulsów między tkanką nerwową a mięśniową) nadmierną kurczliwością mięśni. 

Tężyczka jawna a utajona

Wymienione przyczyny tężyczki związane z niedoborami wapnia powodują zwykle tężyczkę jawną. Drugi typ — tężyczka utajona zwykle wiąże się z brakiem równowagi w gospodarce elektrolitowej, czyli z niedoborami magnezu czy potasu przy jednoczesnym prawidłowym stężeniu jonów wapnia. Może rozwijać się przez jakiś czas i nie powodować objawów mięśniowych. Jeśli wystąpi dodatkowy czynnik, który jeszcze bardziej zaburzy delikatną równowagę jonową, np. stan hiperwentylacji (przy wysiłku czy ataku paniki), tężyczka utajona również spowoduje wystąpienie objawów w postaci skurczu mięśni

Czy tężyczka jest groźna?

Tężyczki nie można bagatelizować. W każdej postaci wymaga konsultacji lekarskiej i jest w pełni wyleczalna. Mniej nasilone, regularne oraz bolesne skurcze niestanowiące bezpośredniego zagrożenia życia (o ile nie towarzyszą im objawy neurologiczne, takie jak podwójne widzenie, utrata przytomności czy drgawki) są wystarczającym powodem do zgłoszenia się do lekarza pierwszego kontaktu, który zleci odpowiednie badania pod kątem niedoborów — przede wszystkim wapnia, potasu czy magnezu.

Jeśli tężyczka wynika z hiperwentylacji spowodowanej nerwicą czy napadami paniki, z pewnością warto odwiedzić psychoterapeutę lub psychiatrę, który zaordynuje odpowiednie leki uspokajające (niekoniecznie na stałe — mogą być to leki, po które należy sięgnąć wtedy, gdy zbliża się atak). Jeżeli jednak objawom zwiększonej pobudliwości mięśniowej towarzyszą skurcze mięśni krtani lub wyżej wspomniane objawy neurologiczne, do szpitala należy zgłosić się natychmiast — skurcz mięśni krtani może bowiem znacznie utrudnić oddychanie, a w skrajnych przypadkach doprowadzić do uduszenia. Szybkie podanie dożylne soli wapnia i kwasu glukonowego (glukanionu wapnia) zwykle powoduje ustąpienie objawów w ciągu kilkunastu minut. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Jak dawkować paracetamol osobom dorosłym, dzieciom i kobietom w ciąży?

    Paracetamol jest jednym z bardziej popularnych leków sprzedawanych  bez recepty (OTC). Stosowany między innymi w ostrych, umiarkowanych i przewlekłych bólach głowy, gardła i zębów, a także bólach miesiączkowych i migrenach. Cechuje go względne bezpieczeństwo stosowania. W przypadku silnego bólu, można go łączyć z innymi substancjami, np. z morfiną. Jak wygląda właściwy sposób dawkowania paracetamolu, jaka jest maksymalna i bezpieczna dawka dzienna oraz czy kobiety w ciąży mogą zażywać ten lek? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Fakty i mity o kacu

    Niezależnie od wyników badań dotyczących odżywczych właściwości alkoholu i jego pozytywnego działania na nasz organizm, ogólnie wiadomo, że alkohol spożywany w nadmiarze jest szkodliwy. Najlepszym sposobem uniknięcia nieprzyjemnych skutków alkoholowych ekscesów (czyli tzw. kaca) jest spożywanie drinków w odpowiednich ilościach.

  • Sposoby na kaca – jak radzić sobie z syndromem dnia poprzedniego?

    „Ach, co to była za noc!” – wspominamy z rozmarzeniem Sylwestra. Często temu rozmarzeniu towarzyszą jednak przykre pamiątki w postaci tępego bólu głowy, nudności, wzmożonego pragnienia i ogólnego złego samopoczucia. Każdy z nas może doświadczać zupełnie innego wachlarza objawów związanego z odchorowywaniem naszych wcześniejszych szaleństw.

  • Wycięcie migdałków (tonsillektomia) – kiedy należy usunąć migdałki?

    Wycięcie migdałków podniebiennych bądź wycięcie trzeciego migdała to proste zabiegi, które mogą znacząco poprawić jakość życia oraz uchronić przed groźnymi powikłaniami, zarówno dzieci, jak i dorosłych, którzy cierpią z powodu nawracających angin. Choć decyzja o usunięciu migdałków należy do lekarza, warto sprawdzić, jakie są wskazania do przeprowadzenia zabiegu i jak wygląda rekonwalescencja.

  • Domowe sposoby na hemoroidy – jak wyleczyć hemoroidy? Poznaj naturalne metody na pozbycie się żylaków odbytu

    Domowe sposoby na hemoroidy są skuteczne, pod warunkiem jednak, że zastosujemy je odpowiednio wcześnie – w momencie pojawienia się pierwszych objawów hemoroidów (zazwyczaj jest to świąd i pieczenie odbytu). Wśród naturalnych metod walki z żylakami odbytu znajdują się zimne okłady z lodu, nasiadówki, ciepłe kąpiele z dodatkiem olejków, a także maści i czopki dostępne w aptece bez recepty.

  • Siemię lniane – właściwości i zastosowanie ziaren lnu. Jak przygotować siemię lniane?

    Siemię lniane, czyli nasiona lnu pospolitego, to niewielkie ziarenka o brązowej lub lekko złotej barwie. Z powodu wielu właściwości prozdrowotnych zaliczane są do superfoods – wykorzystywane są we wspomagającym leczeniu wielu schorzeń, np. układu pokarmowego czy sercowo–naczyniowego, mają także pozytywne działanie na włosy oraz skórę. Jakie są właściwości siemienia lnianego? Jak przygotować siemię lniane?

  • Żele do dezynfekcji – jakie wybrać? Czy wszystkie ochronią przed koronawirusem?

    Mydło, płyny antybakteryjne i żele do dezynfekcji na stałe zagościły w naszym życiu. Choć oferta rynkowa jest ogromna, to nie wszystkie dostępne produkty skutecznie usuwają koronawirusa z powierzchni użytkowych, a przede wszystkim z naszych dłoni. Jak wybrać mądrze? Jakimi kryteriami się kierować?

  • Zioła na uchyłki jelita grubego

    Zła dieta, która jest oparta na produktach wysokoprzetworzonych i o niskiej zawartości błonnika pokarmowego, może doprowadzić do wystąpienia uchyłkowatości jelit, będącej chorobą cywilizacyjną. Uważa się również, że pewne znaczenie w pojawianiu się uchyłków jelit mają predyspozycje genetyczne, co udowodniło zidentyfikowanie genów odpowiedzialnych za powstawanie uchyłkowatości. Jakie zioła będą najlepsze dla prawidłowej pracy jelit i dlaczego przy siemieniu lnianym należy pić dużą ilość wody?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij