Świąteczne menu dla diabetyka

Okres świąt Bożego Narodzenia zwykle kojarzy się nam z pysznym jedzeniem. Nie wszyscy jednak mogą bezkarnie sięgać po to, na co mają ochotę. To przedostatnia odsłona naszego grudniowego cyklu. Dziś pokażemy Wam jak czerpać przyjemność ze świąt będąc cukrzykiem.

Każdego dnia cukrzycę diagnozuje się u setek ludzi na całym świecie. W Polsce, choruje już blisko 3 miliony osób. ONZ uznało ją za pierwszą chorobę niezakaźną będącą przyczyną epidemii XXI wieku. I choć jedno z czołowych miejsc jej prowadzenia zajmuje specjalna dieta, warto wiedzieć, że z cukrzycą da się normalnie (i smacznie) żyć.

Co to jest cukrzyca?

Zgodnie z definicją Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego, „cukrzyca jest to grupa chorób metabolicznych charakteryzująca się hiperglikemią wynikającą z defektu wydzielania i/lub działania insuliny. Przewlekła hiperglikemia wiąże się z uszkodzeniem, zaburzeniem czynności i niewydolnością różnych narządów, zwłaszcza oczu, nerek, nerwów, serca i naczyń krwionośnych”. Mianem cukrzycy określamy więc  różne choroby metaboliczne, dla których charakterystyczne jest podwyższone stężenie cukru we krwi.

Jaką dietę zaleca się cukrzykom?

Najszybszy wzrost tego cukru możemy zaobserwować u osób, których dieta obfituje w tzw. węglowodany (cukry) proste, a wiec jest dietą wysoko przetworzoną, pełną gotowych do spożycia produktów takich jak zupki w proszku, dania do odgrzania, ale też biały chleb, makaron, słodycze i ciasteczka. To właśnie dlatego, w diecie cukrzyka wskazane są produkty odznaczające się przewagą tzw. cukrów złożonych czyli produkty z pełnego przemiału („ciemny” chleb, makaron), nasiona roślin strączkowych czy grube kasze. Taka dieta nosi nazwę diety o niskim indeksie glikemicznym.

Czym jest indeks glikemiczny?

Indeks glikemiczny, to zgodnie z definicją: „(…) proporcja pola pod krzywą odpowiedzi glikemicznej po spożyciu 50 g przyswajalnych węglowodanów, zawartych w badanym produkcie spożywczym,  i odpowiedzi glikemicznej na taką samą ilość węglowodanów, pochodzącą ze standardowego produktu (glukoza lub białe pieczywo) spożytego przez tę samą osobę (FAO/WHO 1998)”. Jednym słowem, określa on wartości odpowiedzi glikemicznej organizmu po spożyciu określonego produktu spożywczego. Im wyższa jego wartość, tym wyższe stężenie glukozy we krwi po spożyciu tego produktu/posiłku w odniesieniu do zmian obserwowanych po ekwiwalentnej ilości glukozy. Takich produktów należy więc w swojej diecie unikać.

Im wyższa wartość indeksu glikemicznego, tym wyższe stężenie cukru we krwi po spożyciu danego produktu spożywczego/posiłku.

Które produkty posiadają niski indeks glikemiczny?

Specjaliści podzielili produkty spożywcze/posiłki według schematu:

  • Produkty/posiłki o niskim indeksie glikemicznym (IG ≤ 55%)
  • Produkty/posiłki o średnim indeksie glikemicznym (IG 55–70%)
  • Produkty/posiłki o wysokim indeksie glikemicznym (IG > 70%)

Do pierwszej i drugiej grupy możemy zaliczyć m.in. wspomniane wyżej produkty z pełnego przemiału, nasiona roślin strączkowych, większość surowych (!) owoców, warzyw, jogurty naturalne, mleko spożywcze, a nawet wybrane słodycze (średni indeks glikemiczny wg. bazy kalkulatora dietetycznego Aliant – wybrane ciastka owsiane, shake smakowy, naleśniki, czekolada). Wyższy indeks będą miały m.in. bardzo słodkie owoce (ananasy, dojrzałe banany, melony, papaja), gotowane buraki, większość warzyw i owoców z puszki, suszone owoce, bagietki, rogaliki, biały ryż, napoje energetyczne, piwo, a nawet pszczeli miód.

Co wybrać ze świątecznego stołu?

Wśród królujących na świątecznym stole smakołyków, na pewno znajdziesz coś co sprawi przyjemność Twoim kubkom smakowym, a jednocześnie gwałtownie nie podniesie poziomu cukru we krwi. Do takich potraw można zaliczyć np. karpia w ulubionych przyprawach, ugotowanego na parze, bądź upieczonego w piekarniku oraz surówkę z kiszonej kapusty. Gotowany groch z kromką prawdziwego razowca, niezabielana zupa grzybowa z odrobiną dobrego makaronu ugotowanego na półtwardo, czy nawet lekkie ciasto ucierane przygotowane z „ciemnej mąki” z mniejszą ilością cukru bądź słodzikiem przeznaczonym do pieczenia – również mogą znaleźć się w Twoim świątecznym menu. Kolejne dni – chude wędliny, gotowane i pieczone ryby, lekkie sałatki z dobrym tłuszczem bądź dipem jogurtowym oraz oczywiście jak najwięcej świeżych warzyw będących świetnym źródłem błonnika pokarmowego, który pomoże utrzymać Twój cukier w ryzach. Z napoi najlepiej wybierać czystą wodę, ale jeśli już naprawdę musisz – sięgnij po odrobinę kompotu z suszu posłodzonego słodzikiem.

Unikaj produktów przetworzonych, przygotowanych z białej mąki, rozgotowanych

To czego na pewno musisz unikać, to produkty mączne takie jak pierogi z białej mąki, zwłaszcza odsmażane, uszka, kluski, rozgotowane makarony, a także ciężkie ciasta, torty, smażone mięsa, ziemniaki i oczywiście alkohol. Przypuszczalnie lampka półwytrawnego wina Ci nie zaszkodzi, ale miej na względzie również to, że każdy organizm jest inny. Podstawą prawidłowego prowadzenia cukrzycy jest więc regularna kontrola poziomu glukozy we krwi. Może się bowiem okazać, że coś co nie szkodzi koleżance-diabetykowi, niekorzystnie wpłynie na Ciebie.

Wypróbuj z rodziną nowe potrawy

Jeśli lubisz nowości, może na świąteczny stół wprowadzisz nowe tradycje? Efektownie będzie wyglądać przykładowo tarta z mąki graham, z nadzieniem z serka homogenizowanego, naturalnego jogurtu i świeżych bądź krótko gotowany warzyw. W ramach przystawki – bruschettki na „ciemnej” bagietce, podpieczone z oliwą w piekarniku i obłożone kawałkami świeżych pomidorów i listków bazylii. Albo miseczka kaszotto z kaszy gryczanej z papryką i krótko duszoną kapustą białą. Na deser – przygotuj warstwowy pucharek na jogurcie naturalnym, przekładany rozgniecionymi orzechami, płatkami zbożowymi, startą gorzką czekoladą i świeżymi owocami na wierzchu. Możesz też upiec lekkie muffinki bądź ciasteczka owsiane. Zamiast tłustych mięs w kolejne dni świąt – podaj na stół domowy pasztet z warzyw i strączków (np. z soczewicy), pokrojony w plasterki chudy schab bądź indyk pieczony w piekarniku albo jaja nadziewane jogurtowo-warzywnymi farszami. Jeśli jadacie gulasz, może część mięsa zastąpisz strączkami, które też są przecież doskonałym źródłem białka, a nie ujmują smaku tradycyjnym potrawom. Świetnie sprawdzi się przykładowo soczewica, która zagęści cały sos, albo cieciorka będąca świetnym pomysłem w fasolce po bretońsku. Może być pysznie! Pamiętaj tylko, że to, że dana potrawa odznacza się niskim indeksem glikemicznym, wcale nie oznacza, że możesz jeść spore jej ilości bezkarnie! Prócz indeksu glikemicznego, musisz również pamiętać o właściwym procentowym udziale w diecie węglowodanów (40-50%).

Pamiętaj!
  • Wybieraj produkty o jak najniższym stopniu przetworzenia – unikaj dań typu fast food, zupek w proszku, dań w słoikach.
  • Wybieraj pieczywo i makarony z pełnego przemiału, gotuj je na pół twardo.
  • Chrup świeże warzyw i owoce, unikaj ich gotowania, pieczenia.
  • Sięgaj po czystą wodę. Soki, nawet wyciskane w domu, nie są dla Ciebie korzystne.
  • Unikaj alkoholu.
  • Wybieraj chude mięso, gotuj je i piecz; jedz ryby.
  • Sięgaj po potrawy z ryb i nasion roślin strączkowych.
  • Mąkę „białą” w wypiekach i „kluskach” zastąp żytnią albo graham.
  • Pamiętaj o umiarze – jedz małe porcje.
  • Obok diety, istotnym punktem programu świątecznego powinna być umiarkowana aktywność fizyczna. Wyjdź na spacer, pobaw się z dziećmi na podwórku.

Piśmiennictwo:

  1. Brzegowy M., 2015, Wszystko, co powinieneś wiedzieć o cukrzycy, ASA
  2. Polskie Towarzystwo Diabetologiczne, 2015, Zalecenia kliniczne dotyczące postępowania u chorych na cukrzycę 2015, Diabetologia Kliniczna, tom 4, Suplement A

 

 


Podziel się:

Wasze komentarze


Informacje / opinie publikowane w komentarzach stanowią subiektywną ocenę użytkownika i nie mogą być traktowane jako porada dotycząca leczenia / stosowania leków . W przypadku wątpliwości prosimy o konsultacje z Farmaceutą Dbam o Zdrowie.

komentarze wspierane przez Disqus