×
DOZ.PL Darmowa
aplikacja
DOZ.pl
Zainstaluj

Bóle głowy – kiedy mogą być niebezpieczne?

„Boli mnie głowa” – to najczęstsza skarga, którą można usłyszeć codziennie w pracy, szkole czy w domu. Ból głowy jest dokuczliwą, ale zazwyczaj niegroźną dolegliwością ustępującą samoistnie lub po przyjęciu jednego z popularnych środków przeciwbólowych. Czasem jednak zostaje wywołany przez poważną chorobę, a nawet staje się objawem stanów zagrażających życiu.

Bóle głowy są najczęściej spotykanymi dolegliwościami – odczuwa je około 65% Polaków. Ból to nieprzyjemne uczucie zmysłowe i emocjonalne związane z aktualnie występującym lub potencjalnym uszkodzeniem tkanek.

Przyczyny bólów głowy

Przyczyną doznań bólowych w obrębie głowy jest podrażnienie różnych struktur anatomicznych wrażliwych na ból, takich jak mięśnie, naczynia tętnicze, opona twarda, zatoki żylne, zwoje nerwów czaszkowych, nerwy rdzeniowe, gałka oczna, ucho środkowe, zatoki przynosowe lub zęby.

Ból głowy może być wywołany przez rozkurczenie albo skurcz bogato unerwionych dużych naczyń mózgowych, przez pociąganie struktur, takich jak naczynia lub opony mózgowe, przez nowotwór bądź krwiak, w wyniku zmian zapalnych w nerwach i strukturach mózgowych, a także niekiedy wynika z promieniowania bólu z zębów, zatok czy oka.

Rodzaje bólów głowy

Bóle głowy dzieli się na dwie duże grupy:

  • Bóle samoistne, które stanowią istotę choroby. Należą do nich: migrena, ból głowy typu napięciowego oraz klasterowy ból głowy. Podstawą terapii samoistnych bólów głowy są środki przeciwbólowe.
  • Bóle objawowe – spowodowane przez jakieś schorzenie. W bólach objawowych, po ustaleniu przyczyny, stosuje się leczenie odpowiednie dla danej dolegliwości. Bardzo ważna jest konsultacja lekarska i diagnostyka przed podjęciem leczenia.

Samoistne bóle głowy

  • Bóle typu napięciowego

Najczęstszymi bólami głowy są tzw. bóle typu napięciowego. Ból, na ogół o małym bądź średnim natężeniu, określany jako tępy, niepulsujący, ściskający, o charakterze „obręczy”, rozpierający czy kłujący. Zazwyczaj jest obustronny, zlokalizowany w tyle głowy, w okolicy karku, czoła lub skroni. Może trwać od kilku godzin do kilku miesięcy, a nawet lat. Zwykle nie towarzyszą mu inne objawy.

Napięciowe bóle głowy prowokowane są przez przyczyny, takie jak: stres, przepracowanie, zmęczenie, emocje, brak snu, przemęczenie, zmiany atmosferyczne, nadużycie alkoholu, hałas, zanieczyszczone powietrze, niektóre pokarmy (np.: żółty ser, orzechy, czekolada, peklowane mięso, owoce cytrusowe, śmietana, świeże wypieki drożdżowe) lub dodawane do żywności środki konserwujące (glutaminian sodu) bądź słodziki (aspartam).

  • Migrena

Innym, częstym bólem głowy jest migrena. To napadowy (trwający od kilku do kilkudziesięciu godzin), nawracający silny ból, przeważnie jednostronny, o rozmaitym nasileniu, różnej częstości występowania i często poprzedzony zwiastunami. Towarzyszą mu nudności i wymioty, zaburzenia widzenia, światłowstręt oraz nadwrażliwość na dźwięki.

Migrenę mogą wywoływać różne czynniki: przeżycia emocjonalne, zmęczenie, zmiany pogody, miesiączka, nasłonecznienie i niektóre produkty żywnościowe (np. czekolada, kakao, ser żółty, orzechy, jaja, pomidory, wino). Występuje znacznie częściej u kobiet niż u mężczyzn. Najczęściej ataki zaczynają się w okresie dojrzewania. Przyczyna dolegliwości nie jest do końca rozpoznana, uważa się, że mają one związek z zaburzeniami naczynioruchowymi polegającymi początkowo na zwężeniu, a następnie zwiotczeniu ścian tętnic mózgowych.

Wyodrębnia się wiele postaci migreny, wśród których najczęstszą jest tzw. migrena zwykła. Czasami ból głowy poprzedza zwiastun oczny (migrena oczna) w postaci migocącego mroczka. Innym rodzajem są migreny miesiączkowe, cierpią na nią kobiety podczas menstruacji. Konieczne staje się wczesne leczenie napadów i zapobieganie poprzez unikanie czynników wyzwalających napady oraz podawanie leków o działaniu profilaktycznym.

  • Klasterowy ból głowy

Rzadko rozpoznawaną odmianą bólów głowy jest ból klasterowy (Hortona). Napad rozpoczyna się w okolicy oka, gwałtownie narasta, rozchodząc się na połowę twarzy. Często towarzyszą mu objawy, takie jak zatkany nos czy łzawienie oka. Bóle trwają około 20-30 min, powtarzają się kilka razy w ciągu dnia lub nocy. Mogą mieć miejsce przez kilka tygodni bądź miesięcy. Najczęściej dotykają mężczyzn w wieku 20-40 lat.

Objawowe bóle głowy

  • Bóle głowy związane z infekcjami

W chorobach infekcyjnych, zwłaszcza przebiegających z gorączką, jednym z objawów jest silny ból głowy. Bywa dotkliwy, określany jako „rozsadzający” i mija wraz z przeziębieniem. Częsta przyczyna przewlekłych, tępych, z charakterystycznym uciskiem, nasilających się rano bólów głowy to zapalenie zatok przynosowych. Zazwyczaj towarzyszy mu katar, stan podgorączkowy lub gorączka. Przyczyną są infekcje wirusowe bądź bakteryjne powodujące przewlekłe zapalenie błon śluzowych zatok. Ból głowy może być również spowodowany stanem zapalnym zęba i okostnej. Proces zapalny promieniuje na rozległy obszar głowy.

  • Bóle głowy w wyniku zmian zwyrodnieniowych

Bólom głowy wywołanym zmianami zwyrodnieniowymi w szyjnym odcinku kręgosłupa towarzyszą często zawroty głowy. Zazwyczaj występuje jednostronnie, promieniując do barku, jest nasilany przez ruch.

  • Ból głowy a nadciśnienie tętnicze

Nadciśnienie tętnicze może prowokować ból głowy. Charakterystyczne jest umiejscowienie bólu z tyłu głowy.

  • Nerwobóle nerwów czaszkowych

Najczęstszą przyczyną częstych bólów głowy jest neuralgia nerwu twarzowego. Schorzenie to cechuje się napadowymi bólami jednej strony twarzy, które trwają 1-2 minuty i powtarzają się kilka razy dziennie.

  • Choroby oczu

Przewlekłe, częste bóle głowy mogą być efektem nieskorygowanej wady wzroku lub objawem jaskry.

  • Zatrucia substancjami chemicznymi

Bóle głowy niekiedy są wynikiem zatrucia, np. farbami, lakierami, jak i alkoholem.

  • Polekowe bóle głowy

Bóle głowy mogą być efektem ubocznym stosowania różnych leków. Dotyczy to np. preparatów rozszerzających naczynia stosowanych w chorobie wieńcowej, nadciśnieniu tętniczym lub w chorobach naczyń obwodowych. Medykamenty, takie jak doustne środki antykoncepcyjne, niekiedy prowokują napady migrenowe. Tego typu bóle ustępują szybko po odstawieniu danego leku bądź zmianie dawkowania.

Polekowe bóle głowy są również paradoksalnym skutkiem nadmiernego stosowania leków przeciwbólowych. To dość częste zjawisko, szacuje się, że wśród osób z przewlekłymi napięciowymi i migrenowymi bólami głowy około 10% cierpi właśnie z powodu nadużywania medykamentów ich zwalczających. Chodzi o paracetamol, preparaty z grupy niesteroidowych środków przeciwzapalnych, a także ergotaminę – przedawkowanie powoduje tzw. ból głowy „z odbicia”.

Wystąpieniu tego typu bólów sprzyja stosowanie leków przeciwbólowych z grupy tzw. farmaceutyków złożonych, czyli zawierających kilka składników. W ten sposób powstaje mechanizm błędnego koła: pacjent zażywa leki z powodu bólu głowy, które u niego występują, ponieważ przewlekle je zażywa. Jedyną skuteczną kuracją w takim przypadku jest całkowite odstawienie przyjmowanych środków przeciwbólowych lub preparatów ergotaminy.

  • Bóle głowy będące objawem chorób stanowiących zagrożenie życia

Niektóre bóle głowy mogą być objawami groźnych chorób wymagających wdrożenia szybkiej diagnostyki i leczenia. W tym przypadku podawanie leków przeciwbólowych nie daje żadnego efektu.

  • Zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych

Objawy to silny ból głowy z towarzyszącą mu wysoką gorączką, sztywnością karku (czyli niemożnością przygięcia głowy do klatki piersiowej), sennością lub zaburzeniami świadomości, nudnościami i wymiotami. W razie podejrzenia zapalenia opon mózgowo-rdzeniowych konieczna jest hospitalizacja, a rozpoznanie potwierdza się za pomocą badania płynu mózgowo-rdzeniowego.

  • Krwawienie podpajęczynówkowe

Najczęstszą przyczyną krwawienia podpajęczynówkowego jest samoistne pęknięcie wrodzonego tętniaka, czyli nieprawidłowej, poszerzonej, rozciągniętej ściany tętnicy mózgowej. Znacznie rzadziej to wynik zaburzeń krzepnięcia lub urazu. Krwawienie podpajęczynówkowe ma nagły początek, z bardzo silnym bólem głowy określanym jako „najgorszy w życiu” i promieniującym do karku. Często towarzyszy mu sztywność karku, senność, omdlenie, wymioty, a nawet utrata przytomności.

W przypadku podejrzenia krwawienia podpajęczynówkowego należy niezwłocznie wezwać pogotowie ratunkowe. W zależności od rozległości krwawienia oraz umiejscowienia tętniaka stosuje się leczenie zachowawcze (polegające na monitorowaniu oraz podtrzymywaniu funkcji życiowych chorego) lub operacyjne. Krwawienie podpajęczynówkowe związane z obecnością tętniaka naczynia mózgowego jest zazwyczaj chorobą śmiertelną.
  • Guzy mózgu

Częste bóle głowy, stopniowo narastające, bardziej nasilone rano, potęgowane przez wysiłek fizyczny, z towarzyszącymi im wymiotami, zaburzeniami widzenia wskazuje na podwyższone ciśnienie wewnątrzczaszkowe, które m.in. może być objawem choroby rozrostowej w ośrodkowym układzie nerwowym. Innymi symptomami guza mózgu są porażenia, niedowłady kończyn, zaburzenia widzenia lub napady drgawkowe. Dlatego pojawianie się nagłego bólu głowy bądź drgawek u osób po 40 roku życia wymaga wykluczenia takiej przyczyny.

Kiedy ból głowy wymaga wizyty u lekarza?

  • Gdy wystąpiła sztywność karku (chory nie może dotknąć brodą klatki piersiowej).

  • Jeśli bólom głowy towarzyszą: niedowład kończyn, zaburzenia świadomości i zaburzenia równowagi.

  • Gdy jednocześnie wystąpi wysoka gorączka lub ból oka.

  • Gdy bóle narastają szybko i gwałtownie.

  • Jeśli nagle zmienił się rodzaj i intensywność bólów pojawiających się od lat.

  • Jeśli samodzielne leczenie nie przynosi poprawy.

Bóle głowy ze współistniejącymi, niepokojącymi objawami, takimi jak zaburzenia świadomości (senność i utrata przytomności), drgawki, objawy nadciśnienia śródczaszkowego (nudności, wymioty oraz zaburzenia widzenia), niedowłady lub zaburzenia czucia w obrębie kończyn wymagają pilnej diagnostyki ze względu na możliwość wystąpienia bezpośredniego zagrożenia życia.

Podziel się: