Rola farmaceuty w leczeniu przeziębień
Jacek Owczarek

Rola farmaceuty w leczeniu przeziębień

Farmaceuta może uczestniczyć we wszystkich etapach postępowania terapeutycznego. Postępowanie terapeutyczne w przeziębieniu składa się z kilku podstawowych etapów: zapobiegania, leczenia objawów oraz rekonwalescencji. Istotne jest również zapobieganie infekcjom bakteryjnym.

W warunkach naturalnych drogi oddechowe są stale narażone na działanie różnych drobnoustrojów przed którymi zabezpiecza nas szereg mechanizmów odpornościowych (odporność swoista i nieswoista). Z drugiej strony, w warunkach prawidłowych górne drogi oddechowe posiadają obfitą fizjologiczną florę bakteryjną, która przy osłabieniu układu odpornościowego może być przyczyną zachorowania.

Większość zakażeń górnych dróg oddechowych (>80%) jest spowodowana infekcją wirusową. Pozostała część zachorowań jest konsekwencją działania innych drobnoustrojów.

Przeziębienie jest najczęściej występującym schorzeniem górnych dróg oddechowych. Osoby dorosłe chorują średnio dwa, trzy razy do roku, natomiast dzieci mogą uskarżać się na objawy przeziębienia nawet osiem razy w roku. Objawy przeziębienia pojawiają się 2-3 dni po kontakcie z wirusem. Wirusy, które dostają się do organizmu wywołują odczyn zapalny błon śluzowych nosa i gardła. Dochodzi do ich obrzęku, zaczerwienienia oraz nadprodukcji śluzu co objawia się katarem i kaszlem. Organizm broniąc się przed inwazją, produkuje również swoiste przeciwciała, które mają za zadanie zwalczyć wywołujące chorobę wirusy. Od zdolności produkcji swoistych przeciwciał zależy jak długo będziemy chorować oraz jak będą nasilone objawy przeziębienia. Przyczyną schorzenia może być ponad 200 rodzajów wirusów. Ich ciągła modyfikacja pod wpływem czynników środowiskowych powoduje, że organizm nie jest w stanie wytworzyć odporności zanim wirus zaprezentuje się organizmowi (czyli w praktyce zanim nas zainfekuje).

Początek choroby jest nagły. Pojawia się katar, kaszel, ból gardła, uczucie zatkanego nosa i uszu, ból głowy, bóle mięśniowe i ogólne złe samopoczucie. Przeziębieniu może towarzyszyć gorączka. Nie wszystkie z wymienionych objawów występują u chorych jednocześnie. Choroba trwa około 5 dni, nie więcej jednak niż dwa tygodnie. W zasadzie przeziębienie u ludzi wcześniej zdrowych ulega samowyleczeniu, a objawy można łagodzić bez udziału lekarza. Z tego też powodu, w okresie przeziębienia często korzystamy z pomocy farmaceuty i dostępnych bez recepty preparatów.

W aptece dostępnych jest szereg preparatów łagodzących objawy przeziębienia. Są to leki przeciwgorączkowe, przeciwbólowe, łagodzące kaszel, zmniejszające katar i witamina C.

Do dyspozycji pacjenta są preparaty jedno i wieloskładnikowe. W preparatach jednoskładnikowych mamy do czynienia z jednym związkiem farmakologicznie czynnym. W przypadku preparatów wieloskładnikowych połączono dwa lub więcej związków o różnym kierunku działania. I tak w jednym preparacie, może się znaleźć lek przeciwgorączkowy, przeciwkaszlowy oraz witamina C. W innym przypadku lek przeciwgorączkowy może być połączony z lekiem łagodzącym katar. Kombinacje środków farmakologicznie czynnych w jednym preparacie mogą być jednak bardzo różne. Łączenie kilku składników w jednym preparacie ma na celu ułatwienie dawkowania leków w przypadku występowania kilku objawów jednocześnie. Z drugiej strony istnienie preparatów złożonych stwarza ryzyko niewłaściwego stosowania leków. Wynika to z faktu korzystania z leków złożonych, których wielokierunkowe działanie nie pokrywa się z występującymi objawami. Ponadto istnieje niebezpieczeństwo przedawkowania oraz interakcji w przypadku stosowania innych preparatów.

Leki przeciwgorączkowe

Leki przeciwgorączkowe mają na celu obniżenie podwyższonej temperatury ciała. W praktyce w celu łagodzenia gorączki stosuje się kwas acetylosalicylowy, paracetamol, ibuprofen, naproksen, metamizol. Środki te oprócz właściwości przeciwgorączkowych wykazują w mniejszym lub większym stopniu właściwości przeciwbólowe i przeciwzapalne. Ich mechanizm działania powoduje jednak, że nie są jednak zbyt bezpieczne dla organizmu. W dużym odsetku pacjentów wywołują działania niepożądane m.in. uszkadzają błonę śluzową żołądka i dwunastnicy. Działania te w większości są zależne od dawki tzn. częstość i nasilenie właściwości uszkadzających rośnie wraz ze wzrostem częstości i wielkości dawkowania. Należy pamiętać, że leki te są dostępne zarówno w preparatach jedno- jak i wieloskładnikowych, dlatego istnieje ryzyko nieświadomego zażycia większej ilości środka przeciwgorączkowego niż jest to pożądane. W zwalczaniu gorączki w przeziębieniu wydaje się logicznym postępowanie alternatywne. Duży efekt terapeutyczny można osiągnąć wykonując chłodne kompresy na tułów lub kończyny dolne. Należy spożywać duże ilości płynów, a zwłaszcza wywarów z ziół. Takie postępowanie w dużym stopniu może ograniczyć ilość leków przeciwgorączkowych. Leki przeciwgorączkowe nie zwalczają przyczyny gorączki, dlatego stosowanie tych leków nawet w dużych dawkach nie przyśpieszy leczenia.

Leki na kaszel

Kaszel jest dość częstym objawem przeziębienia. Jest to mechanizm obronny górnych dróg oddechowych, pozwalający na pozbycie się nadmiaru wydzieliny w drogach oddechowych. Dostępne w aptece preparaty stosowane na kaszel mają właściwości wyksztuśne lub przeciwkaszlowe. Hamowanie kaszlu jest wskazane w bardzo wyjątkowych sytuacjach, a decyzję o zastosowaniu środków o właściwościach przeciwkaszlowych powinien podjąć lekarz. Niemniej jednak, w wielu preparatach wieloskładnikowych jest obecny środek hamujący kaszel. Preparaty takie mogą spowodować zaleganie wydzieliny w górnych drogach oddechowych i w związku z tym przedłużyć oraz powikłać przebieg przeziębienia. Starajmy się stosować leki ułatwiające wykrztuszanie. Dostępne są one zarówno w postaci tabletek, jak i syropów. W większości są oparte na wyciągach z ziół jak np. prawoślaz lekarski, podbiał, owoc anyżu, ziele tymianku. Są również przeparty nie ziołowe.

Leki na katar

Ważną grupą preparatów w leczeniu przeziębienia stanowią leki zmniejszające katar. Katar jest dość uciążliwą dolegliwością, powodującą duży dyskomfort psychiczny, uniemożliwiający czasami normalne funkcjonowanie. Zmniejszenie kataru, czyli nadmiernej wydzieliny z nosa jest czasami elementem kluczowym łagodzenia dolegliwości przeziębienia. Katar możemy łagodzić lekami stosowanymi doustnie, które często stanowią jeden ze składników wielu preparatów złożonych. Najczęściej jednak sięgamy po krople do nosa. Krople do nosa są postacią leku umożliwiająca łatwe dozowanie go do otworów nosowych. W postaci kropli do nosa najczęściej podawane są preparaty obkurczające naczynia błony śluzowej nosa, w ten sposób łagodząc katar. Tą drogą mogą być podawane ponadto leki przeciwbakteryjne i przeciwalergiczne których mechanizm działania i wskazania są zupełnie inne. Dlatego zanim zastosujemy krople do nosa zasięgnijmy porady farmaceuty lub lekarza. Jeżeli już stosujemy lek obkurczający naczynia błony śluzowej nosa musimy pamiętać, że preparaty takie mogą podnieść ciśnienie tętnicze oraz przy dłuższym stosowaniu doprowadzić do zniszczenia błony śluzowej nosa. Zalecane jest aby leków obkurczające błonę śluzowa nosa nie stosować dłużej niż 7 dni.

Do dyspozycji pacjenta są również preparaty ziołowe oraz homeopatyczne. W większości przypadków korzystamy z preparatów, które nie są preparatami ziołowymi oraz homeopatycznymi. Ich bezpieczeństwo jest jednak znacznie mniejsze. W dawkach ogólnie dostępnych bez recepty mogą wywołać działania niepożądane, mogą wchodzić w interakcje lekowe. Zażycie kilku tabletek jednorazowo może być również przyczyną przekroczenia dawek maksymalnych jednorazowych lub dobowych.

Wybór odpowiedniego preparatu zależy od istniejących dolegliwości, chorób współistniejących oraz innych stosowanych leków. Rolą farmaceuty jest optymalny dobór preparatów, tak aby uzyskać maksymalny efekt leczniczy przy jak najmniejszym ryzyku działań niepożądanych. Jest to szczególnie ważne z punku widzenia stosowania w wielu preparatach tych samych związków farmakologicznie czynnych. Z tego też powodu nie należy unikać kontaktów z aptekarzem. Farmaceuta z racji swojego wykształcenia może uchronić nas przed niekorzystnymi działaniami leków wynikających z przedawkowania lub ich interakcji.

Antybiotyki

Antybiotyki nie działają na wirusy i nie powinny być stosowane w przeziębieniu. Nie wpływają na szybkość ustępowania objawów przeziębienia, mogą być one jednak źródłem szeregu działań niepożądanych.

Niepotrzebne stosowanie antybiotyków jest źródłem wytwarzania się oporności bakterii, co w znaczącym stopniu może utrudniać leczenie chorób bakteryjnych w przyszłości.

Zachorowalność na przeziębienie oraz duży odsetek samoleczenia przeziębienia stwarzają dość istotne ryzyko niewłaściwego stosowania dostępnych bez recepty preparatów. Z kolei na rynku farmaceutycznym pojawiają się wciąż nowe specyfiki zawierające inne składniki farmakologicznie czynne. Nie należy zapominać, że mamy do czynienia z lekami, które w zastosowaniu terapeutycznym mogą nam nie tylko pomóc, ale również zaszkodzić.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Piekące oczy

    Pieczenie oczu najczęściej jest objawem zespołu „suchego oka” lub zapalenia spojówek.

  • Zabiegi kosmetyczne na jesień i zimę – które wybrać?

    Okres jesienno-zimowy to znakomity czas na to, aby wykonać niektóre zabiegi na twarz i ciało, ponieważ części zabiegów kosmetycznych nie powinno się wykonywać wiosną i latem – nie jest wskazana ekspozycja na silne promienie słoneczne po ich wykonaniu, co jak wiadomo wiosną i latem byłoby to nieuniknione. Poza tym część zabiegów kosmetycznych lepiej jest wykonywać jesienią i zimą – w znakomity sposób przygotują one naszą twarz i ciało do nowego letniego sezonu, w którym dzięki nim od razu będziemy mogły zabłysnąć.

  • Zwyrodnienie stawów – przyczyny, objawy, leczenie choroby zwyrodnieniowej stawów

    Zwyrodnienie stawów (inaczej osteoartroza lub artoza) to powszechnie występujące schorzenie układu ruchu, w przebiegu którego dochodzi do uszkodzenia tkanek budujących staw. Konsekwencją choroby zwyrodnieniowej stawów jest przedwczesne starzenie się struktur stawowych prowadzące do niepełnosprawności. Jakie są przyczyny zwyrodnienia stawów? Jak przebiega leczenie?

  • Dieta dr Budwig – dla kogo? Na co pomoże? Czy warto ją stosować?

    Produktem bazowym diety budwigowej jest olej lniany, który autorka diety zaleca dodawać do pasty twarogowej i solo do posiłków. Jej zdaniem, taki sposób żywienia miałby wpłynąć na m.in. zmniejszenie za wysokiego ciśnienia tętniczego krwi oraz wyleczyć z raka. Czy jest to możliwe? Jakie zagrożenia płyną z diety dr Budwig? 

  • Czym jest atropina? Czy pomaga na nadpotliwość?

    Powszechnie kojarzona z rozszerzaniem źrenic w gabinecie okulistycznym – atropina, to tak naprawdę bardzo silna substancja, która ma wielokierunkowe działanie, które stymuluje pracę całego organizmu, wypływając m.in. na przyspieszenie akcji serca, działając przeciwwymiotnie, hamując wydzielanie potu i łez. Jakie nie są przeciwwskazania do stosowania atropiny i czy pomaga na nadmierne pocenie się? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Efekt placebo – na czym polega? Czy placebo może być skuteczne?

    Efekt placebo występuje, gdy obserwuje się poprawę stanu klinicznego pacjenta, pomimo że osoba ta nie jest poddawana aktywnemu leczeniu. Naukowcy nie rozumieją jeszcze dokładnie, jak i dlaczego ten efekt występuje. Na ten temat powstało kilka teorii. Według najnowszych naukowych doniesień efekt placebo może pomóc skutecznie redukować dolegliwości bólowe, które towarzyszą wielu schorzeniom. Trwają prace, które mają na celu dokładniejsze poznanie mechanizmów wywołujących to zjawisko.

  • Nadpotliwość stóp – co warto stosować na nadmiernie pocące się stopy?

    Nadmiernie pocące się nastręczają wielu trudności. Jak można pozbyć się tego problemu? Co robić, gdy cierpimy na nadpotliwość stóp? Jakie preparaty stosować i jak ich używać? Czy nieleczona hiperhydroza stóp może być groźna? Podpowiadamy. 

  • Trening EMS – na czym polega i dla kogo jest przeznaczony trening elektrostymulacji mięśniowej?

    Trening EMS to wywoływanie skurczów mięśni za pomocą impulsów elektrycznych (ich intensywność dobiera się w zależności od trenowanej grupy mięśniowej). Najczęściej wykorzystuje się do tego celu specjalny kombinezon – po założeniu go wykonuje się proste ćwiczenia, a dzięki prądom EMS ich efektywność znacząco wzrasta. Efektami treningu EMS są głównie:  spalanie tkanki tłuszczowej, budowa masy mięśniowej, redukcja cellulitu. Prądy EMS wykorzystuje się również w fizjoterapii, zwłaszcza w schorzeniach, których objawami są osłabienie i zanik mięśni.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij