Szkodliwe połączenie potraw – jakich składników nie łączyć ze sobą? Zasady prawidłowego łączenia pokarmów
Maria Brzegowy

Szkodliwe połączenie potraw – jakich składników nie łączyć ze sobą? Zasady prawidłowego łączenia pokarmów

Pomidor nie lubi ogórka. Brokuły zniweczą nasze starania podczas przygotowania świeżo złowionej ryby. A wypita do kolacji rozgrzewająca herbata – zapewne zwiększy ryzyko osteoporozy. Czy aby na pewno? Czy określone połączenia potraw naprawdę mogą nam tak zaszkodzić? Jak powinno się konstruować posiłki, aby były one dla nas bezpieczne, zdrowe i w dodatku przysłużyły się sylwetce? 

Najpierw była dieta rozdzielna – jeśli chcesz schudnąć i zachować dobre samopoczucie, nie dodawaj do obiadu makaronu ani ryżu. Potem słynny mariaż ogórka i pomidora. Czy zastanowiło nas kiedyś choć przez chwilę, dlaczego akurat konkretnie te dwa warzywa, a nie np. ogórek i papryka, albo ogórek i szczypiorek? Wszak te połączenia stosujemy równie często. Do tego wszedł zakaz popijania posiłku herbatą, a zwieńczeniem były ryby, do których nie wolno podać brokułów – jak to robiła jedna z popularnych sieciówek meblowych w swojej strefie kulinarnej. Czy aby na pewno to wszystko ma sens? Przyjrzyjmy się najbardziej znanym zestawom nie cieszącym się zbytnio dobrą prasą. 

5 najpopularniejszych połączeń żywności, które mogą się wzajemnie nie lubić

Ogórek i pomidor 

Prawdopodobnie jedno z najpopularniejszych „niepolecanych” połączeń. Samo zestawienie rzeczywiście ma swoje podstawy naukowe. Świeży ogórek zawiera bowiem enzym askorbinazę, która negatywnie wpływa na witaminę C zawartą w pomidorze (witamina C to inaczej kwas askorbinowy). Warto jednak pamiętać, że witaminę C zawiera sporo innych warzyw i owoców, nie tylko pomidor, co oznaczałoby, że nie powinniśmy dodawać ogórka do żadnych sałatek. Nie należy się jednak tym przejmować. Dobrze zbilansowana dieta, bogata w warzywa i owoce, dostarczy nam wystarczającej ilości witaminy C, stąd potencjalne straty w sałatce ogórkowej nie będą mieć większego znaczenia.  

Ryby morskie i brokuły 

Ryby morskie są jednym z ważniejszych źródeł potrzebnego nam jodu, z kolei brokuły, należące do warzyw krzyżowych, zawierają tzw. goitrogeny ograniczające wchłanianie tego pierwiastka. Wśród innych warzyw z tej grupy wymienić można też brukselkę, kapustę, kalafior, soję oraz siemię lniane. Ilość goitrogenów można jednak ograniczyć – np. poprzez ugotowanie wymienionych warzyw w garnku bez przykrywki. 

Kawa, herbata i nabiał 

Kawa oraz herbata zawierają taniny oraz garbniki. Mogą one negatywnie wpłynąć na przyswajanie z pożywienia m.in. wapnia. Stąd nie zaleca się popijania nimi posiłków zawierających mleko czy jego przetwory. Po herbatę czy kawę można sięgnąć dopiero około 23 godzin po spożytym daniu. Podobne oddziaływanie zachodzi pomiędzy mięsem i jego przetworami dostarczającymi żelaza oraz witaminy B12. 

Jarmuż i nabiał 

Jarmuż zawiera szczawiany, które będą negatywnie wpływać na wchłanianie się z produktów mlecznych wapnia, a które, jak wiemy, są jednym z najlepszych źródeł tego składnika. Co więcej, szczawiany łącząc się z wapniem, mogą odkładać się w drogach moczowych albo nerkach w postaci kamieni. Innymi produktami bogatymi w szczawiany są brokuły, brukselka, buraki oraz szpinak. 

Przeczytaj: Jak powinna wyglądać dieta w kamicy nerkowej?

Kasza i mięso 

Kasza oraz inne produkty zbożowe zawierają kwas fitynowy. Ten z kolei będzie negatywnie wpływać na wchłanianie się żelaza z produktów bogatych w ten pierwiastek (np. czerwone mięso, wątróbka). Podobne zależności stwierdza się w kontekście przetworów mlecznych dostarczających wapnia oraz źródeł magnezu (np. orzechów). 

Czym są substancje antyodżywcze w żywności?

Substancjami antyodżywczymi nazywamy substancje występujące w żywności, które ograniczają bądź uniemożliwiają wykorzystanie określonych składników odżywczych (np. wapnia, żelaza, magnezu) przez nasz organizm albo wywierają na niego szkodliwy wpływ. Substancjami antyodżywczymi są m.in. wymienione wyżej szczawiany, fityniany, a także tioglikozydy (jarmuż, kapusta włoska), inhibitory trypsyny i chymotrypsyny (soja, fasola, groch, bób). Część z nich ulega zmniejszeniu bądź całkowitemu usunięciu z produktu pod wpływem rozdrabniania, żucia, namaczania w wodzie, kiełkowania, zakwaszania lub gotowania. 

Powiązane produkty

Łączenie produktów żywnościowych – o czym należy pamiętać? 

Powyższe przykłady nie są zestawami zakazanymi i nie powinny stanowić podstawy konstruowania codziennej diety oraz decyzji co do ograniczeń czy wykluczeń. Spożywane przez nas produkty dostarczają znacznie więcej cennych składników pokarmowych niezbędnych do życia, stąd można poniekąd uznać, że „pewne korzyści przewyższają ryzyko”. W dodatku określone połączenia są niejednokrotnie uznane w naszych tradycjach oraz dodają smaku i wyrazistości (np. ryba z dodatkiem kapusty kiszonej, herbata do śniadania).  

Odpowiednio bilansując poszczególne składniki, dostarczymy sobie wszystkich potrzebnych nam elementów, nawet jeśli podczas pewnych połączeń dojdzie do określonych strat.

Na wybrane wskazówki powinny zwrócić natomiast uwagę osoby, którym zależy im na uzupełnieniu poziomu danej witaminy czy składnika mineralnego. Np. w przypadku anemii, dbając o każdy jeden miligram żelaza pochodzącego z przykładowo mięsa, lepiej nie popijać posiłku herbatą czy kawą, jeśli takie połączenie miałoby negatywnie wpłynąć na wchłanianie tego pierwiastka.  

Pamiętajmy też, że w przypadku części z wymienionych wyżej „złych” połączeń ich negatywny wydźwięk można znacząco złagodzić – poprzez zastosowanie odpowiednich technik kulinarnych, takich jak moczenie nasion roślin strączkowych przed gotowaniem czy odczekanie z wypiciem herbaty określoną ilość czasu po spożyciu danego posiłku. 

Zasady prawidłowego łączenia pokarmów  

Zgodnie z zasadami zdrowego odżywiania się codzienne posiłki należy budować w ten sposób, aby sumarycznie dostarczyły one wszystkich potrzebnych organizmowi składnikówbiałek, tłuszczów, węglowodanów, a także witamin, składników mineralnych oraz błonnika pokarmowego. Dobrą praktyką jest również stosowanie zasady, że w każdym z posiłków, a przynajmniej w trzech głównych (śniadanie, obiad, kolacja), ma znaleźć się źródło białka (mięso, ryby, jaja, nabiał, strączki), tłuszczy (oleje roślinne, orzechy, pestki, awokado), węglowodanów (makaron, ryż, kasza, pieczywo, ziemniaki) oraz dodatek owoców albo warzyw. W związku z powyższym zasady prawidłowego łączenia pokarmów będą dotyczyć raczej zaleceń aniżeli zakazów. 

Jakich produktów nie łączyć, żeby schudnąć?  

Podczas wizyty u dietetyka pacjenci niejednokrotnie zadają specjaliście zapytanie, jakich produktów nie łączyć, żeby schudnąć. Wbrew obiegowej opinii pojawiającej się co rusz we wszelakich mediach, zalecenie, aby nie komponować przykładowo białek z węglowodanami w jednym posiłku wcale nie przysłuży się naszej sylwetce, a nawet przeciwnie. Z obserwacji wynika, że zjadając samo mięso z warzywami, szybciej robimy się głodni w porównaniu z osobami, które do posiłku dodadzą określoną porcję produktów zbożowych (pieczywa, makaronu, kaszy, ryżu), czyli inaczej węglowodanów. Również i spożycie samych węglowodanów, przykładowo przekąszenie jabłka czy banana, będzie wiązało się z szybszą potrzebą dojedzenia czegoś w porównaniu z osobami, które dorzucą do nich coś białkowego (np. jogurt) i/lub tłuszczowego (np. orzechy).  

O braku skuteczności diety rozdzielnej donosi również literatura naukowa. Badania z ostatnich lat dowodzą, że takie postępowanie, nawet jeśli nie jest szkodliwe dla naszego organizmu, nie przynosi rezultatów większych w zakresie redukcji masy ciała w porównaniu z regularną, prawidłowo zbilansowana dietą. Podsumowując więc, dieta rozdzielna nie ma podstaw do tego, aby wdrażać ją w profilaktyce bądź leczeniu nadwagi czy otyłości. 

Wśród produktów, których nie należy ze sobą łączyć, można byłoby wymienić co najwyżej elementy, z których każdy posiada tzw. wysoki indeks glikemiczny. Przykładowo: nie do końca dobrym połączeniem byłoby zjedzenie sałatki owocowej z banana, kiwi i mango (wszystkie mają wysoki wskaźnik IG), ale już mieszanka banana, jabłka i grejpfruta (te dwa ostatnio – niższe IG) będzie nieco lepszym wyborem (choć wciąż niedoskonałym, bo brakuje białka i/lub tłuszczów).  
  1. L. Pachocka, Dieta rozdzielna, „ncez.pl” [online] https://ncez.pl/abc-zywienia-/zasady-zdrowego-zywienia/dieta-rozdzielna-, [dostęp:] 11.11.2020. 
  2. M. Morawiec, Substancje antyodżywcze, Wszechnica żywieniowa SGGW, „wszechnica-zywieniowa.sggw.pl” [online] http://www.wszechnica-zywieniowa.sggw.pl/web/antyodzywcze_slajdy.pdf [dostęp:] 1.11.2020. 
  3. R. Kowalski, G. Kowalska, Niewskazane połączenia, „researchgate.net” [online] https://www.researchgate.net/publication/327775563_Niewskazane_polaczenia [dostęp:] 11.11.2020. 
  4. Z. Goluch, M. Salmanowicz, Wybrane substancje antyodżywcze występujące w żywności, Vox Medici, nr 1–2 2017.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Filtry w okularach przeciwsłonecznych. Jak działają i dlaczego powinny być dobrej jakości?

    Są nieodłącznym atrybutem każdego słonecznego dnia. Najczęściej sięgamy po nie latem, jednak w ciągu całego roku powinniśmy mieć je przy sobie, aby chronić nasze oczy przed działaniem promieni słonecznych. Mowa oczywiście o okularach przeciwsłonecznych, które – oprócz pełnienia funkcji dodatku do stylizacji – stanowią barierę chroniącą jeden z naszych zmysłów: wzrok. Podobnie jak przy zakupie ubrań, butów, żywności czy kosmetyków zwracamy uwagę na ich jakość, tak i w przypadku wyboru okularów słonecznych powinniśmy dobrać takie, które będą odpowiednie do naszych potrzeb nie tylko pod względem wizualnym, ale przede wszystkim jakościowym.

  • Co kupić mamie na Dzień Matki?

    Wielkimi krokami zbliża się Dzień Matki. To szczególne święto jest doskonałą okazją, aby podziękować mamom za ich bezwarunkową miłość i akceptację, trud wychowania, okazywane serce. Tego dnia każda mama powinna czuć się doceniona. Produkty pomagające zachować zdrowie i dbać o urodę to świetne inspiracje na wyjątkowy prezent dla najukochańszej mamy.

  • Jakie leki wziąć ze sobą w wakacyjną podróż?

    Choć wakacyjna podróż kojarzy się przede wszystkim z beztroskim wypoczynkiem i relaksem w ciepłym klimacie, nie możemy zapominać o bezpieczeństwie. Jednym z najważniejszych gwarantów, że wszystko pójdzie dobrze, jest zabranie ze sobą dobrze wyposażonej apteczki. Co wziąć ze sobą w podróż?

  • Jakie suplementy mogą pomóc na stres i zmęczenie?

    Dbałość o zdrowie psychiczne sprowadza się do odpowiedniego stylu życia, który uwzględnia systematycznie wykonywaną aktywność fizyczną, właściwy sposób odżywiania, należytą higienę snu, dobre relacje z bliskimi, wsparcie społeczne oraz znajdowanie czasu na odpoczynek i relaks. Wiele osób zmagających się z chronicznym stresem i zmęczeniem decyduje się często na suplementację diety preparatami bogatymi w bioaktywne składniki wspierające prawidłowe funkcjonowanie ośrodkowego układu nerwowego oraz gospodarki hormonalnej. Istnieje co najmniej kilka substancji bioaktywnych, które rzeczywiście mogą wspomagać organizm w walce ze stresem oraz wzmożonym napięciem i zmęczeniem.

  • Jak wyciągnąć psu i kotu kleszcza? Instrukcja krok po kroku

    Kleszcze to uciążliwe pasożyty, które mogą przenosić groźne choroby na zwierzęta. Na szczęście ich usunięcie jest stosunkowo proste, o ile wiemy, jak się do tego zabrać. Jak bezpiecznie i skutecznie wyciągnąć kleszcza psu i kotu, by zminimalizować ryzyko infekcji? Co zrobić z kleszczem?

  • Jak wygląda ugryzienie meszki? Czy można je czymś złagodzić?

    Lato to czas spędzany na świeżym powietrzu, co niestety wiąże się z uciążliwością owadów takich jak meszki. Ich bolesne ugryzienia potrafią skutecznie uprzykrzyć nam wypoczynek. Czy meszki w Polsce przenoszą choroby? Jak poradzić sobie ze swędzącym ugryzieniem meszki?

  • Jak chronić się w trakcie burzy? Co zrobić w razie uderzenia pioruna?

    W związku ze zmianami klimatu gwałtowne zjawiska pogodowe są coraz częstsze w naszej szerokości geograficznej. Dlatego też warto znać zasady bezpieczeństwa podczas burzy. Porażenie piorunem może być poważnym zagrożeniem dla zdrowia, a nawet życia – dowiedz się, jak się zachować w trakcie nawałnicy, aby uniknąć niebezpiecznych sytuacji.

  • Etapy gojenia ran. Jak przyspieszyć proces?

    Czas gojenia się rany jest kwestią indywidualną. Jest to uzależnione od wielu czynników, w tym od obecności chorób przewlekłych, np. cukrzycy typy 2, palenia papierosów, nadużywania alkoholu, przyjmowania niektórych leków, a nawet występowania schorzeń o podłożu autoimmunologicznym. Proces gojenia przebiega w kilku etapach. Warto pamiętać, że można go znacznie przyspieszyć – zarówno za pomocą domowych sposobów, jak i preparatów aptecznych.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij