Leworęczność  w świetle najnowszych badań naukowych
Katarzyna Szulik

Leworęczność w świetle najnowszych badań naukowych

Naukowcom z Uniwersytetu w Oksfordzie udało się zidentyfikować elementy genomu odpowiedzialne za leworęczność. Co ciekawie są one zlokalizowane w części mózgu odpowiedzialnej za tworzenie i rozumienie języka. Genetyka pozostaje ważnym, choć nie dominującym czynnikiem leworęczności — jedna czwarta mańkutów zostaje nimi właśnie z tego powodu. 

Wiarogodność badania, sfinansowanego ze środków UK Research and Innovation, podkreśla fakt, że przy jego realizacji wzięto pod uwagę genom 400 000 osób pochodzących z Wielkiej Brytanii, wśród których leworęczni stanowili niecałe 10 proc. Było to możliwe dzięki materiałom zgromadzonym w brytyjskim biobanku.

Leworęczni są lepsi w językach?

Naukowcy wyróżnili cztery rejony genetyczne mózgów osób badanych, a trzy z nich powiązali z aktywnością protein odpowiedzialnych za rozwój mózgu, konkretnie w zakresie wykształcania tak zwanego cytoszkieletu, który odpowiada za funkcjonowanie komórek ciała. Jak się okazało, u osób leworęcznych występują istotne różnice w strukturze mózgu w zakresie obszarów odpowiedzialnych za język. W ich przypadku lewa i prawa strona tego obszaru komunikuje się ze sobą w bardziej celowy i uporządkowany sposób. To może sugerować, że osoby leworęczne są szczególnie uzdolnione w zakresie językowym, aczkolwiek trzeba pamiętać, że nie u każdego mańkuta ta komunikacja zachodzi równie sprawnie, wiec trudno mówić o jednoznacznej tendencji. 

Badanie naukowców z Oxfordu jest pierwszym, w którym udało się stwierdzić, że różnice w cytoszkielecie związane z leworęcznością są widoczne w mózgu. Dodatkowo naukowcy odkryli powiązania między regionami genetycznymi związanymi z leworęcznością i mniejszym ryzykiem zachorowania na Parkinsona, ale również odrobinę wyższym prawdopodobieństwem zapadnięcia na schizofrenię. Te korelacje dotyczą jednak bardzo wąskiej grupy mańkutów i jako takie nie mogą być postrzegane jako standard.

Karmienie butelką a leworęczność

Leworęczność, jej przyczyny i implikacje od dawna fascynują naukowców. Badania z początku tego roku przeprowadzone przez naukowców z Uniwersytetu Waszyngtońskiego sugerują, że dominująca ręka wiąże się z długością i rodzajem karmienia w okresie niemowlęcym. Jak się okazuje, dzieci karmione butelką zostają mańkutami częściej od tych, których matki zdecydowały się na karmienie naturalne. Wspomniane wnioski zostały wyciągnięte na podstawie analizy sposobów karmienia u 60 tys. kobiet i ich dzieci. Badanie mówi o większej skłonności do leworęczności u dzieci karmionych sztucznym mlekiem, jednak nie sugeruje, by karmienie piersią miało cokolwiek wspólnego leworęcznością. To, która ręką będzie dominująca jest determinowane na etapie życia płodowego, co sugeruje genetyczne podłoże tych skłonności. Naukowcy sugerują jednak, że karmienie piersią może brać udział w zjawisku lateryzacji, czyli kształtowania się dominującej strony ciała. Kierunek lateryzacji jest wyznaczany na etapie płodowym, jednak ona sama kształtuje się do 6., a zdaniem niektórych behawiorystów nawet do 12 roku życia. 

Naukowe znaczenie mańkutów

Jeszcze 20 lat emu leworęczność była potępiana, a dzieci wykazujące tendencje do dominacji lewej strony ciała uczono posługiwania się prawą ręką. Na szczęście te praktyki porzucono i dziś leworęczność pozostaje rzadką, ale absolutnie normalną cechą.

Osoby leworęczne są jednak często wykluczane z udziału w badaniach naukowych z zakresu medycyny, ponieważ ich mózgi są zbudowane nieco inaczej, przez co uzyskanych wyników nie można przekładać na ogół populacji. Część naukowców pomimo tego uważa, że nauka wiele traci, pomijając osoby leworęczne, ponieważ tylko badając ich mózgi, można uzyskać pełne spektrum wiedzy na temat tego fascynującego organu i neurologii w ogóle. Wśród ciekawych obserwacji naukowych osób leworęcznych wskazano między innymi fakt, że w ich wypadku proces rozpoznawania twarzy zachodzi w obu półkulach mózgu, podczas gdy u praworęcznych za ten efekt odpowiedzialna jest jedynie prawa półkula.

  1. A.    Wiberg, M. Ng, Y. Al Omran i in., Handedness, language areas and neuropsychiatric diseases: insights from brain imaging and genetics, „Brain” 2019; DOI: 10.1093/brain/awz257.
  2. UK Research and Innovation, Genetic regions associated with left-handedness identified: Genetic regions associated with left-handedness identified and linked with brain architecture in language regions ”sciencedaily.com”[online], www.sciencedaily.com/releases/2019/09/190904194433.html, [dostęp:] 11.09.2019 r.
  3. P. P. Hujoel, Breastfeeding and handedness: a systematic review and metaanalysis of individual participant data. Laterality: Asymmetries of Body, "Brain and Cognition" 2018; 1 DOI: 10.1080/1357650X.2018.1555254.
  4. University of Washington, Long-term breastfeeding sheds light on whether an infant becomes right or lefthanded "sciencedaily.com” [online], www.sciencedaily.com/releases/2019/01/190107142231.htm, [dostęp:] 11.09.2019 r.
  5. R. M. Willems, L. Van der Haegen, S. E. Fisher, C. Francks, On the other hand: including left-handers in cognitive neuroscience and neurogenetics, "Nature Reviews Neuroscience" 2014; DOI: 10.1038/nrn3679.
  6. Radboud University Nijmegen, Call to scientists: Stop excluding left–handed people from scientific studies “sciencedaily.com” [online], www.sciencedaily.com/releases/2014/02/140213112640.htm, [dostęp:] 11.09.2019 r.

Polecane dla Ciebie

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • Zbliża się przesilenie wiosenne

    Porą roku, która zazwyczaj najbardziej się dłuży jest zima, a najtrudniejsze do przetrwania są jej ostatnie tygodnie. Jesteśmy wtedy zmęczeni mało ruchliwym trybem życia, niedoborem światła słonecznego i zimnem. Jest to tzw. przesilenie wiosenne.

  • 5 zdrowych postanowień na Nowy Rok. Co warto zmienić?

    Istnieje kilka sfer życia, które warto uporządkować niezależnie od pory. Powoli, małymi krokami, ale zdecydowanie i sukcesywnie.  Oto kilka postanowień noworocznych –wystarczy wybrać jedno, a wiele dobrego zrobimy dla siebie i czasami też dla naszych najbliższych.

  • Jak w okresie izolacji spowodowanej koronawirusem zachować równowagę psychiczną?

    Ostatnie miesiące drastycznie ograniczyły nasze możliwości w zakresie opuszczania domów i utrzymywania standardowych kontaktów towarzyskich. Dla wielu były one więc czasem intensywnego nadrabiania zaległości serialowych, książkowych czy filmowych. Jak się okazuje, taka forma spędzania czasu jest nie tylko przyjemna i skuteczna w przyspieszaniu jego upływu – w tym trudnym czasie pozwala utrzymać równowagę psychiczną. Naukowcy nazywają to zjawisko nietradycyjną socjalizacją.

  • Przyczyny i objawy nerwicy – jakie są rodzaje i jak objawiają się zaburzenia nerwicowe?

    Nerwica to niepsychotyczne zaburzenie psychiczne, którego przyczyn najczęściej upatruje się w czynnikach środowiskowych oraz genetycznych. Objawy nerwicy nie obejmują wyłącznie sfery psychicznej (lęk, natrętne myśli), mogą także pochodzić ze strony układu oddechowego (np. trudności z oddychaniem), układu krążenia (np. przyspieszone tempo pracy serca), układu nerwowego (np. dezorientacja) czy układu pokarmowego (np. nudności i wymioty). W jaki jeszcze sposób mogą objawiać się zaburzenia nerwicowe?

  • Nerwica – leczenie. Jakie są metody walki z zaburzeniami nerwicowymi i jak długo trwa leczenie nerwicy?

    Metodą najczęściej stosowanej w ocenie nerwic jest psychoterapia, mająca na celu zrozumienie zastosowania opcji i modyfikację zachowania. W wymaganym stosowaniu lękowym należy zastosować leczenie farmakologiczne, przeważnie stosować leki przeciwdepresyjne i przeciwlękowe. Jak długo trwa leczenie nerwicy? Czy jesteś lekarzem, gdy zauważysz u siebie objawy towarzyszące nerwicom? 

  • Depresję można zdiagnozować na podstawie tętna

    Dzięki trwającej 24 godziny analizie rytmu serca można przewidzieć depresję z aż 90% skutecznością. Badania na ten temat zostały zaprezentowane podczas 33 Europejskiego Kongresu Neuropsychofarmakologii, a ich autorami są naukowcy z Uniwersytetu Goethego we Frankfurcie. 

  • Podczas lockdownu warto mieć zwierzaka, twierdzą naukowcy

    Pandemia koronawirusa na pewien czas zamknęła nas w domach, co musiało się przełożyć na kondycję psychiczną osób zmuszonych do izolacji, często w całkowitej samotności. Druga fala pandemii nie jest wykluczona, a najnowsze badania pokazują, w jaki sposób przygotować się do niej, mając na uwadze ograniczenie obciążenia psychicznego. Okazuje się, że stres związany z lockdownem świetnie redukują czworonogi. 

  • Jak odprężyć się przed świętami? Sprawdzone sposoby na przedświąteczny relaks

    Końcówka roku to zdecydowanie jeden z najgorętszych okresów na przestrzeni dwunastu kolejnych miesięcy kalendarzowych. Niezaprzeczalnie to właśnie grudzień króluje w tym rankingu, co ma związek z obchodzonymi w tym czasie Świętami Bożego Narodzenia. Skupiamy wtedy całą swoją energię, aby jak najlepiej się do nich przygotować. Pociąga to jednak za sobą spory stres, który, kumulując się, może wpływać negatywnie zarówno na nas samych, jak i na otoczenie, w którym się znajdujemy. W dalszej części artykułu opowiem o kilku sprawdzonych sposobach na zrelaksowanie się i złapanie oddechu w tym i tak już niełatwym dla nas wszystkich czasie. 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij