Enzymy trzustkowe - diagnozowanie chorób trzustki
Anna Posmykiewicz

Enzymy trzustkowe - diagnozowanie chorób trzustki

Które z enzymów wchodzących w skład soku trzustkowego mają bardzo duże znaczenie diagnostyczne i dzięki nim możliwa jest diagnostyka wielu chorób?
Trzustka jest narządem gruczołowym położonym w górnej części jamy brzusznej, poprzecznie do długiej osi ciała. Jest zlokalizowana z przodu od pierwszego lub drugiego kręgu lędźwiowego kręgosłupa oraz ku tyłowi od żołądka. Znajduje się ona pomiędzy pętlą dwunastnicy a okolicą pod dolną częścią wnęki śledziony. Trzustka zbudowana jest z miąższu o charakterze zrazikowym. Miąższ trzustki otoczony jest natomiast przewodami trzustkowymi, z których największy jest przewód trzustkowy, natomiast do niego wpadają liczne, mniejsze przewody międzyzrazikowe. W budowie trzustki można wyróżnić kilka elementów. Jej najbardziej wysuniętą na prawo i najszerszą częścią jest głowa, która otoczona jest pętlą dwunastnicy (fragment jelita cienkiego) i zrasta się z jej częścią zstępującą. Kolejny fragment trzustki to szyja lub inaczej cieśń. Trzecią częścią, którą można wyróżnić w budowie trzustki, jest jej trzon. Natomiast lewym końcem trzustki jest ogon, który skierowany jest na lewo i ku górze i swym końcem opiera się o śledzionę. Trzustka jest narządem, który jest dobrze unaczyniony. Głowa trzustki jest unaczyniona przez tętnice trzustkowo-dwunastnicze: górną i dolną, zaś trzon i ogon trzustki zaopatrywany jest przez gałęzie trzustkowe odchodzące od tętnicy śledzionowej. 

Jaką funkcję pełni trzustka?

Pod względem funkcjonalnym trzustka składa się z części wewnątrzwydzielniczej (hormonlanej) oraz zewnątrzwydzielniczej (produkującej enzymy trawienne). Komórki, które wchodzą w skład części wewnątrzwydzielniczej są zgromadzone w skupiskach nazywanych wyspami trzustkowymi lub inaczej wyspami Langerhansa. Wewnątrzwydzielnicza część trzustki odpowiedzialna jest za produkcję kilku hormonów, przede wszystkim insuliny i glukagonu, które odpowiedzialne są za prawidłową gospodarkę glukozy w organizmie. Część zewnątrzwydzielnicza trzustki jest natomiast odpowiedzialna za produkcję różnego rodzaju enzymów - mówi się o soku trzustkowym. 

Jakie enzymy wchodzą w skład soku trzustkowego?

W skład soku trzustkowego wchodzi amylaza trzustkowa, lipaza, elastaza, nukleaza, karboksypeptydaza, fosfolipaza A2, jak również chymotrypsynogen i trypsynogen. Wszystkie z nich spełniają bardzo ważne funkcje w organizmie, jednak część z nich jest "ważniejsza" - służy bowiem do diagnostyki różnych chorób. 
  • Amylaza

    Amylaza jest bardzo ważnym enzymem produkowanym przez zewnątrzwydzielniczą część trzustki, bowiem odpowiedzialna jest ona za rozkładanie węglowodanów (cukrów) złożonych do cukrów prostych, które następnie są wchłanianie w przewodzie pokarmowym. Poziom amylazy można oznaczać zarówno w surowicy, jak i w moczu. Kiedy można oznaczać poziom amylazy w surowicy? Oznaczanie poziomu amylazy w surowicy jest bardzo pomocnym badaniem w przypadku diagnostyki tzw. ostrego brzucha. Podwyższony poziom amylazy może bowiem świadczyć o ostrym zapaleniu trzustki, które jest poważną chorobą zawsze wymagającą hospitalizacji i właściwej opieki nad pacjentem. Czy podwyższony poziom amylazy w surowicy może również świadczyć o innych chorobach? Tak, zdarza się, że poziom amylazy rośnie także w przebiegu innych chorób. Wysoki poziom tego enzymu można stwierdzić między innymi w przebiegu świnki (czyli nagminnego zapalenia przyusznic, czyli ślinianek przyusznych) oraz urazów ślinianek - amylaza bowiem jest też produkowana właśnie przez ślinianki. Do podwyższenia poziomu amylazy w surowicy może dojść również w przebiegu niektórych nowotworów (między innymi rak oskrzeli czy tarczycy), u pacjentów cierpiących z powodu choroby alkoholowej, u chorych z niewydolnością nerek czy też w przypadku perforacji wrzodu żołądka lub dwunastnicy. Poziom amylazy można także oznaczać w moczu. Oznaczanie poziomu amylazy w moczu jest wykorzystywane przy diagnozowaniu chorób trzustki ze względu na fakt, że stężenie amylazy w moczu może utrzymywać się na wyższym poziomie i przez zdecydowanie dłuższy czas niż jej podwyższone stężenie w surowicy. 
     
  • Lipaza

    Lipaza jest enzymem, który odpowiedzialny jest za rozkładanie tłuszczy - lipaza rozkłada zatem trójglicerydy do wolnych kwasów tłuszczowych i glicerolu. Należy pamiętać o tym, że lipaza jest enzymem swoistym dla trzustki, dlatego też podwyższony jej poziom może świadczyć o uszkodzeniu trzustki. Kiedy może dochodzić do podwyższenia poziomu lipazy? Przede wszystkim podwyższony poziom lipazy można stwierdzić w przebiegu ostrego zapalenia trzustki. Ponadto wysoki poziom lipazy może być obecny w przypadku zapalenia otrzewnej, w przypadku perforacji wrzodu dwunastnicy czy też w przebiegu nowotworu trzustki. Zdarza się, że na podwyższenie poziomu lipazy wpływ mają także niektóre leki.
Zwiększenie sie poziomu lipazy w przebiegu chorob trzustki jest powiązane ze wzrostem poziomu amylazy. Jednak w przebiegu świnki (zapalenie ślinianek) poziom lipazy pozostaje niezmieniony, co znacznie ułatwia postawienie właściwego rozpoznania. 
  • Elastaza

    Elastaza jest enzymem, który odpowiedzialny jest za rozkładanie białek do mniejszych cząsteczek nazywanych peptydami. Elastaza produkowana w trzustce przedostaje się do jelit, a z nich następnie jest wydalana z kałem. Oznacza to, że jej zawartość w kale ściśle odpowiada ilości wydzielanej przez trzustkę. Kiedy można oznaczyć poziom elastazy? Poziom elastazy w kale oznacza się w sytuacji, kiedy pada podejrzenie niewydolności trzustki - wtedy poziom oznaczanej w kale elastazy jest obniżony. Do przyczyn niewydolności trzustki zalicza się jej przewlekłe zapalenie, mukowiscydozę, cukrzycę, kamicę żółciową, raka trzustki oraz jej wady rozwojowe. Obniżony poziom elastazy będzie pomocny w postawieniu diagnozy, dzięki czemu dalej będzie można szukać przyczyny niewydolności trzustki.
Oznaczanie poziomu amylazy, lipazy i elastazy bardzo często jest niezwykle pomocnym badaniem, które umożliwia lekarzowi szybsze postawienie właściwej diagnozy i włączenie prawidłowego leczenia. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • Pierwsze Święta z dzieckiem

    Boże Narodzenie to cudowny okres w roku. W przypadku świeżo upieczonych rodziców chwile te będą jeszcze bardziej magiczne - pierwsze święta z dzieckiem to niezapomniane przeżycie. Należy jednak pamiętać o tym, że w okresie świątecznym na naszego malca może czekać w domu wiele niebezpieczeństw. Dlatego musimy zadbać o jego bezpieczeństwo i sprawić, aby całe Święta upłynęły w spokoju i aby nie zakłócił ich żaden wypadek.

  • Bezpieczne święta – pierwsza pomoc w nagłych wypadkach

    Okres Świąt Bożego Narodzenia to czas magiczny. Wszyscy z niecierpliwością oczekujemy na najpiękniejszy dzień w roku, jakim jest Wigilia. Zapach pieczonych pierniczków i choinki roznosi się po całym mieszkaniu i wprowadza nas w wyjątkowy nastrój. Musimy sobie jednak zdawać sprawę z tego, że nawet w tym magicznym okresie jesteśmy narażeni na niebezpieczeństwa i łatwo może dojść do nieprzewidzianego wypadku.

  • Rozwój mowy u dziecka – kiedy dzieci zaczynają mówić?

    Nauka mowy u dziecka trwa wiele lat i zaczyna się już w okresie prenatalnym. Maluch stopniowo uczy się mówić; najpierw wymawia głoski, później łączy je w niezrozumiałe dla niego sylaby, aż w końcu zaczyna tworzyć i rozumieć pojedyncze wyrazy po to, by jeszcze później układać coraz bardziej rozbudowane zdania. Jak wyglądają poszczególne etapu rozwoju mowy u dzieci? Kiedy udać się do specjalisty w przypadku problemów z mową dziecka i w jaki sposób stymulować jej rozwój? 

  • Odruch ssania u noworodka – czym jest i co robić, gdy dziecko nie chce ssać piersi?

    Odruch ssania należy do podstawowych odruchów u noworodków. Dzięki niemu, dziecko ssie pierś, a także uspokaja się. Kiedy się pojawia i co robić, gdy zostanie zaburzony? W jaki sposób nauczyć noworodka ponownego ssania piersi?

  • BLW (Baby Led Weaning) czy łyżeczka – kiedy i jaki sposób rozszerzać dietę dziecka?

    Podstawowym pokarmem dziecka przez okres pierwszych kilku miesięcy jest mleko – może być to albo mleko matki, albo mleko modyfikowane. Jednak z czasem dietę dziecka należy zacząć stopniowo urozmaicać. Kiedy i w jaki sposób należy to robić? Na czym polega metoda BLW (ang. Baby Led Weaning) i czym różni się od tradycyjnego rozszerzania diety dziecka?

  • Substancje przyjazne jelitom i pożyteczne dla mikrobiomu

    Bakterie zasiedlające jelita (mikrobiom jelitowy) są bardzo ważne dla zdrowia układu pokarmowego i całego organizmu. Wytwarzają cenne witaminy oraz wpływają na odporność organizmu. Jak dbać o zdrowie i prawidłowy skład bakteryjnej flory jelitowej? Które substancje są przyjazne jelitom i jakie produkty powinny znaleźć się w diecie korzystnej dla naszego mikrobiomu?

  • Chirurgiczne usuwanie znamion – jak przygotować się do zabiegu?

    Nie każde znamię na skórze jest niebezpieczne, ale warto nieustannie je obserwować. Do jakiego specjalisty udać się, gdy znamię wzbudza u nas niepokój? Kiedy należy je usunąć? Na czym polega chirurgiczne usuwanie znamion?   

  • Nadmierna senność u dzieci – jakie są najczęstsze przyczyny?

    Przyczyn nadmiernej senności u dzieci jest bardzo dużo. Część z nich jest zupełnie błaha, natomiast część może mieć związek z poważnymi zaburzeniami. Jakie są najczęstsze przyczyny nadmiernej senności u dzieci? Co robić, gdy zaobserwujemy niepokojące objawy?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij