Masło czy margaryna? Porównanie wartości odżywczych,  zawartości witamin i wpływu na zdrowie
Maria Brzegowy

Masło czy margaryna? Porównanie wartości odżywczych, zawartości witamin i wpływu na zdrowie

60% Polaków* używa masła codziennie lub kilka razy w tygodniu. 77% z nich sięga po nie częściej niż po margarynę. Czy jest to dobra praktyka? Czy masło rzeczywiście jest lepsze? Jaki wpływ na zdrowie mają te tłuszcze?

Czym różnią się od siebie masło i margaryna?

Z technologicznego punktu widzenia, masło to produkt, który można otrzymać zarówno ze śmietany (czyli ukwaszonej śmietanki), jak i ze śmietanki. Zawiera od 80-90% tłuszczu mlecznego, nie więcej niż 16% wody i max 2% suchej masy beztłuszczowej mleka. Surowcem do jego wytwarzania jest przede wszystkim mleko krowie, ale i też mleko innych ssaków. 

Margaryna to z kolei produkt pochodzenia roślinnego (z ewentualnym dodatkiem mleka). Zawartość tłuszczu w margarynie mieści się w zakresie od ok. 40 do 80%. Wyróżniamy margaryny miękkie oraz twarde.

Czy masło/ margaryna zawiera witaminy?

Teoretycznie, masło zawiera witaminę A. Z żywieniowego punktu widzenia nie ma to jednak większego znaczenia. Naszym zdaniem, lepszym jej źródłem (a ściślej – retinoidów) będzie w tym wypadku mleko i jego przetwory (dodatkowo – źródło wapnia) oraz żółtko jaja. Margaryna zawiera nieco mniej tej witaminy, ale jest z kolei „lepszym” źródłem witaminy E** 

Masła oraz margaryny nie są produktami niezbędnymi w naszej diecie. W polskich domach utarło się przeświadczenie, że przykładowo masło, jest konieczne dzieciom i osobom starszym dla lepszego wzroku. To nieprawda! Obok znikomych wartości odżywczych, masło dostarcza ogromu kilokalorii oraz kwasów tłuszczowych trans.

Masło czy margaryna?

Instytut Żywności i Żywienia w Warszawie oraz Zakład Medycyny Społecznej i Zdrowia Publicznego Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego sprawdzili 44 najpopularniejsze tłuszcze do smarowania pieczywa i pieczenia, kontrolując je pod kątem zawartości szkodliwych dla naszego zdrowia tłuszczów trans. I choć większość z nas uważała do tej pory, że lepsze jest masło aniżeli margaryna, wyniki badań jednoznacznie pokazały, że pewne rodzaje margaryn są „lepsze” (podkreślamy „lepsze” w cudzysłowie) niż masło. W analizie 23 marek margaryn, 16 marek miksów tłuszczowych i 5 marek masła, w tych ostatnich, procentowa zawartość tłuszczów trans zawierała się w przedziale 2-3%, podczas gdy w miękkich margarynach kubkowych 0,1-1,1%, w miksach - 0,2-5%, a w margarynach twardych (tzw. kostki do pieczenia) – 0,2-22% (!).

Choć badania wykazały większy udział tłuszczów trans w masłach w porównaniu do margaryn miękkich, warto pamiętać, że mniej – w tym wypadku – wcale nie oznacza diametralnie lepiej. To wciąż tłuszcze trans szkodliwe dla naszego zdrowia.

Czy masło i margaryna są zdrowe?

Zarówno w maśle, jak i w margarynie znajdują się szkodliwe dla naszego zdrowia tłuszcze trans. Zdaniem Profesora Mirosława Jarosza, dyrektora Instytutu Żywności i Żywienia:

„O tłuszczach trans nie można powiedzieć nic dobrego. Przyczyniają się one m.in. do powstawania w organizmie człowieka stanu zapalnego, który sprzyja rozwojowi wielu groźnych chorób, w tym m.in. chorób sercowo-naczyniowych (zawały, udary), nowotworów, cukrzycy czy zaburzeń płodności. W związku z negatywnym wpływem tłuszczów trans na zdrowie zaleca się, aby ich spożycie było tak niskie jak to tylko możliwe. Maksymalna zawartość tłuszczów trans w dziennej racji pokarmowej powinna ograniczać się do 1 proc. dostarczanej z pożywieniem energii”.

Czy masło zawiera laktozę?

W ostatnich latach obserwuje się znaczny wzrost (albo i też lepszą rozpoznawalność) wielu nietolerancji pokarmowych. Wśród nich, czołowe miejsce zajmuje nietolerancja laktozy, która znacznie ogranicza codzienny jadłospis cierpiącego na nią pacjenta. Część osób może pozwolić sobie jednak na niewielkie ilości fermentowanego nabiału, takiego jak kefir czy jogurt, ale są i tacy, którzy negatywnie reagują na każdą ilość laktozy. Masło, które powstaje przecież z mleka, należy do produktów, na które takie osoby uważać muszą. Okazuje się jednak, że znaczenie może mieć również sposób wytwarzania masła. Wyrób wyprodukowany ze śmietany (ukwaszonej śmietanki) zawiera mniej cukru mlecznego – co stanowi ważną informację dla osób, których organizm pewne ilości laktozy toleruje.

Masło to produkt otrzymywany z mleka krowiego – będzie więc zawierał laktozę. Podobnie z niektórymi margarynami, w procesie produkcji których wykorzystuje się mleko. O ile dla części społeczeństwa nie ma to żadnego znaczenia, o tyle dla osób nietolerujących tego cukru mlecznego, dodatek masła do różnych potraw może spowodować (bolesny) dyskomfort.

Co zamiast masła i margaryny?

Masło czy margaryna w diecie nie są niezbędne. Fakt, pozwalają na podkreślenie smaku wybranych posiłków, głównie kanapek. Nie oznacza to jednak, że pozostają niezastąpione! Weźmy przykład z mieszkańców krajów śródziemnomorskich, których dieta została uznana za jeden z najlepszych modeli żywienia na świecie. Zamiast smarować pieczywo masłem czy margaryną, maczają je w świeżej oliwie. To nie tylko wspaniały dodatek smakowy, ale i rewelacyjny suplement wielonienasyconych kwasów tłuszczowych omega-3, które – w przeciwieństwie do tych nasyconych, obecnych w maśle czy margarynie – korzystnie wpływają na nasze serce, układ nerwowy, a także wygląd skóry i ogólne samopoczucie. 

*spośród 600 ankietowanych, w latach 2014/2015
**na podstawie kalkulatora dietetycznego Aliant

Literatura
1.    Chudy S., Makowska A., 2015, Jakość handlowa polskiego masła, Kwartalnik Prawo-Społeczeństwo-Ekonomia, 1, 15-25
2.    Jak ograniczyć spożycie tłuszczów trans, www.zdrowie.pap.pl, dostęp 22.01.2018

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Dieta miażdżycowa – zasady, produkty, jadłospis, przepisy

    Choroby układu krążenia, w tym m.in. miażdżyca, wciąż stanowią jedną z głównych przyczyn zgonów w naszych kraju. Wśród czynników ryzyka ich rozwoju wymienia się m.in. niską aktywność fizyczną oraz niewłaściwą dietę. Jak powinno wyglądać żywienie w profilaktyce i leczeniu miażdżycy? Co jeść, a czego unikać? 

  • Dieta z niskim IG – dla kogo? Jak powinna wyglądać? Zasady, produkty o niskim indeksie glikemicznym, przepisy

    Zalecana m.in. osobom zmagającym się z nadwagą albo cukrzycą. Wyklucza produkty wysoko przetworzone, tradycyjne desery, słodycze, a także wybrane owoce i warzywa. Dieta o niskim indeksie glikemicznym. Jakie są jej zasady? Jakie produkty posiadają niski IG? 

  • Słodziki – dlaczego są słodkie i jak wpływają na nasz organizm?

    Słodki smak nie jest zarezerwowany tylko dla cukrów takich jak glukoza, fruktoza czy sacharoza. Istnieją setki substancji pochodzenia naturalnego i syntetycznego, które są słodkie. Wszystkie zaliczamy do substancji słodzących. Co ciekawe, słodki smak charakteryzuje nie tylko związki zaliczane do substancji organicznych (zbudowanych w większości z węgla, wodoru i tlenu). Również związki nieorganiczne, np. sole berylu i ołowiu, wywołują podobne doznania zmysłowe. Jednak należy pamiętać, że są silnie trujące i pod żadnym pozorem nie powinny być spożywane.

  • Dieta sokowa – wszystko co powinieneś o niej wiedzieć

    Często potrzeba schudnięcia łączy się z chęcią maksymalnego przyspieszenia tego procesu. Chcąc szybko zgubić zbędne kilogramy, korzystamy z najróżniejszych dróg, takich jak dieta cud, detoks, posty, modne ostatnio okna żywieniowe, czy nawet niebezpieczne dla zdrowia głodówki "magiczne i uzdrawiające" zioła z najdalszych zakątków globu. Czy decydując się na detoks sokowy, oprócz nadmiaru wody z organizmu, można na stałe zgubić zbędne kilogramy, pozbyć się boczków i odczyścić organizm z toksyn? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Trening siłowy – zasady i efekty ćwiczeń siłowych. Wskazówki dla osób początkujących

    Trening siłowy to rodzaj treningu beztlenowego, który polega na wykonywaniu kilku ćwiczeń na wszystkie bądź określone grupy mięśniowe w kilku seriach. Jego celem są przede wszystkim ukształtowanie umięśnionej sylwetki oraz poprawa wytrzymałości i wydolności organizmu. Trening na siłę przyspiesza również metabolizm i ułatwia spalanie tkanki tłuszczowej. Ponadto ćwiczenia siłowe wspomagają pracę układu krążenia oraz zwiększają produkcję endorfin, tzw. hormonów szczęścia. Jakie istnieją metody treningowe? Która z nich jest najlepsza dla osób początkujących?

  • BMI – czym jest i jak obliczyć Body Mass Index? Dlaczego obecnie uważa się, że BMI to wskaźnik daleki od doskonałości?

    Dzięki wskaźnikowi BMI w prosty sposób można oszacować, czy nasza masa ciała jest prawidłowa. To doskonałe narzędzie do badań przesiewowych, jednak ma swoje ograniczenia na poziomie indywidualnym, dlatego rozważnie trzeba podejść do interpretacji wyniku. O czym trzeba pamiętać, wykorzystując wskaźnik do oceny stan zdrowia? Jakie są alternatywy dla BMI?

  • Podjadanie – dlaczego nie jest takie dobre?

    Podjadamy w chwili stresu, ale i w momentach, w których czujemy się dobrze. Słodycze, owoce, słodkie napoje, dodatkowa porcja głównego posiłku... Liczy się wszystko! Każdy mały cukierek, każde ciastko i każda łyżka sosu spróbowana podczas przygotowywania dania dla rodziny! Efekty? Dodatkowe kilogramy, uczucie ciężkości i coraz większe uczucie uzależnienia od tego „by wciąż coś żuć”. Jakie są przyczyny podjadania? Co można jeść bezkarnie, a na co uważać? Jak przestać podjadać?  

  • Dieta w chorobie Parkinsona – na co warto zwrócić uwagę?

    Podstawową formą leczenia choroby Parkinsona jest farmakoterapia. Interwencję tę wspomoże jednak dobrze zbilansowana dieta, która ponadto, zabezpieczy przed dalszymi powikłaniami choroby, w tym m.in. przed niebezpiecznym dla zdrowia, a nawet życia niedożywieniem. Dieta w chorobie Parkinsona – jaką pełni funkcję? Jaki składniki będą ważne? Jak żywieniowo poradzić sobie z zaburzeniami ze strony przewodu pokarmowego? 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij