Ananas – właściwości zamknięte w królewskim owocu
Przemysław Rokicki

Ananas – właściwości zamknięte w królewskim owocu

W Polsce przez długie lata można było dostać jedynie ananasy z puszki. Obecnie można już kupić świeże owoce. Ich soczysty aromatyczny miąższ zawiera dużo cennych witamin, soli mineralnych, kwasów owocowych oraz bromelinę.

Ten właśnie zestaw substancji aktywnych zachęca do  wykorzystywania owoców ananasa nie tylko w przemyśle spożywczym, ale również w przemyśle kosmetycznym i farmaceutycznym.

Pochodzenie ananasa

Roślina pochodzi z Brazylii. W Europie rośnie jedynie w szklarniach. Pierwsze sukcesy hodowlane pojawiły się w XV w. w Anglii, w szklarniach księżnej Cleveland, która złożyła w prezencie wyhodowany przez siebie owoc królowi Karolowi II. We Francji pierwszy owoc rodzimej produkcji, również wyhodowany w szklarni, skosztował król Ludwik XIV. Przez długie lata ananasy pojawiały się jedynie na królewskich stołach  ze względu na wysokie koszty hodowli szklarniowej. Dopiero w XIX w. zaczęto importować owoce z gorących krajów.

Ananas jadalny

Ananas jadalny (Ananas comosus (L.) Merr.), nazywany także ananasem właściwym lub ananasem czubatym to gatunek rośliny uprawnej, byliny z rodziny bromeliowatych (Bromeliaceae). W stanie dzikim występuje jedynie w Brazylii. Obecnie ananasy uprawia się w rejonach gdzie podczas ich rozwoju temperatura oscyluje powyżej 20şC. Największe plantacje zakładane są w Chinach, Bazylii, Meksyku, Hawajach i Filipinach. Łodyga ananasa jest silnie skrócona i dorasta jedynie do 1,5 m. Liście są długie, sztywne i kłujące. Na łodydze ułożone są spiralnie. Kwiaty ananasa są niepozorne, ciasno stłoczone, sześciodzielne koloru fioletowego. Owoc ananasa rozwija się ze zrośniętych szypułek kwiatowych, przysadek, działek kielicha i zalążni. Owoce są beznasienne, czyli nie można uzyskać z nich materiału do rozmnażania. Osiągają masę 1–2 kg, a czasami nawet 5 kg. Posiadają barwę brunatnozieloną, a po dojrzeniu są złotawożółte. Pióropusz liści ponad owocem nosi nazwę korony. Owoc dojrzewa w okresie letnim.

Plantatorzy rozmnażają ananasy odrywając odrosty, z których kontynuowana jest dalsza uprawa. Rzucane są na stosy gdzie w prażącym słońcu czekają niejednokrotnie trzy miesiące na moment ponownego zasadzenia na stałe miejsce w hodowli. W prażącym słońcu dochodzi do zaschnięcia i zabliźnienia się ran powstałych po oderwaniu od rośliny macierzystej. Dzięki takiemu postępowaniu nie rozwijają się choroby grzybowe. Tak przygotowane odnóżki trafiają wreszcie do podłoża. Niestety rośliny hodowlane nie zakwitają jednocześnie. Niektóre kwitną po 18, a niektóre po 30 miesiącach. W tak nierównym procesie wegetacyjnym uprawa na skalę przemysłową nie przynosiła by oczekiwanych rezultatów. Naukowcy zauważyli, że ananasy kwitną po spryskaniu gazem o nazwie etylen. Na plantacjach stosuje się obecnie kwas naftylooctowy, który ma takie samo zadanie i umożliwia ujednolicenie czasu zbiorów owoców. Oprócz owoców w przemyśle wykorzystuje się również łodygi rośliny. Otrzymuje się z nich w procesie ekstrakcji bromelinę.

Właściwości ananasa w medycynie

Ananas jadalny jest rośliną leczniczą. Owoce są bardzo bogate w cukry, których mogą zawierać do 14%. Poza tym w ich składzie znajdują się spore ilości witaminy C (do 40 mg%). Surowiec zawiera również kwasy organiczne, związki miedzi i potasu oraz estry kwasu kawowego i p-kumarowego z glicerolem.

W latach 70. dwudziestego wieku wyizolowano z ananasa bromelinę. Jest to grupa enzymów proteolitycznych (przynajmniej pięciu) pod wspólną nazwą. Głównymi składnikami są dwa proteolityczne enzymy określane jako bromelia A i B. Wykazują właściwości przeciwzapalne, zdolności do rozrzedzania krwi, przeciwobrzękowe oraz wspomagają trawienie białka.

Bromelina stosowana jest w leczeniu obrzęków pourazowych i pooperacyjnych (szczególnie przegrody nosowej i zatok). Duże sukcesy bromelina z ananasa odnosi w medycynie sportowej, ponieważ przyspiesza gojenie stawów objętych stanem zapalnym i łagodzi ból. Zdaniem naukowców bromelina może mieć podobne działanie przeciwbólowe do ibuprofenu w przypadku zwyrodnień i chorób reumatycznych stawów.  Może również obniżyć temperaturę ciała podczas gorączki. Zdaniem niektórych naukowców ananas może również zapobiegać osteoporozie dzięki zawartości manganu, żelaza i miedzi. Bromelaina z ananasa jest także podstawowym preparatem naturalnym, stosowanym w przypadku napadu dny moczanowej (objawiającej się silnymi bólami stawów).

W najnowszych badaniach przeanalizowano lecznicze działanie bormeliny z ananasa u myszy, u których wywołano eksperymentalnie ostrą postać astmy. Dwóm grupom myszy podawano bromelinę, w dwóch różnych dawkach przez 8 dni, a jedna grupa zwierząt, tzw. kontrolna, otrzymywała roztwór soli fizjologicznej. Następnie przebadano próbki krwi, fragmenty tkanek oraz wydzielinę pobraną z układu oddechowego wszystkich zwierząt. Okazało się, że bromelina skutecznie łagodziła stany zapalne w oskrzelach i płucach u chorych myszy. W porównaniu z grupą kontrolną, myszy leczone miały znacznie mniej białych krwinek, które brały udział w procesach zapalnych. Dotyczyło to zwłaszcza tzw. eozynofili (spadek liczby o 50 proc.), których liczba rośnie w przypadku astmy. Wyższa dawka enzymu dawała lepsze rezultaty niż dawka mniejsza. Zdaniem autorów pracy, ich wyniki rodzą nadzieję, że w przyszłości preparaty z bromeliną z ananasa mogą być wykorzystywane do leczenia astmy, a także innych chorób o podłożu zapalnym u ludzi.

Bromelina z ananasa wspomaga procesy trawienne, zmniejszają zgagę i inne zakłócenia ze strony żołądka. Z badań na zwierzętach wynika, że bromelina pomaga w walce z biegunkami wywołanymi przez bakterie (testów na ludziach nie przeprowadzono). Enzym ten jest w stanie rozłożyć tysiąckrotnie więcej protein, niż sam waży, dlatego też jest stosowany w dietach odchudzających.

Bromelina ma zdolność rozpuszczania zakrzepów krwi. Obecnie trwają kliniczne prace badawcze nad przeciwnowotworowym działaniem bromelainy. Zdaniem australijskich naukowców bromelina z ananasa wzmacnia układ immunologiczny i niszczy zmutowane komórki rakowe, co może mieć przełomowe znaczenie dla chorych m. in. na  raka piersi, płuc, jelita grubego, jajników i skóry.

Właściwości ananasa w kosmetyce

Owoc ananasa w kosmetyce ceniony jest m. in. ze względu na obecność bromeliny, którą stosuje się w peelingach enzymatycznych. Enzym delikatnie rozpuszcza i pomaga usuwać martwe komórki naskórka bez podrażniania skóry. Ze względu na swe właściwości przeciwzapalne i przeciwobrzękowe ananas często używany jest w kremach i balsamach antycelulitowych. Dodatkowo dzięki dużej zawartości witaminy C w owocach wykorzystuje się ekstrakty z ananasa do produkcji kosmetyków likwidujących przebarwienia skóry.

Jeśli chodzi o intensywny zapach ananasa, pochodzi on od estru metylowego kwasu masłowego i bardzo często jest stosowany przy produkcji balsamów do ciała jako esencja zapachowa. Owoców używa się do produkcji maseczek dla cery z „problemami”. Należy jednak pamiętać, że bromelina podobnie jak witamina C bardzo szybko się ulatnia i należy nałożyć maseczkę bezpośrednio po przygotowaniu.

Kąpiel dla dłoni z sokiem ananasowym

Sok ananasowy z dodatkiem oliwy leczy pękające wokół paznokci skórki. Do miseczki porcelanowej, wyciskamy sok z ananasa, lekko podgrzewamy, łączymy go z łyżką stołową oliwy z oliwek i przez pół godziny moczymy w nim końce palców lub całe dłonie.

Krem do cery naczyniowej z ananasa

Składniki:

Euceryna                                          15,0

Olej z winorośli                                15,0

Gliceryna                                            5,0

Ekstrakt z owoców ananasa             30,0

Do euceryny dodajemy glicerynę oraz olej i całość mieszamy. Powoli dodajemy ekstrakt z owoców ananasa, mieszając, aż składniki całkowicie się połączą. Pod koniec mieszania można dodać trzy krople witaminy E. Gotowy krem przekładamy do pudełka i opisujemy etykietę. Kosmetyk należy przechowywać w chłodnym miejscu.

Literatura źródłowa u autora.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Awokado i brzoskwinia – zdrowo, smacznie, pięknie

    Kosmetyki naturalne wzbogacają skórę w zasadnicze witaminy, naturalne oleje i ekstrakty owocowe. Silne przeciwutleniacze i substancje chroniące przed promieniowaniem ultrafioletowym pomagają chronić skórę przed niekorzystnymi warunkami środowiska. Skóra może być pielęgnowana i chroniona środkami naturalnymi, które wnikając głęboko pomagają zachować jej naturalne piękno.

  • Środki roślinne stosowane w przeziębieniu

    Jesienią i zimą jesteśmy szczególnie narażeni na różnego rodzaju infekcje, czemu sprzyjają zmieniające się – nieraz dość gwałtownie – warunki pogodowe. Jeśli przemarzniemy, a na dodatek spędzamy większość czasu w ogrzewanych i klimatyzowanych pomieszczeniach, to o przeziębienie nie trudno.

  • Depresja – objawy, leczenie i przyczyny

    Depresja jest stanem chorobowym, który objawia się długotrwałym złym samopoczuciem, zniechęceniem, brakiem energii życiowej, przygnębieniem, smutkiem, apatią, a w ciężkich stanach pojawieniem się nawet myśli samobójczych. Definiowana jest jako zaburzenie psychiczne z grupy chorób afektywnych. Depresja wg WHO (Światowej Organizacji Zdrowia) jest czwartym najpoważniejszym problemem zdrowotnym na świecie. Szacuje się, że około 10% populacji cierpi na depresję. 25% epizodów tej choroby trwa krócej niż jeden miesiąc. 50% ustępuje przed upływem trzech miesięcy. Depresja ma skłonność do nawrotów. Na depresję częściej chorują kobiety niż mężczyźni.

  • Pyłek pszczeli - dla zdrowia i urody

    Pyłek pszczeli nazywany często pyłkiem kwiatowym kryje w sobie prawdziwe bogactwo dobroczynnych właściwości. Ze względu na zawartość substancji odżywczych znalazł zastosowanie jako substancja lecznicza. W ostatnim czasie pyłek pszczeli stał się przedmiotem zainteresowania nie tylko medycyny naturalnej, lecz także... kosmetologii.

  • Jedzmy jabłka "na złość" i na zdrowie...

    Nałożenie royjskiego embarga na polską żywność (w tym jabłka) wywołało społeczną akcję na niespotykaną do tej pory skalę. Polacy prześcigają się w jedzeniu jabłek. Tymczasem nie zapominajmy, że jedząc jabłka wspieramy polskie rolnictwo ale przede wszystkim dostarczamy sobie niewarygodną ilość zdrowych substancji. Jedzmy zatem jabłka zarówno na złość, jak i na zdrowie!

  • Oparzenia słoneczne – pierwsza pomoc

    Oparzenie słoneczne to nasilony rumień skóry, połączony z uczuciem pieczenia, a nierzadko i pęcherzami, pojawiający się po ekspozycji na promieniowanie słoneczne. Skóra, zamiast zostać opalona, staje się czerwona i wrażliwa na dotyk. Sezon urlopowy w pełni, ale beztroskie plażowanie może skończyć się dla skóry boleśnie już po pierwszym dniu urlopu. Jak zapobiegać oparzeniom słonecznym oraz jak radzić sobie, gdy wystąpią?

  • Sposoby na rozstępy

    Rozstępy stanowią dla naszego ciała niezbyt ładny i atrakcyjny dodatek. Zabarwione na różowo, czerwono lub liliowo pasemka pojawiające się na skórze ud, brzucha, pośladków i piersi, powstające w wyniku nadmiernego rozciągania się skóry. Dla wielu mam to jedna z najbardziej niechcianych pamiątek po ciąży. A pojawiają się one aż u 60 proc. (niektóre źródła podają, że nawet u 90 proc.) kobiet. Po pewnym czasie rozstępy mogą wyblaknąć lub zmienić kolor na perłowy.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij