Rosjanie stworzyli szczepionkę na koronawirusa – czy jest bezpieczna?
Katarzyna Szulik

Rosjanie stworzyli szczepionkę na koronawirusa – czy jest bezpieczna?

Zaledwie dwa miesiące testów wystarczyło rosyjskiemu rządowi, by ogłosić światu, że tamtejszym naukowcom udało się opracować skuteczną szczepionkę na koronawirusa nazwaną Sputnik V. Tak szybkie tempo prac, a szczególnie bardzo krótki okres testów przeprowadzanych na niewielkiej próbie, wzbudził duży sceptycyzm w międzynarodowym środowisku naukowym. Badacze obawiają się, że ewentualne problemy ze szczepionka przygotowywaną w tak dużym pospiechu będą rzutować na wiarygodność wszystkich innych, nawet gdy przejdą konieczne testy.

Tempo Rosjan budzi wątpliwości

O powstaniu szczepionki w telewizji publicznej poinformował sam prezydent Rosji Wladimir Putin, zapowiadając, że szczepienia zaczną się już w październiku. W pierwszej kolejności dostęp do nich mieć będą pracownicy służby zdrowia i nauczyciele, ale z medialnych doniesień wynika, że najważniejsze osoby w Rosji oraz ich rodziny również mogą liczyć na szybki dostęp do leku. Wladimir Putin zadeklarował, że szczepionkę otrzymała już jego córka.

Naukowcy wyrażają duże wątpliwości co do tego, w jaki sposób powstawała szczepionka i czy udało się w sposób należyty sprawdzić jej bezpieczeństwo i efektywność. Zdecydowana większość zespołów aktualnie pracujących nad szczepionką zapowiedziała, że udostępnienie jej szerszej populacji nie będzie możliwe przed końcem roku.

Mówią o tym również te z zespołów, które już przeszły do trzeciej, kluczowej fazy testowania, jednak by jej wyniki mogły być wiarygodne, badania muszą potrwać co najmniej kilka miesięcy.

Obawy światka naukowego wynikają wyłącznie z tempa prac rosyjskich badaczy, ponieważ zespół pracujący nad szczepionką nie udostępnił żadnych informacji dotyczących sposobu jej powstania czy standardów testowania. Nie pojawiło się żadne badanie czy raport zawierający jakiekolwiek informacje na temat szczepionki, co także budzi duże wątpliwości. Nie wiadomo również, czy Rosjanie nie ogłosili sukcesu przed trzecią, kluczową fazą badania, która daje jakiekolwiek pojęcie o skuteczności szczepionki oraz długości okresu ochronnego. Pierwsze fazy testów zwykle ograniczają się do wykazania, że czy podanie leku wytwarza przeciwciała i nie grozi poważnymi skutkami ubocznymi. W tym wypadku brak jest jakichkolwiek informacji nawet na ten temat.

Wobec tak trudnego dostępu do rzetelnej informacji, Światowa Organizacja Zdrowia wydała oficjalne ostrzeżenie przed przyjmowaniem szczepionki przed ujawnieniem przez jej twórców jakichkolwiek danych klinicznych.

Jak powstaje szczepionka?

W normalnych warunkach proces powstania szczepionki może trwać nawet kilka lat. Rozpoczyna się od badań na poziomie komórkowym, następnie jest ona podawana zwierzętom, a dopiero w dalszej kolejności ludziom. Pierwsze fazy badania, prowadzone na mniejszej próbie, służą przede wszystkim wykluczeniu poważnych skutków ubocznych przyjęcia leku, natomiast fazy druga i trzecia dotyczą skuteczności leku i okresu trwania zapewnianej przez niego ochrony. 

To właśnie dzięki temu skala powikłań poszczepiennych jest tak niewielka, żeby nie powiedzieć znikoma, choć wystarczająca dla antyszczepionkowców, którzy przypisują im między innymi wywoływanie autyzmu.

Pośpiech jest zrozumiały, ale rzetelność to podstawa

W związku z szybko rozszerzającą się pandemią SARS-CoV-2, naukowcy byli zmuszeni skrócić proces testowania, by szczepionka mogła być dostępna jak najszybciej zwłaszcza dla tych, którzy znajdują się w grupie podwyższonego ryzyka zachorowania lub mają bezpośredni kontakt z chorymi – mowa przede wszystkim o pracownikach szpitali. W tym wypadku zwykle pomija się fazę testów na zwierzętach oraz ogranicza do jednego etapu testów klinicznych bądź skraca pierwszy z nich. Rosjanie całkowicie pominęli etap trzeci, który zakłada szeroko zakrojone testy na ludziach, co sprawia, że skuteczność szczepionki staje pod dużym znakiem zapytania.

Problematyczny jest także fakt, że moskiewski Instytut Badawczy Gamaleja, gdzie szczepionka powstała, nie chce ujawnić żadnych danych z tych badań, które rzeczywiście przeprowadzono. Pośpiech Rosjan, jak i całego świata naukowego, jest zrozumiały przez wzgląd na rozmiary i tempo rozprzestrzeniania się pandemii, ale istnieje podejrzenie, że w przypadku Rosjan, ma on także inne podłoże. Sugeruje to chociażby nazwa szczepionki, nawiązująca do czasów zimnowojennego wyścigu kosmicznego USA i Rosji, której ostatecznie udało się go wygrać, wysyłając pierwszego człowieka w przestrzeń kosmiczną. Eksperci już nazywają takie podejście „szczepionkowym nacjonalizmem” i ostrzegają, że ewentualne niepowodzenie rosyjskiego leku położy się cieniem na wysiłkach naukowców z całego świata. Rosjanie jednak wydają się bardzo pewni swego i zapowiedzieli, że o dostęp do kontrowersyjnej szczepionki stara się obecnie 20 krajów.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • Nadciśnienie – rodzaje, przyczyny, objawy i leczenie. Jak zapobiegać podwyższonemu ciśnieniu krwi?

    Nadciśnienie tętnicze jest chorobą bardzo rozpowszechnioną. Szacuje się, że w Polsce 30–45% dorosłych cierpi na tę chorobę. Czym dokładnie jest nadciśnienie i jak się objawia? Co może powodować wysokie ciśnienie krwi? Jak zapobiegać nadciśnieniu? Podpowiadamy.

  • Kwasy omega-3 chronią przed astmą dzieci ze specyficznym wariantem genów

    Astma to choroba układu oddechowego, która dotyka prawie 340 mln ludzi na całym świecie. Często rozwija się w dzieciństwie i może powodować ataki, w wyniku których dochodzi do zapalenia płuc i zwężenia dróg oddechowych, powodując trudności w oddychaniu i świszczący oddech. Zespół badaczy ze Szwecji i Wielkiej Brytanii udowodnił, że większe spożycie niektórych rodzajów kwasów tłuszczowych omega-3 może zmniejszyć ryzyko rozwoju astmy u dziecka w okresie dojrzewania. Leki naśladujące działanie kwasów tłuszczowych mogą okazać się przyszłością leczenia astmy.

  • Pistolet do masażu – jak działa i kto powinien z niego korzystać?

    Pistolet do masażu to niewielkich rozmiarów urządzenie generujące kilkadziesiąt uderzeń na sekundę, wyposażone w kilka wymiennych końcówek. Używanie masażera pistoletowego wpływa na poprawę funkcjonalności tkanek miękkich, znajduje zastosowanie w łagodzeniu dolegliwości bólowych w różnego rodzaju urazach i kontuzjach, przyspiesza regenerację mięśniową u osób uprawiających sporty czy likwiduje nadmierne napięcie mięśni u osób pracujących wiele godzin w wymuszonej pozycji siedzącej. Jak używać masażer pneumatyczny? Jaka jest jego cena?

  • Semaglutyd – lek na cukrzycę spektakularnie wspomaga utratę wagi

    Najnowsze badania wskazują, że cotygodniowy zastrzyk semaglutydu, w połączeniu z wdrożeniem zasad zdrowego stylu życia, skutkuje znaczną i klinicznie istotną utratą masy ciała. Odkrycie może rozpocząć "nową erę" w leczeniu otyłości.

  • Morsowanie – czy lodowate kąpiele są korzystne dla zdrowia?

    Tej zimy morsowanie stało się wyjątkowo gorącym trendem. Dowiedz się, jakimi korzyściami zdrowotnymi mogą zaowocować regularne kąpiele w lodowatej wodzie. Jakie są przeciwwskazania do tej aktywności? Dlaczego niektórzy lepiej tolerują niskie temperatury?

  • Skutki uboczne szczepionek przeciwko COVID-19. Jakie działania niepożądane pojawiają się najczęściej?

    Eksperci twierdzą, że korzyści wynikające ze szczepienia przeciwko COVID-19 znacznie przewyższają związane z nimi ewentualne efekty uboczne, które są rzadkie i samoistnie ustępują w ciągu kilku dni. Dowiedz się, czego można się spodziewać po przyjęciu szczepionki? Jak złagodzić nieprzyjemne efekty poszczepienne?  

  • PTSD – przyczyny, objawy, leczenie zespołu stresu pourazowego

    PTSD (ang. posttraumatic stress disorder) większości osób kojarzy się z weteranami, nie wszyscy są świadomi, że jest to problem, który może dotknąć niemal każdego. Nawet do 25% osób po traumatycznym przeżyciu, takim jak napaść, wypadek, klęska żywiołowa, śmierć bliskiej osoby, może doznać zespołu stresu pourazowego. PTSD to zaburzenie psychiczne, które charakteryzuje się występowaniem szeregu objawów, m.in. lęku, depresji, zaburzeń snu, agresji, nadmiernej reakcji na bodźce, prowadzących do upośledzenia funkcjonowania w życiu codziennym. 

  • Witamina K – funkcje w organizmie i skutki niedoboru u dzieci i dorosłych. Witamina K dla noworodka

    Witamina K to tak naprawdę grupa witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, które odgrywają istotną rolę w procesie krzepnięcia krwi, metabolizmie kości i regulacji poziomu wapnia we krwi. Wyróżnia się witaminę K1 (filochinon), występującą w zielonych warzywach oraz witaminę K2 (menachinon), która jest syntezowana w układzie pokarmowym. Jakie są przyczyny i objawy niedoboru witaminy K? Dlaczego podaje się ją noworodkom tuż po urodzeniu?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij