Hipokalcemia i tężyczka - czym jest i jak ją leczyć

Hipokalcemia jest to zmniejszenie stężenia wapnia w surowicy krwi poniżej 2.25 mmol/l. Może ona przyczynić się do powstania tężyczki.

Jakie mogą być przyczyny powstania hipokalcemii? 

Do najczęstszych przyczyn hipokalcemii zalicza się:

1. Niedostateczną podaż wapnia z pokarmami.
2. Upośledzone wchłanianie wapnia z przewodu pokarmowego. Taka sytuacja może mieć miejsce u pacjentów z zespołem upośledzonego wchłaniania lub trawienia, jak również na skutek niedoboru witaminy D.
3. Nadmierne odkładanie się wapnia w tkankach miękkich lub kościach. Przede wszystkim, nadmierne odkładanie się wapnia może wystąpić na skutek ostrego zapalenia trzustki, jak również w przebiegu zespołu "głodnych kości" po wycięciu przytarczyc. Do nadmiernego odkładania się wapnia w tkankach miękkich i kościach przyczynia się również hiperfosfatemia oraz zatrucie fluorem.
4. Nadmierną utratę wapnia z moczem, do której przyczynia się stosowanie diuretyków pętlowych, niedobór parathormonu lub oporność na parathormon oraz kwasice cewkowe.
5. Bezwzględny lub względny niedobór witaminy D, który powstaje przede wszystkim na skutek upośledzonej syntezy witaminy D u pacjentów z ostrą lub przewlekłą niewydolnością nerek oraz u chorych z uszkodzonym miąższem wątroby. Ponadto do niedoboru witaminy D może też dojść na skutek niedostatecznego wchłaniania witaminy D z przewodu pokarmowego (głównie w przebiegu celiakii, żółtaczki zastoinowej czy też na skutek niedoboru enzymów trzustkowych) oraz na skutek zwiększonej inaktywacji witaminy D u pacjentów przyjmujących niektóre leki przeciwpadaczkowe (pochodne hydantoiny i kwasu barbiturowego). Do niedoboru witaminy D przyczynia się też hiperfosfatemia oraz zespół lizy nowotworów.
6. Niedobór parathormonu- powstaje on na skutek niedoczynności przytarczyc.
7. Oporność tkanek na parathormon- ma miejsce w przypadku rzekomej niedoczynności przytarczyc.

Do czego może przyczynić się hipokalcemia?

Hipokalcemia może doprowadzić do powstania tężyczki. 

Czym jest tężyczka? 

Objawy kliniczne tężyczki są wynikiem niedoboru wapnia zjonizowanego i przede wszystkim są one następstwem zaburzeń czynności układu nerwowego i nerwowo-mięśniowego. U pacjenta z hipoklacemią można zatem czasami zaobserwować napad tężyczkowy. 

Czym charakteryzuje się napad tężyczkowy? 

Napad tężyczkowy cechuje się drętwieniem i symetrycznymi kurczami tonicznymi mięśni rąk (pojawia się charakterystyczne ułożenie ręki, tzw. "ręka położnika"), następnie przedramion i ramion, twarzy (skurcz powiek oraz tzw. "usta karpia"), klatki piersiowej i kończyn dolnych (pojawia się  końsko-szpotawe ich ustawienie), świadomość chorego jest natomiast zachowana. Czasami zdarza się, że u pacjenta nie są obecne objawy teżyczyki, pomimo obecności hipokaclemii. Mówi się wtedy o tzw. tężyczce utajonej. 

Czym jest tężyczka utajona?

Tężyczkę utajoną mogą ujawnić:
1. Objaw Chvostka. U pacjenta pojawia się skurcz mięśni twarzy po uderzaniu młoteczkiem neurologicznym w nerw twarzowy około 2 cm do przodu od płatka ucha tuż poniżej wyrostka jarzmowego.
2. Objaw Trousseau. U chorego pojawia się "ręka położnika" po uciśnięciu ramienia przez trzy minuty mankietem aparatu do mierzenia ciśnienia, który musi być napompowany do 20 mmHg powyżej ciśnienia skurczowego pacjenta.
3. Wywołanie napadu tężyczkowego przez hiperwentylacje.

Równoważniki tężyczki

Czasami można też mówić o tzw. równoważnikach tężyczki.

Przede wszystkich zalicza się do nich skurcz powiek, podwójne widzenie, światłowstręt, jak również skurcz mięśni krtani, skurcz oskrzeli, skurcz tętnic wieńcowych (pojawia się ból dławicowy) oraz brzusznych (pojawia się ból brzucha), skurcz tętnic mózgowych (obecny będzie atak migreny, czasami chwila utraty świadomości) oraz tętnic obwodowych (rzekomy objaw Raynauda). W badaniu ekg może być widoczne natomiast wydłużenie odstępu QT. Zdarza się, że przewlekła hipokalcemia dość często przebiega bezobjawowo.

W jaki sposób można rozpoznać hipokalcemię?

Hipokalcemię można rozpoznać na podstawie stężenia wapnia w surowicy krwi, musi być ono obniżone i wynosić mniej niż 2,25 mmol/l.  Należy też wykonać badania, które ustalą przyczynę zaistnienia hipokalcemii. 

Rozpoznanie hipokalcemii – badania

Aby poznać przyczynę hipokalcemii należy zatem oznaczyć poziom kreatyniny, fosforanów, magnezu, potasu, fosfatazy zasadowej, parathormonu oraz witaminy D w surowicy krwi. Ponadto należy też oznaczyć dobowe wydalanie wapnia z moczem oraz wykonać badania obrazowe (poszukiwanie nieprawidłowości w układzie kostnym lub węzłach chłonnych oraz ewentualnych nowotworów). 

Jak leczy się hipokalcemię?

W przypadku hipokalcemii objawowej, czyli tej, która przebiega z objawami tężyczki, pacjent powinien w warunkach szpitalnych otrzymać dożylnie roztwór wapnia. Roztwór taki można podać ponownie w sytuacji, jeśli objawy powrócą. Ponadto, chory powinien mieć też monitorowany poziom wapnia co 4-6 godzin. Dodatkowo równocześnie należy rozpocząć doustne leczenie wapniem i witaminą D. Należy pamiętać o tym, że oporna na leczenie objawowa hipokalcemia może też być wynikiem niedoboru magnezu- wtedy należy podawać właśnie magnez. W przypadku natomiast przewlekłej hipokalcemii, której przyczyny nie można usunąć, wapń należy podawać w dużych dawkach doustnie- zwykle jest to węglan wapnia oraz octan wapnia, ponadto podaje się też witaminę D. Okresowo taki pacjent powinien mieć monitorowany poziom wapnia w krwi (kalcemię) oraz ilość wapnia wydalanego z moczem (kalciuria, nadmierna ilość wapnia w moczu świadczy o zbyt intensywnym leczeniu). W przypadku natomiast hipokalcemii wywołanej nadmierną utratą wapnia z moczem pacjent powinien otrzymywać doustnie diuretyki tiazydowe jako leczenie uzupełniające, bowiem zmniejszają one kalciurię. 


Podziel się:

Wasze komentarze


Informacje / opinie publikowane w komentarzach stanowią subiektywną ocenę użytkownika i nie mogą być traktowane jako porada dotycząca leczenia / stosowania leków . W przypadku wątpliwości prosimy o konsultacje z Farmaceutą Dbam o Zdrowie.

komentarze wspierane przez Disqus