Gruczoly przytarczyczne
Natalia Bień

Nadczynność przytarczyc – objawy, przyczyny i leczenie

Nadczynność przytarczyc to endokrynologiczne schorzenie związane z nadmierną produkcją parathormonu przez przytarczyce. Jest to hormon regulujący gospodarkę wapniowo-fosforanową w organizmie. Często pierwsze objawy bywają bardzo nieswoiste, a diagnoza stawiana jest na podstawie nieprawidłowych kontrolnych wyników badań krwi. Jakie są objawy nadczynności przytarczyc? Jakie są objawy gruczolaka przytarczyc? Jak leczymy nadczynność przytarczyc?

Nadczynność przytarczyc – co to jest?

Nadczynność gruczołów przytarczycznych to choroba endokrynologiczna, która dotyka od 0,4% do 4% populacji. Wywołana jest przez nadmierną produkcję hormonu – parathormonu (PTH). Jest on produkowany i wydzielany przez przytarczyce, czyli gruczoły układu hormonalnego znajdujące się w miąższu tarczycy. Główne działanie parathormonu polega na wchłanianiu zwrotnym wapnia w nerkach i jelicie, uwalnianiu wapnia z kości oraz zmniejszaniu stężenia fosforanów we krwi i zwiększaniu ich wydalania z moczem. Prawidłowe funkcjonowanie przytarczyc zapewnia zatem równowagę gospodarki wapniowo-fosforowej w naszym organizmie. Do czego prowadzi nadczynność przytarczyc? Odpowiedź jest dosyć prosta – do powstania hiperkalcemii w wyniku zwiększenia stężenia wapnia w surowicy krwi oraz hipofosfatemii, czyli spadku poziomu fosforanów we krwi.

Nadczynność przytarczyc – przyczyny

W zależności od mechanizmu patofizjologicznego wywołującego objawy wyróżniamy trzy typy nadczynności gruczołów przytarczycznych: pierwotną, wtórną i trzeciorzędową.

Pierwotna nadczynność przytarczyc spowodowana jest przez pierwotny defekt komórek produkujących parathormon. Najczęściej jej przyczynami są gruczolaki przytarczyc, przerost przytarczyc oraz nowotwory przytarczyc. Wtórna nadczynność pojawia się w przebiegu przewlekłej choroby nerek (PChN) oraz ostrego uszkodzenia nerek. Uszkodzenie nerek powoduje spadek poziomu wapnia we krwi, co prowadzi do wtórnej nadmiernej produkcji hormonu PTH. Trzeciorzędowa nadczynność przytarczyc powstaje u osób mających wtórną nadczynność, która nie jest leczona w prawidłowy sposób, np. u pacjentów ze schyłkową niewydolnością nerek leczonych dializami.

Powiązane produkty

Nadczynność przytarczyc – objawy

Często nadczynność przytarczyc nie daje żadnych objawów i wykrywana jest przypadkowo w trakcie rutynowych badań biochemicznych. Długotrwałe nadmierne wydzielanie hormonu PTH może prowadzić do rozwoju chorób kości i zaburzeń mineralnych. W wyniku zbyt dużego uwalniania wapnia z kości do krwi może pojawić się osteoliza, czyli nadmierne odwapnienie kości prowadzące do osteoporozy oraz zwiększonego ryzyka patologicznych złamań kości. Mogą występować również objawy:

W nadczynności przytarczyc mogą się również pojawić objawy skórne w postaci świądu czy wypadania włosów. W przypadku wtórnej nadczynności dodatkowo pojawia się tężyczka, spadek siły mięśniowej, silne skurcze mięśni dłoni i ramion oraz zaburzenia widzenia i światłowstręt.

Nadczynność przytarczyc – diagnostyka

W przypadku podejrzenia nadczynności przytarczyc należy pilnie skontaktować się z endokrynologiem. W pierwszej kolejności wykonywane są badania laboratoryjne: stężenia wapnia całkowitego, fosforanów i poziom hormonu PTH we krwi. Kiedy choroba zostanie potwierdzona, dalsze badania polegają na diagnostyce obrazowej przytarczyc w celu wykluczenia potencjalnych gruczolaków czy nowotworów tego narządu. Najpierw wykonuje się USG tarczycy, aby wykluczyć obecność zmian ogniskowych, a następnie można zlecić również scyntygrafię przytarczyc i tarczycy. Dodatkowo należy upewnić się, czy nie występują zmiany w układzie kostno-stawowym oraz pozostałych układach. U pacjentów z podejrzeniem osteoporozy wykonujemy scyntygrafię kości.

Na DOZ.pl znajdziesz leki hormonalne na receptę

Nadczynność przytarczyc – leczenie

Leczenie ma na celu usunięcie przyczyny wysokiego poziomu hormonu PTH oraz zależne jest od typu nadczynności, objawów ogólnych i stopnia zaawansowania choroby. Przy pierwotnej nadczynności przytarczyc zazwyczaj wymagane jest chirurgiczne usunięcie gruczolaka przytarczyc bądź nowotworu w celu zlikwidowania przyczyny zaburzeń. Gruczolaki przytarczyc to niegroźne nowotwory, których usunięcie daje szansę na całkowite wyleczenie. W przypadku chorych z małymi gruczolakami bez ciężkich objawów nadczynności przytarczyc można przyjąć postępowanie zachowawcze w postaci systematycznej kontroli w poradni endokrynologicznej, regularnych badań stężenia wapnia oraz badań densytometrycznych.

W przypadku wtórnej nadczynności przytarczyc najważniejsze jest leczenie choroby podstawowej, czyli niewydolności nerek. Dodatkowo stosuje się suplementację witaminy D, niewapniowych związków wiążących fosforany w przewodzie pokarmowym (np. węglan lantanu) oraz wyrównuje się hipokalcemię i hiperfosfatemię. W przypadku trzeciorzędowej nadczynności przytarczyc postępowanie jest podobne do tego we wtórnej nadczynności przytarczyc.

Przy nadczynności przytarczyc należy również zadbać o zdrową dietę. Pacjenci pytają się, co jeść przy nadczynności przytarczyc. Chorzy z nadczynnością pierwotną mają niedobór fosforu w organizmie, dlatego powinni spożywać pokarmy bogate w fosfor, takie jak ryby, wątróbka, drób, sery, makarony czy kasze. Chorzy z nadczynnością wtórną mają go w nadmiarze, dlatego powinni ograniczyć spożywanie tych produktów. Suplementacja wapnia jest konieczna w hipokalcemii, zaś w hiperkalcemii musimy zadbać o dietę ubogą w wapń. Dla chorych z obu grup wskazana jest lekkostrawna dieta z ograniczeniem spożycia mleka, ostrych i pikantnych potraw oraz rezygnacja z alkoholu. W prewencji osteoporozy zalecana jest regularna umiarkowana aktywność fizyczna.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Krztusiec – przyczyny, objawy, leczenie kokluszu

    Krztusiec (koklusz) jest ostrą chorobą zakaźną dróg oddechowych wywołaną przez pałeczki krztuśca. Do zakażenia dochodzi drogą kropelkową. Na ciężki przebieg krztuśca narażone są zwłaszcza niemowlęta poniżej 6. miesiąca życia. Jak przebiega krztusiec i jak go rozpoznać? Jak wygląda leczenie kokluszu? W jaki sposób można się przed nim uchronić?

  • Łuszczyca paznokci – przyczyny, objawy, leczenie

    Łuszczyca jest przewlekłą zapalną chorobą skóry, przebiegającą z okresami remisji i zaostrzeń, na którą w Polsce choruje prawie milion osób. Choroba najczęściej występuje u rasy białej i w umiarkowanej strefie klimatycznej. Pierwsze objawy łuszczycy mogą wystąpić w dowolnym wieku, jednak zwykle pojawiają się we wczesnym okresie dorosłego życia lub później, około 50–60 roku życia. Łuszczyca charakteryzuje się występowaniem zmian chorobowych zarówno na skórze gładkiej, jak i na owłosionej skórze głowy, a także zmianami w obrębie płytek paznokciowych dłoni i stóp. W cięższych postaciach łuszczyca może również zająć stawy. Zmianom paznokciowym z reguły towarzyszą zmiany w obrębie skóry, chociaż zdarza się, że zmiany chorobowe obejmujące aparat paznokciowy wyprzedzają pojawienie się zmian skórnych nawet o dziesiątki lat.

  • HIV – drogi zakażenia, test na HIV, profilaktyka

    Wirus HIV jest przyczyną jednej z najgroźniejszych i najbardziej uporczywych epidemii w dziejach ludzkości. Szacuje się, że na świecie jest nim zakażonych 37 milionów osób. Postęp, jaki dokonał się w leczeniu, sprawił, że ich jakość życia uległa poprawie, jednak nadal statystyki są przygnębiające – w 2022 i 2023 roku padły w Polsce rekordy zakażeń HIV. Jakie są nowoczesne metody leczenia zakażenia tym wirusem?

  • Nadżerka szyjki macicy (ektopia) – przyczyny, objawy, metody leczenia

    Termin „nadżerka szyjki macicy” oznacza ubytek błony śluzowej. Często jest on nieprawidłowo stosowany na określenie ektopii, która jest zupełnie innym schorzeniem. Rzekoma nadżerka szyjki macicy (tak brzmi inna nazwa ektopii) to zastępowanie nabłonka płaskiego, który fizjologicznie pokrywa tarczę szyjki macicy, nabłonkiem gruczołowym. Zazwyczaj nie daje ona żadnych objawów, a kobieta dowiaduje się o jej istnieniu podczas rutynowego badania ginekologicznego. Kiedy ektopia wymaga szerszej diagnostyki i leczenia? Jakie metody usunięcia „nadżerki” szyjki macicy stosuje się najczęściej?

  • Czego nie można robić przy nadżerce szyjki macicy ? Jak postępować po jej usunięciu?

    Nadżerka szyjki macicy jest rozpoznaniem, które może usłyszeć wiele kobiet w gabinecie ginekologicznym. Warto podkreślić jednak, że określenie „nadżerka” używane jest najczęściej w nieprawidłowy i potoczny sposób. Czym jest nadżerka oraz jak postępować po zabiegu jej usunięcia?

  • Nietrzymanie moczu u seniorów – przyczyny, leczenie

    Nietrzymanie moczu, znane także jako inkontynencja, to powszechny problem zdrowotny, który może znacząco wpływać na jakość życia osób dotkniętych tym schorzeniem, zwłaszcza osób starszych. Jest to stan, w którym osoba traci kontrolę nad oddawaniem moczu, co może prowadzić do mimowolnego wydalania moczu. Istnieje wiele przyczyn nietrzymania moczu, a ich zrozumienie jest kluczowe dla właściwego poradzenia sobie z tym problemem.

  • Rozszerzone źrenice – o czym świadczą? Czy oznaczają chorobę?

    Rozszerzone źrenice na ogół kojarzone są ze stanem silnego pobudzenia – również tego wywołanego farmakologicznie. W niektórych przypadkach mogą być jednak objawem poważnych zaburzeń zdrowotnych.

  • Żółć w żołądku – objawy, przyczyny, dieta, leczenie

    Produkcja żółci ma miejsce w wątrobie, następnie dochodzi do jej magazynowania w pęcherzyku żółciowym i wydzielenia w dużej ilości po spożyciu tłustego posiłku. Kolejno żółć transportowana jest przewodem żółciowym wspólnym do dwunastnicy, gdzie emulguje tłuszcze. Przygotowane w ten sposób lipidy są łatwiejsze do strawienia.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij