Dieta przy nadciśnieniu – co jeść, aby obniżyć ciśnienie?
Maria Brzegowy

Dieta przy nadciśnieniu – co jeść, aby obniżyć ciśnienie?

Właściwa dieta przy nadciśnieniu odgrywa ważną rolę. Dzięki niej mamy szansę uregulować zbyt wysokie ciśnienie krwi, a w dalszej perspektywie zapobiec rozwojowi chorób związanych właśnie z nadciśnieniem. Które ze znanych diet zaleca się przy podwyższonym ciśnieniu? Które produkty należy włączyć do codziennego menu, a które wykluczyć? Podpowiadamy.

Nadciśnienie tętnicze należy do grupy chorób układu sercowo-naczyniowego, które aktualnie uważa się za jedną z głównych przyczyn zgonów w Polsce. Nieprawidłowe ciśnienie tętnicze krwi można jednak uregulować, wspierając się m.in. odpowiednio zbilansowaną dietą. Co zatem należy jeść przy nadciśnieniu, a czego unikać?

Dieta a nadciśnienie tętnicze  

Nadciśnieniem tętniczym nazywa się stan, w którym ciśnienie skurczowe i/lub rozkurczowe są wyższe od normatywnego dla zdrowia. Za wartość optymalną dla ciśnienia skurczowego przyjmuje się poziom niższy od 120 mm Hg, a dla rozkurczowego niższy niż 80 mm Hg, z kolei za wartości prawidłowe, odpowiednio 120–129 i/lub 80–84, a wartości prawidłowe wysokie: 130–139 i/lub 85–89. 

Wśród najistotniejszych czynników środowiskowych zwiększających ryzyko wystąpienia nadciśnienia tętniczego krwi wymienia się przede wszystkim: 

  • nadwagę albo otyłość, 
  • nieprawidłową dietę,
  • niską aktywność fizyczną, 
  • palenie papierosów. 

Nieprawidłowa dieta związana jest z kolei z: 

  • spożycie nadmiernych ilości soli (obecnej zwłaszcza w żywności wysoko przetworzonej, typu fast-food, instant, w konserwach, wędzonkach oraz słonych przekąskach); 
  • zbyt niska podaż warzyw i owoców; 
  • zbyt duża podaż energii (kilokalorii) ogółem (głównie pod postacią produktów wysokotłuszczowych i wysokowęglowodanowych). 

Dieta na obniżenie ciśnienia – podstawowe zasady  

Podstawowe zasady prawidłowo zbilansowanej diety wskazanej w profilaktyce i leczeniu nadciśnienia tętniczego obejmują: 

  • zmniejszenie masy ciała do BMI niższego niż 24 kg/m2 i obwodu pasa mniejszego niż 102 cm w przypadku mężczyzn i 88 cm w przypadku kobiet,
  • ograniczenie spożycie soli do 5–6 g (płaska łyżeczka) na dzień, zwłaszcza w zakresie niedosalania potraw na talerzu i czytania etykiet (przede wszystkim tych umieszczonych na przetworach mięsnych, wytrawnych przekąskach itd.), 
  • zwiększenie spożycia świeżych warzyw i owoców – powinny one stanowić przynajmniej połowę talerza przy każdym posiłku, 
  • ograniczenie spożycia alkoholu. 

Ważnymi aspektami zdrowego stylu życia w przypadku nadciśnienia są także: 

  • regularne ćwiczenia fizyczne, przez przynajmniej 30 minut jednorazowo,
  • zaprzestanie palenia tytoniu. 
Badania wskazują, że dieta, w której znajduje się odpowiednio wysoka zawartość m.in. błonnika pokarmowego (obecnego w np. surowych warzywach, owocach), wielonienasyconych kwasów tłuszczowych (w m.in. rybach morskich), wapnia (mleko i przetwory), magnezu (orzechy, produkty zbożowe), witaminy C (warzyw, owoców) oraz niska podaż cholesterolu, wykazuje korzystny wpływ na normalizację zbyt wysokiego ciśnienia tętniczego krwi. 

Przykłady diet pomocnych przy nadciśnieniu 

Przykładem diety wskazanej w profilaktyce i leczeniu nadciśnienia tętniczego krwi jest dieta DASH (ang. Dietary Approaches to Stop Hypertension), opracowana przez naukowców Narodowego Instytutu Serca, Płuc i Układu Krwiotwórczego w USA na podstawie 11-tygodniowego badania przeprowadzonego wśród 459 dorosłych osób charakteryzujących się ryzykiem rozwoju nadciśnienia lub rozpoznaną już chorobą. Uczestników losowo przydzielono do trzech grup, z czego jedna otrzymywała dietę tradycyjną (o nieco zmniejszonej zawartości potasu, magnezu i wapnia), druga – dietę podobną, ale wzbogaconą o warzywa i owoce, z kolei trzecia – dietę DASH bazującą na warzywach, owocach, niskotłuszczowym nabiale, produktach zbożowych z pełnego ziarna oraz chudym mięsie, rybach i orzechach. W diecie grupy eksperymentalnej ograniczono ponadto ilość spożywanego czerwonego mięsa, słodyczy, napojów słodzonych oraz tłuszczu ogółem. Jednocześnie wszyscy badani otrzymywali podobną ilość sodu, ograniczyli alkohol oraz utrzymywali stabilną masę ciała. Efektem stosowania diety DASH było istotne obniżenie ciśnienia skurczowego oraz rozkurczowego, odpowiednio o 6 mm Hg i 3 mm Hg, a w przypadku osób, u których stwierdzono nadciśnienie stopnia umiarkowanego, o nawet 11 i 6 mm Hg. Działanie diety zaobserwowano już po 2 tygodniach od jej wprowadzenia. 

Wśród innych, przydatnych w leczeniu nadciśnienia diet wymienia się także znaną już dietę śródziemnomorską (zbliżoną założeniami do diety DASH) oraz dietę wegetariańską. 

Co jeść przy nadciśnieniu?  

Opierając się o założenia modelu diety DASH oraz diety śródziemnomorskiej, wśród produktów zalecanych w profilaktyce i leczeniu nadciśnienia tętniczego krwi można wymienić: 

  • produkty zbożowe z pełnego ziarna, 
  • surowe i gotowane warzywa, 
  • nasiona roślin strączkowych (soczewica, fasola, groch, bób, soja, ciecierzyca), 
  • świeże lub mrożone owoce, 
  • chude i tłuste ryby morskie, 
  • odtłuszczone mleko, jogurt naturalny, naturalny kefir i maślanka, 
  • chude gatunki mięsa (np. indyk, kurczak), 
  • orzechy, pestki i nasiona, świeże oleje roślinne, np. oliwa extra vergine. 
Zalecane porcje poszczególnych produktów spożywczych według modelu diety DASH
Grupa produktów spożywczych  Liczba porcji w diecie dostarczającej 2000 kcal  Przykładowe porcje 
Produkty zbożowe  7–8  1 kromka pieczywa razowego albo 30 g płatków zbożowych albo ½ kubka ugotowanej kaszy, brązowego ryżu lub pełnoziarnistego makaronu 
Warzywa  4–5  ½ kubka gotowanych albo 1 kubek warzyw liściastych 
Owoce  4–5  1 garść albo ½ kubka 
Niskotłuszczowe produkty mleczne  2–3  1 szklanka mleka albo naturalnego jogurtu, albo 40 g sera 
Chude mięso, ryby  2 lub mniej  90 g mięsa albo ryby 
Orzechy, nasiona  4–5 na tydzień  40 g orzechów albo 15 g nasion 
Tłuszcze   2–3  1 łyżeczka 

Czego unikać przy nadciśnieniu? 

W diecie przy nadciśnieniu (oraz w jego profilaktyce) zaleca się unikać z kolei: 

  • słonych przekąsek typu chipsy, paluszki, krakersy, 
  • dań typu fast food, 
  • dań i produktów konserwowych 
  • dań i produktów wędzonych, 

a ponadto (celem profilaktyki chorób układu krążenia ogółem): 

  • ciast, ciastek, lodów, słodzonych napojów gazowanych, 
  • tłustych przetworów mięsnych (np. kiełbasy, salami, bekonu), 
  • tłustych gatunków mięs, 
  • tłustych serów, śmietany, tłustego mleka, 
  • dań smażonych, zwłaszcza na głębokim oleju. 

Suplementy diety w nadciśnieniu 

Jak już wcześniej wspomniano, uważa się, że dieta bogata w m.in. w wapń, błonnik pokarmowy, jak również zawierająca odpowiednią ilość potasu, będzie sprzyjać normalizacji za wysokiego ciśnienia tętniczego krwi. Podaż tych składników rekomenduje się jednak realizować wraz z produktami spożywczymi, a nie z suplementami. Wśród preparatów dodatkowych wymienia się także peptydy anty-ACE oraz koenzym Q10. Niezależnie jednak od wyników eksperymentów z wykorzystaniem tych suplementów ich wprowadzenie do codziennej diety powinno zostać skonsultowane z lekarzem prowadzącym. 

Potas znajduje się w m.in. ziemniakach i bananach, wapń – przede wszystkim w nabiale, jak również w jarmużu i sezamie, natomiast w błonnik pokarmowy obfitują warzywa i owoce ogółem, produkty zbożowe z pełnego ziarna oraz nasiona roślin strączkowych. 

Przykładowy jadłospis i przepisy w diecie przy nadciśnieniu 

Śniadanie – owsianka z mieszanką orzechów i malinami 

Garść płatków owsianych górskich zalej w miseczce wrzącą wodą nieco ponad ich poziom, poczekaj, aż wchłoną płyn. Dodaj naturalny jogurt, garść posiekanych orzechów włoskich, laskowych i migdałów oraz garść świeżych albo mrożonych malin, porzeczek lub jagód. Całość posyp jeszcze białym sezamem. 

II śniadanie – surówka z pomidorów i cebulki z grzanką z awokado 

Do miseczki wkrój 1–2 pomidory malinowe. Dodaj posiekaną cebulkę dymkę. Całość posyp łyżeczką słonecznika, skrop oliwą, oprósz pieprzem. Możesz ew. skropić surówkę octem balsamicznym. Podawaj z grzanką z pieczywa razowego, posmarowaną naturalnym, chudym twarożkiem, obłożonym plasterkami dojrzałego awokado. 

Obiad – grillowana pierś z kurczaka z sosem czosnkowo-ziołowym, puree ziemniaczanym i ogórkiem 

Pierś z kurczaka marynuj min. przez godzinę w zalewie z 2 łyżek oliwy, 1 łyżki sosu sojowego o obniżonej zawartości sodu, 1 łyżeczki suszonego rozmarynu i ½ łyżeczki pieprzu. Zgrilluj na patelni grillowej. W międzyczasie ugotuj ziemniaki, zmiksuj na puree z chudym mlekiem i odrobiną oleju rzepakowego. Jogurt (1 małe opakowanie) połącz z przeciśniętym przez praskę czosnkiem (ok. 2 ząbki) oraz garścią różnych świeżych ziół (natka pietruszki, bazylia, szczypiorek, kolendra), dopraw dip pieprzem. Podawaj wszystko razem. 

Kolacja – zupa krem z cukinii 

Na niewielkiej ilości oliwy zeszklij 1 cebulę oraz czosnek (2 ząbki). Dodaj ok. 700–800 g pokrojonej w kostkę, nieobranej cukinii, zalej wodą nieco nad jej poziom, dodaj 1 kopiastą łyżeczkę domowej vegety/warzywnej kostki rosołowej i gotuj, aż całość zmięknie. Dodaj 2–3 łyżki gęstego jogurtu greckiego, garść natki pietruszki i zmiksuj na gładki krem. Dopraw świeżo zmielonym pieprzem. Porcję podawaj z dodatkiem pełnoziarnistego makaronu rurki albo świderki.  

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Dieta miażdżycowa – zasady, produkty, jadłospis, przepisy

    Choroby układu krążenia, w tym m.in. miażdżyca, wciąż stanowią jedną z głównych przyczyn zgonów w naszych kraju. Wśród czynników ryzyka ich rozwoju wymienia się m.in. niską aktywność fizyczną oraz niewłaściwą dietę. Jak powinno wyglądać żywienie w profilaktyce i leczeniu miażdżycy? Co jeść, a czego unikać? 

  • Dieta z niskim IG – dla kogo? Jak powinna wyglądać? Zasady, produkty o niskim indeksie glikemicznym, przepisy

    Zalecana m.in. osobom zmagającym się z nadwagą albo cukrzycą. Wyklucza produkty wysoko przetworzone, tradycyjne desery, słodycze, a także wybrane owoce i warzywa. Dieta o niskim indeksie glikemicznym. Jakie są jej zasady? Jakie produkty posiadają niski IG? 

  • Słodziki – dlaczego są słodkie i jak wpływają na nasz organizm?

    Słodki smak nie jest zarezerwowany tylko dla cukrów takich jak glukoza, fruktoza czy sacharoza. Istnieją setki substancji pochodzenia naturalnego i syntetycznego, które są słodkie. Wszystkie zaliczamy do substancji słodzących. Co ciekawe, słodki smak charakteryzuje nie tylko związki zaliczane do substancji organicznych (zbudowanych w większości z węgla, wodoru i tlenu). Również związki nieorganiczne, np. sole berylu i ołowiu, wywołują podobne doznania zmysłowe. Jednak należy pamiętać, że są silnie trujące i pod żadnym pozorem nie powinny być spożywane.

  • Dieta sokowa – wszystko co powinieneś o niej wiedzieć

    Często potrzeba schudnięcia łączy się z chęcią maksymalnego przyspieszenia tego procesu. Chcąc szybko zgubić zbędne kilogramy, korzystamy z najróżniejszych dróg, takich jak dieta cud, detoks, posty, modne ostatnio okna żywieniowe, czy nawet niebezpieczne dla zdrowia głodówki "magiczne i uzdrawiające" zioła z najdalszych zakątków globu. Czy decydując się na detoks sokowy, oprócz nadmiaru wody z organizmu, można na stałe zgubić zbędne kilogramy, pozbyć się boczków i odczyścić organizm z toksyn? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Podjadanie – dlaczego nie jest takie dobre?

    Podjadamy w chwili stresu, ale i w momentach, w których czujemy się dobrze. Słodycze, owoce, słodkie napoje, dodatkowa porcja głównego posiłku... Liczy się wszystko! Każdy mały cukierek, każde ciastko i każda łyżka sosu spróbowana podczas przygotowywania dania dla rodziny! Efekty? Dodatkowe kilogramy, uczucie ciężkości i coraz większe uczucie uzależnienia od tego „by wciąż coś żuć”. Jakie są przyczyny podjadania? Co można jeść bezkarnie, a na co uważać? Jak przestać podjadać?  

  • Dieta w chorobie Parkinsona – na co warto zwrócić uwagę?

    Podstawową formą leczenia choroby Parkinsona jest farmakoterapia. Interwencję tę wspomoże jednak dobrze zbilansowana dieta, która ponadto, zabezpieczy przed dalszymi powikłaniami choroby, w tym m.in. przed niebezpiecznym dla zdrowia, a nawet życia niedożywieniem. Dieta w chorobie Parkinsona – jaką pełni funkcję? Jaki składniki będą ważne? Jak żywieniowo poradzić sobie z zaburzeniami ze strony przewodu pokarmowego? 

  • Adipocyty (komórki tkanki tłuszczowej) – czym są i jak działają? Jaki jest ich związek z tyciem?

    Tkanka tłuszczowa wydaje się kojarzyć z czymś zupełnie niepotrzebnym i mało estetycznym. Tymczasem, tłuszcz obecny w organizmie pełni wiele istotnych dla niego funkcji fizjologicznych, stąd zarówno jego niedobór, jak i nadmiar mogą prowadzić do powstania rozmaitych stanów patologicznych poszczególnych narządów. Czym są adipocyty? Czy ich nadmiar jest szkodliwy? Jaki wpływ wywierają na nasz organizm?  

  • Dieta po udarze – co należy o niej wiedzieć? Zasady, produkty, komponowanie posiłków, bezpieczeństwo żywienia w diecie poudarowej

    Udar mózgu przechodzi ponad 60 tysięcy Polaków rocznie. Niemal każdy z nich doświadcza wówczas zmian w zakresie swojej sprawności, które w różnym stopniu decydują o dalszym funkcjonowaniu. Istotną rolę w procesie rehabilitacji i rekonwalescencji, jak również w profilaktyce kolejnych udarów, odgrywa m.in. odpowiednio skomponowana dieta. Udar mózgu – jaką rolę w chorobie pełni żywienie? O jakie elementy należy szczególnie zadbać, a czego unikać? 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij