Szkodliwe połączenie potraw – jakich składników nie łączyć ze sobą? Zasady prawidłowego łączenia pokarmów
Maria Brzegowy

Szkodliwe połączenie potraw – jakich składników nie łączyć ze sobą? Zasady prawidłowego łączenia pokarmów

Pomidor nie lubi ogórka. Brokuły zniweczą nasze starania podczas przygotowania świeżo złowionej ryby. A wypita do kolacji rozgrzewająca herbata – zapewne zwiększy ryzyko osteoporozy. Czy aby na pewno? Czy określone połączenia potraw naprawdę mogą nam tak zaszkodzić? Jak powinno się konstruować posiłki, aby były one dla nas bezpieczne, zdrowe i w dodatku przysłużyły się sylwetce? 

Najpierw była dieta rozdzielna – jeśli chcesz schudnąć i zachować dobre samopoczucie, nie dodawaj do obiadu makaronu ani ryżu. Potem słynny mariaż ogórka i pomidora. Czy zastanowiło nas kiedyś choć przez chwilę, dlaczego akurat konkretnie te dwa warzywa, a nie np. ogórek i papryka, albo ogórek i szczypiorek? Wszak te połączenia stosujemy równie często. Do tego wszedł zakaz popijania posiłku herbatą, a zwieńczeniem były ryby, do których nie wolno podać brokułów – jak to robiła jedna z popularnych sieciówek meblowych w swojej strefie kulinarnej. Czy aby na pewno to wszystko ma sens? Przyjrzyjmy się najbardziej znanym zestawom nie cieszącym się zbytnio dobrą prasą. 

5 najpopularniejszych połączeń żywności, które mogą się wzajemnie nie lubić

Ogórek i pomidor 

Prawdopodobnie jedno z najpopularniejszych „niepolecanych” połączeń. Samo zestawienie rzeczywiście ma swoje podstawy naukowe. Świeży ogórek zawiera bowiem enzym askorbinazę, która negatywnie wpływa na witaminę C zawartą w pomidorze (witamina C to inaczej kwas askorbinowy). Warto jednak pamiętać, że witaminę C zawiera sporo innych warzyw i owoców, nie tylko pomidor, co oznaczałoby, że nie powinniśmy dodawać ogórka do żadnych sałatek. Nie należy się jednak tym przejmować. Dobrze zbilansowana dieta, bogata w warzywa i owoce, dostarczy nam wystarczającej ilości witaminy C, stąd potencjalne straty w sałatce ogórkowej nie będą mieć większego znaczenia.  

Ryby morskie i brokuły 

Ryby morskie są jednym z ważniejszych źródeł potrzebnego nam jodu, z kolei brokuły, należące do warzyw krzyżowych, zawierają tzw. goitrogeny ograniczające wchłanianie tego pierwiastka. Wśród innych warzyw z tej grupy wymienić można też brukselkę, kapustę, kalafior, soję oraz siemię lniane. Ilość goitrogenów można jednak ograniczyć – np. poprzez ugotowanie wymienionych warzyw w garnku bez przykrywki. 

Kawa, herbata i nabiał 

Kawa oraz herbata zawierają taniny oraz garbniki. Mogą one negatywnie wpłynąć na przyswajanie z pożywienia m.in. wapnia. Stąd nie zaleca się popijania nimi posiłków zawierających mleko czy jego przetwory. Po herbatę czy kawę można sięgnąć dopiero około 23 godzin po spożytym daniu. Podobne oddziaływanie zachodzi pomiędzy mięsem i jego przetworami dostarczającymi żelaza oraz witaminy B12. 

Jarmuż i nabiał 

Jarmuż zawiera szczawiany, które będą negatywnie wpływać na wchłanianie się z produktów mlecznych wapnia, a które, jak wiemy, są jednym z najlepszych źródeł tego składnika. Co więcej, szczawiany łącząc się z wapniem, mogą odkładać się w drogach moczowych albo nerkach w postaci kamieni. Innymi produktami bogatymi w szczawiany są brokuły, brukselka, buraki oraz szpinak. 

Przeczytaj: Jak powinna wyglądać dieta w kamicy nerkowej?

Kasza i mięso 

Kasza oraz inne produkty zbożowe zawierają kwas fitynowy. Ten z kolei będzie negatywnie wpływać na wchłanianie się żelaza z produktów bogatych w ten pierwiastek (np. czerwone mięso, wątróbka). Podobne zależności stwierdza się w kontekście przetworów mlecznych dostarczających wapnia oraz źródeł magnezu (np. orzechów). 

Czym są substancje antyodżywcze w żywności?

Substancjami antyodżywczymi nazywamy substancje występujące w żywności, które ograniczają bądź uniemożliwiają wykorzystanie określonych składników odżywczych (np. wapnia, żelaza, magnezu) przez nasz organizm albo wywierają na niego szkodliwy wpływ. Substancjami antyodżywczymi są m.in. wymienione wyżej szczawiany, fityniany, a także tioglikozydy (jarmuż, kapusta włoska), inhibitory trypsyny i chymotrypsyny (soja, fasola, groch, bób). Część z nich ulega zmniejszeniu bądź całkowitemu usunięciu z produktu pod wpływem rozdrabniania, żucia, namaczania w wodzie, kiełkowania, zakwaszania lub gotowania. 

Polecane dla Ciebie

Łączenie produktów żywnościowych – o czym należy pamiętać? 

Powyższe przykłady nie są zestawami zakazanymi i nie powinny stanowić podstawy konstruowania codziennej diety oraz decyzji co do ograniczeń czy wykluczeń. Spożywane przez nas produkty dostarczają znacznie więcej cennych składników pokarmowych niezbędnych do życia, stąd można poniekąd uznać, że „pewne korzyści przewyższają ryzyko”. W dodatku określone połączenia są niejednokrotnie uznane w naszych tradycjach oraz dodają smaku i wyrazistości (np. ryba z dodatkiem kapusty kiszonej, herbata do śniadania).  

Odpowiednio bilansując poszczególne składniki, dostarczymy sobie wszystkich potrzebnych nam elementów, nawet jeśli podczas pewnych połączeń dojdzie do określonych strat.

Na wybrane wskazówki powinny zwrócić natomiast uwagę osoby, którym zależy im na uzupełnieniu poziomu danej witaminy czy składnika mineralnego. Np. w przypadku anemii, dbając o każdy jeden miligram żelaza pochodzącego z przykładowo mięsa, lepiej nie popijać posiłku herbatą czy kawą, jeśli takie połączenie miałoby negatywnie wpłynąć na wchłanianie tego pierwiastka.  

Pamiętajmy też, że w przypadku części z wymienionych wyżej „złych” połączeń ich negatywny wydźwięk można znacząco złagodzić – poprzez zastosowanie odpowiednich technik kulinarnych, takich jak moczenie nasion roślin strączkowych przed gotowaniem czy odczekanie z wypiciem herbaty określoną ilość czasu po spożyciu danego posiłku. 

Zasady prawidłowego łączenia pokarmów  

Zgodnie z zasadami zdrowego odżywiania się codzienne posiłki należy budować w ten sposób, aby sumarycznie dostarczyły one wszystkich potrzebnych organizmowi składnikówbiałek, tłuszczów, węglowodanów, a także witamin, składników mineralnych oraz błonnika pokarmowego. Dobrą praktyką jest również stosowanie zasady, że w każdym z posiłków, a przynajmniej w trzech głównych (śniadanie, obiad, kolacja), ma znaleźć się źródło białka (mięso, ryby, jaja, nabiał, strączki), tłuszczy (oleje roślinne, orzechy, pestki, awokado), węglowodanów (makaron, ryż, kasza, pieczywo, ziemniaki) oraz dodatek owoców albo warzyw. W związku z powyższym zasady prawidłowego łączenia pokarmów będą dotyczyć raczej zaleceń aniżeli zakazów. 

Jakich produktów nie łączyć, żeby schudnąć?  

Podczas wizyty u dietetyka pacjenci niejednokrotnie zadają specjaliście zapytanie, jakich produktów nie łączyć, żeby schudnąć. Wbrew obiegowej opinii pojawiającej się co rusz we wszelakich mediach, zalecenie, aby nie komponować przykładowo białek z węglowodanami w jednym posiłku wcale nie przysłuży się naszej sylwetce, a nawet przeciwnie. Z obserwacji wynika, że zjadając samo mięso z warzywami, szybciej robimy się głodni w porównaniu z osobami, które do posiłku dodadzą określoną porcję produktów zbożowych (pieczywa, makaronu, kaszy, ryżu), czyli inaczej węglowodanów. Również i spożycie samych węglowodanów, przykładowo przekąszenie jabłka czy banana, będzie wiązało się z szybszą potrzebą dojedzenia czegoś w porównaniu z osobami, które dorzucą do nich coś białkowego (np. jogurt) i/lub tłuszczowego (np. orzechy).  

O braku skuteczności diety rozdzielnej donosi również literatura naukowa. Badania z ostatnich lat dowodzą, że takie postępowanie, nawet jeśli nie jest szkodliwe dla naszego organizmu, nie przynosi rezultatów większych w zakresie redukcji masy ciała w porównaniu z regularną, prawidłowo zbilansowana dietą. Podsumowując więc, dieta rozdzielna nie ma podstaw do tego, aby wdrażać ją w profilaktyce bądź leczeniu nadwagi czy otyłości. 

Wśród produktów, których nie należy ze sobą łączyć, można byłoby wymienić co najwyżej elementy, z których każdy posiada tzw. wysoki indeks glikemiczny. Przykładowo: nie do końca dobrym połączeniem byłoby zjedzenie sałatki owocowej z banana, kiwi i mango (wszystkie mają wysoki wskaźnik IG), ale już mieszanka banana, jabłka i grejpfruta (te dwa ostatnio – niższe IG) będzie nieco lepszym wyborem (choć wciąż niedoskonałym, bo brakuje białka i/lub tłuszczów).  
  1. L. Pachocka, Dieta rozdzielna, „ncez.pl” [online] https://ncez.pl/abc-zywienia-/zasady-zdrowego-zywienia/dieta-rozdzielna-, [dostęp:] 11.11.2020. 
  2. M. Morawiec, Substancje antyodżywcze, Wszechnica żywieniowa SGGW, „wszechnica-zywieniowa.sggw.pl” [online] http://www.wszechnica-zywieniowa.sggw.pl/web/antyodzywcze_slajdy.pdf [dostęp:] 1.11.2020. 
  3. R. Kowalski, G. Kowalska, Niewskazane połączenia, „researchgate.net” [online] https://www.researchgate.net/publication/327775563_Niewskazane_polaczenia [dostęp:] 11.11.2020. 
  4. Z. Goluch, M. Salmanowicz, Wybrane substancje antyodżywcze występujące w żywności, Vox Medici, nr 1–2 2017.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Głodówka oczyszczająca – co to jest? Na jakie efekty można liczyć?

    Głodówka może wydawać się skutecznym sposobem na oczyszczenie organizmu. Do niedawna głodówka oczyszczająca miała wielu zwolenników, obecnie jednak coraz więcej mówi się o jej negatywnym wpływie na organizm. Czy zatem głodówka oczyszczająca jest bezpieczna?

  • Dieta siatkarza – co jedzą zawodowi siatkarze?

    Nieadekwatna podaż energii oraz składników odżywczych w diecie siatkarza może przyczyniać się do zmniejszenia masy, siły i wytrzymałości mięśniowej, zakłócenia regeneracji potreningowej, jak również obniżenia odporności oraz zwiększenia ryzyka wystąpienia przetrenowania i kontuzji. Oznacza to, że na ostateczny sukces zawodowych siatkarzy ma istotny wpływ nie tylko systematyczna realizacja indywidualnie dobranego programu treningowego, lecz także przestrzeganie odpowiednio zbilansowanej i zróżnicowanej diety oraz jej suplementacji.

  • BCAA – czym jest i jak stosować? Na jakie efekty można liczyć?

    Aminokwasy egzogenne to grupa dziewięciu aminokwasów, których organizm człowieka nie potrafi samodzielnie wytwarzać i dlatego muszą być regularnie dostarczane wraz z pokarmem. Wśród nich znajdują się trzy aminokwasy o rozgałęzionych łańcuchach bocznych, które od wielu lat przykuwają uwagę osób systematycznie uprawiających sport. Dzieje się tak ze względu na potencjalne korzyści wynikające z ich dodatkowej suplementacji.

  • Dieta Montignaca – czym jest?

    Dieta Montignaca jest metodą walki z nadwagą i otyłością, która jeszcze do niedawna była dosyć powszechnie stosowana w wielu krajach europejskich. Jej popularność wzięła się w dużej mierze z braku potrzeby skrupulatnego liczenia kalorii oraz ograniczenia ilości spożywanego pokarmu w celu uzyskania pożądanego efektu odchudzającego. Według opinii samego autora diety, Michela Montignaca, głównym powodem rozwoju nadwagi i otyłości nie jest zbyt wysokie spożycie kalorii w diecie, lecz nadmierna konsumpcja pokarmów węglowodanowych charakteryzujących się wysokim indeksem glikemicznym (IG).

  • Terapia śmiechem – geloterapia

    „Śmiech jest ćwiczeniem fizycznym wielce dla zdrowia korzystnym”. Słowa Arystotelesa, wypowiedziane ponad dwa tysiące lat temu, są wciąż aktualne i zostały udowodnione we współczesnych badaniach naukowych.

  • Postanowienia noworoczne – jak ich dotrzymać? Czy warto je robić?

    Postanowienia noworoczne to coś, co zapewne każdy z nas robił przynajmniej raz w życiu. Każdego roku zastanawiamy się, co chcemy osiągnąć, jakie zmiany w naszym życiu wprowadzić, w czym chcemy być lepsi lub z czego chcemy zrezygnować. Niestety, jak się okazuje, nie zawsze udaje nam się w tym wytrwać. Czym są postanowienia noworoczne i jak ich dotrzymać?

  • Blue Monday – co to jest? Kiedy wypada? Czy Blue Monday to mit?

    Blue Monday to termin określający najbardziej depresyjny dzień w roku. Według wyliczeń twórcy tej teorii przypada on na trzeci poniedziałek stycznia. To właśnie w tym dniu we wszystkich mediach słyszymy o niebieskim poniedziałku. Wiele osób zastanawia się wówczas, ile jest prawdy w teorii Blue Monday.

  • Jak bezpiecznie wyjść z głodówki oczyszczającej bez efektu jojo?

    Aby zakończyć głodówkę oczyszczającą, ważne jest stopniowe wprowadzanie jedzenia w bezpieczny i kontrolowany sposób w celu uniknięcia jakichkolwiek skutków ubocznych. Należy słuchać swojego ciała i wprowadzać zmiany w razie potrzeby. Jeśli wystąpią jakiekolwiek objawy niepożądane, takie jak zawroty głowy, nudności lub bóle głowy, konieczne jest przerwanie postu i skonsultowanie się z lekarzem lub dietetykiem.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij