Motywacja - siła, która kieruje zachowaniem - portal DOZ.pl
Motywacja - siła, która kieruje zachowaniem
Urszula Borawska-Kowalczyk

Motywacja - siła, która kieruje zachowaniem

Dlaczego kupiłeś czerwony, sportowy samochód? Co skłoniło cię do podjęcia studiów po wielu latach przerwy w nauce? Dlaczego ukradłeś bochenek chleba?

Piramida potrzeb

W zależności od możliwości zaspakajania potrzeb, zmieniają się nasze cele i motywacje. Pewien psycholog pół wieku temu ludzkie potrzeby ułożył w pewien schemat, który nazywamy piramidą potrzeb. Postawił on hipotezę, że ułożone są one w pewną hierarchię i rozpoczynają się od potrzeb niższego rzędu (potrzeby fizjologiczne), a kończą na potrzebach wyższego stopnia (osobiste, abstrakcyjne).

Potrzeby fizjologiczne

Jako pierwsze (najniższe w hierarchii) wymienione są potrzeby fizjologiczne, to jest poczucie głodu, pragnienia. Kiedy na przykład jesteśmy spragnieni, potrzeba ta staje się dominująca i robimy wszystko, aby ją zaspokoić. Człowiek bardzo głodny nie jest w stanie myśleć o niczym innym. W skrajnych przypadkach, niezaspokojenie podstawowych potrzeb fizjologicznych prowadzi do śmierci, dlatego też poświęcamy cały swój potencjał, aby je zaspokoić nawet w najtrudniejszych warunkach. To staje się głównym celem i motywacją naszego działania. Wszystkie inne pragnienia zostają zepchnięte na dalszy plan. Osoba, która nie ma co jeść i jest również w niebezpiecznej sytuacji, a ponadto jest pozbawiona miłości i szacunku, na pewno najbardziej będzie odczuwała głód spośród wszystkich tych potrzeb. Cechą charakterystyczną w chwili, gdy dominuje jakaś potrzeba, jest całkowite ukierunkowanie - myśli w tym kierunku. Głodny człowiek będzie określał raj jako miejsce, w którym znajduje się obfitość jedzenia, a zagwarantowanie pożywienia do końca życia, uczyni go najszczęśliwszą osobą na ziemi. Szkoda tylko, że ten obraz szczęśliwości tak szybko się zaciera, kiedy już nie jesteśmy głodni.

Polecane dla Ciebie

Potrzeba bezpieczeństwa

Według hierarchicznej teorii, człowiek po zaspokojeniu potrzeb niższego rzędu szybko zaczyna odczuwać kolejne, inne pragnienia. Następna w kolejce jest potrzeba bezpieczeństwa. Osoba ukierunkowana jest na zapewnienie sobie bezpieczeństwa. Chociaż w naszym społeczeństwie dorosły, zdrowy człowiek ma tę potrzebę w dość dużym stopniu zaspokojoną, to jednak można zauważyć, że np. część osób zawsze ma odłożone pieniądze „na czarną godzinę”. Daje im to poczucie spokoju, że w nagłej, niespodziewanej sytuacji, będą zabezpieczeni. Poczucie bezpieczeństwa niektórym zapewnia także stała, „pewna” praca. Również wiara, religia porządkując nam wiedzę o wszechświecie, o naszym miejscu na ziemi i celu, w jakim tu jesteśmy, w pewnym sensie daje nam bezpieczeństwo. Nauka, poszukiwania, odkrycia, pozwalają nam czuć się częścią ogromnej spuścizny, poznać nasze korzenie. Wszystko to sprawia, że nie czujemy się zawieszeni w czasie, ale że nasze życie jest kontynuacją procesu, który toczy się od bardzo dawna. W inny sposób jest manifestowana potrzeba bezpieczeństwa u małych dzieci. Głównie polega ona na zaufaniu i szukaniu oparcia w rodzicach, w każdej trudnej sytuacji chronią się w ich ramionach. Również bardzo istotna dla dzieci jest powtarzalność, przewidywalność zachowań rodziców, sytuacji w domu. Dla dzieci bardzo ważne są wszelkiego rodzaju rutyny, codziennie wykonywane czynności.

Potrzeba przynależności i miłości

Jeżeli zarówno potrzeby fizjologiczne jak i bezpieczeństwa są wystarczająco zaspokojone, wówczas pojawiają się potrzeby przynależności i miłości. Zwracamy wtedy uwagę, czy wokół nas są osoby, które kochamy i czy sami jesteśmy obdarzani tym uczuciem, czy mamy przyjaciół, znajomych. Czujemy potrzebę związków uczuciowych z innymi ludźmi. Chcemy przebywać w towarzystwie innych, czuć się częścią grupy. W naszej kulturze bardzo długo okazywanie miłości nie było pozytywnie oceniane. Ceniło się umiarkowanie, nie afiszowanie się z uczuciami. Dopiero niedawno psychologowie zaczęli przekonywać jak ważne w życiu człowieka (szczególnie dziecka) jest odczuwanie sygnałów miłości, jak również okazywanie uczuć drugiej osobie. Wykazano, że niezaspokojenie potrzeby miłości prowadzi do psychopatologii.

Potrzeba szacunku

Prawie każdy człowiek ma pragnienie stałej, mocno ugruntowanej i wysokiej oceny samego siebie, samopoważania, szacunku dla siebie oraz szacunku ze strony innych. Potrzebę szacunku można podzielić na dwie grupy:

  • szacunek do samego siebie: wiary we własne możliwości, zadowolenie z siebie, poczucie kompetencji, siły, niezależności,
  • szacunek ze strony innych: posiadanie dobrej reputacji, prestiżu, uznania, bycie poważanym przez innych, osiągnięcie odpowiedniej pozycji społecznej, bycie docenianym.

Zaspokojenie potrzeby szacunku prowadzi do pozytywnej samooceny, pewności siebie, wysokiego poczucia własnej wartości. Ludzie tacy czują się zdolni, silni, użyteczni i potrzebni na świecie. Natomiast niezaspokojenie potrzeby szacunku prowadzi do poczucia niższość, słabości, bezradności. W dalszej konsekwencji powoduje zniechęcenie do działania i podejmowania kolejnych prób.

Potrzeba samorealizacji

Wydawać by się mogło, że zaspokojenie wszystkich wymienionych potrzeb prowadzi do szczęścia, spełnienia. Jednak nie zawsze tak się dzieje. Czasami nadal jesteśmy niezadowoleni, czegoś nam brakuje. Dzieje się tak, kiedy nie spełniamy się w tym, do czego mamy predyspozycje, kiedy nasza praca nie polega na tym, co naprawdę chcielibyśmy robić. Naukowiec powinien zajmować się nauką, a poeta pisać wiersze itd. Tę właśnie potrzebę nazywamy samourzeczywistnieniem, samorealizacją. Te potrzeby nie muszą wiązać się z pracą zawodową. Każdy ma swoją „misję do spełnienia”, np. kobieta może chcieć być idealną matką. Ktoś inny może czuć ogromną potrzebę pomocy innym, pracy charytatywnej. A jeszcze inna osoba może się spełniać jako sportowiec. Ważne jest, że potrzeby samorealizacji pojawiają się wówczas, kiedy potrzeby niższego rzędu (fizjologiczne, bezpieczeństwa, miłości i szacunku) są zaspokojone.

Motywacja wewnętrzna i zewnętrzna

Według hierarchicznej teorii potrzeb motywacją do działania jest zaspakajanie pojawiających się potrzeb. Natomiast inny psycholog zauważył, że nawet, kiedy zostaną zaspokojone w znacznym stopniu te potrzeby, to człowiek nadal poszukuje, podejmuje nowe działania, często kierowany ciekawością. Mówi on, że czasami samo wykonywanie jakiegoś zadania, jakiejś czynności jest dla nas na tyle atrakcyjne, że chcemy je kontynuować. Mamy wtedy do czynienia z motywacją wewnętrzną. Natomiast, kiedy wykonujemy jakąś czynność ze względu na jakieś zewnętrzne konsekwencje np. bo ktoś nam kazał to zrobić lub dostaniemy za to zapłatę, wtedy jest to motywacja zewnętrzna. Kiedy myślimy o tym, jak wiedzę dotyczącą mechanizmów motywacji wykorzystać w życiu, zazwyczaj mamy na myśli takie problemy jak np. co zrobić, aby zachęcić dzieci do nauki, jak wpłynąć na pracowników, aby bardziej efektywnie pracowali? I wtedy trzeba odpowiedzieć na pytanie, czy trzeba bardziej wzbudzać w nich motywację wewnętrzną (poprzez odpowiednie wychowanie, wpajanie pewnych wartości), czy zewnętrzną (poprzez stosowanie nagród i kar). W zależności od zadania, które jest do wykonania, czasami niezbędna jest motywacja wewnętrzna, a czasami zewnętrzna. Trudno sobie wyobrazić, żeby osoba pracująca przy taśmie produkcyjnej czerpała zadowolenie z samej tej czynności, w tej sytuacji powodem wykonywania tego zajęcia jest wynagrodzenie, które się za nie otrzyma, (czyli motywowanie zewnętrzne). Przeprowadzono wiele badań, które pokazały, że nagradzanie (pieniężne lub inne) zmniejsza motywację wewnętrzną. Jeżeli zaangażujemy się w jakieś zadanie wyłącznie z powodu własnej ochoty, ambicji to wiemy, że przyczyną naszego działania jest ta właśnie ochota. Ale jeżeli dostaniemy za nie zapłatę, to już nie wiemy, czy to ochota czy nagroda spowodowały, że je wykonaliśmy. Na szczęście jednak, nie każda nagroda obniża motywację wewnętrzną. Taką szczególną nagrodą jest pochwała. Kiedy jesteśmy chwaleni, to nasza motywacja wewnętrzna jeszcze wzrasta. Nagrody (materialne) także nie powodowały spadku motywacji wewnętrznej, kiedy były niespodzianką.  Wykazano również, jak postępowanie osób, z którymi pracujemy (szczególnie przełożonych), wpływa na naszą motywację. Okazało się, że kiedy szef daje pracownikom autonomię: dyskutuje z nimi o różnych możliwościach, daje szansę przedstawienia własnego zdania, chwali, wówczas mają oni dość wysoką motywację wewnętrzną. Natomiast, kiedy przełożony zachowuje się w sposób kontrolujący: wydaje polecenia, wyznacza ścisłe terminy, to jego pracownicy mają niższą motywację wewnętrzną.

Motywacja osiągnięć

Człowiek ma tendencję do podejmowania nowych zadań, które są dla niego w pewien sposób wyzwaniem. Istnieje pewna grupa ludzi, którzy mają niską samoocenę i często podejmują tylko takie zadania, które są dla nich proste do wykonania. Mają wtedy pewność, że nie poniosą porażki. Zazwyczaj jednak ludzie lubią mierzyć się z zadaniami na miarę ich własnych możliwości i kiedy im się udaje, doznają pozytywnych uczuć. To, że człowiek chce być coraz lepszy, przekraczać własne ograniczenia, nabywać nowe umiejętności nazywane jest motywacją osiągnięć. Człowiek jest tak skonstruowany, że zazwyczaj nie wystarcza mu to, co w tym momencie ma. Ciągle dąży do czegoś nowego powodowany różnymi motywami, potrzebami. Poczucie szczęścia i spełnienia jest w tym ujęciu krótkotrwałe, przelotne, bo już za moment chcemy więcej. Często dążymy do różnych celów nawet nie zdając sobie z tego sprawy, dlaczego to robimy, co nas do tego skłania, co jest siłą napędową. Ale jedno jest pewne, człowiek nigdy nie zatrzyma się w miejscu i nie powie: osiągnąłem wszystko, jestem doskonały. Zawsze znajdzie się nowe wyzwanie, zadanie do wykonania i coś nas będzie kusiło, żeby je podjąć. Mamy bowiem w sobie wiele skomplikowanych mechanizmów, które nas do tego motywują.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Marihuana – skutki palenia i wpływ na zdrowie. Marihuana a THC i CBD

    Zastanawiasz się, jakie są efekty zażywania marihuany, czy to narkotyk, czy uzależnia? Czy jest szkodliwa lub ma skutki uboczne? Jak długo działa? Jakie są skutki długotrwałego palenia? Jaki ma wpływ na płodność? Zapraszamy do lektury poniższego artykułu. 

  • 5 zdrowych postanowień na Nowy Rok. Co warto zmienić?

    Istnieje kilka sfer życia, które warto uporządkować niezależnie od pory. Powoli, małymi krokami, ale zdecydowanie i sukcesywnie.  Oto kilka postanowień noworocznych – wystarczy wybrać jedno, a wiele dobrego zrobimy dla siebie i czasami też dla naszych najbliższych.

  • Biofeedback – na czym polega? Zastosowanie u dzieci i u dorosłych. Trening biofeedback – efekty

    Biofeedback (biologiczne sprzężenie zwrotne) to nieinwazyjna metoda terapii polegająca na monitorowaniu przez specjalne urządzenie zmian fizjologicznych organizmu. Ma to na celu lepsze rozpoznawanie wpływu myśli i uczuć na fizjologię, dzięki czemu pacjent może nauczyć się kontrolować te funkcje organizmu, nad którymi w normalnych warunkach nie można panować (fale mózgowe czy napięcie mięśni). Biofeedback jest wykorzystywany w terapii dzieci i dorosłych z zaburzeniami koncentracji, stanami lękowymi, depresją, nadpobudliwością, padaczką, zaburzeniami autystycznymi czy niską odpornością na stres.

  • Jak odprężyć się przed świętami? Sprawdzone sposoby na przedświąteczny relaks

    Końcówka roku to zdecydowanie jeden z najgorętszych okresów na przestrzeni dwunastu kolejnych miesięcy kalendarzowych. Niezaprzeczalnie to właśnie grudzień króluje w tym rankingu, co ma związek z obchodzonymi w tym czasie Świętami Bożego Narodzenia. Skupiamy wtedy całą swoją energię, aby jak najlepiej się do nich przygotować. Pociąga to jednak za sobą spory stres, który, kumulując się, może wpływać negatywnie zarówno na nas samych, jak i na otoczenie, w którym się znajdujemy. W dalszej części artykułu opowiem o kilku sprawdzonych sposobach na zrelaksowanie się i złapanie oddechu w tym i tak już niełatwym dla nas wszystkich czasie. 

  • Dlaczego autyzm częściej stwierdza się u chłopców niż u dziewczynek? Naukowcy wciąż szukają odpowiedzi

    Zaburzenie ze spektrum autyzmu częściej stwierdza się u chłopców niż u dziewcząt. Nadal nie jest w pełni jasne, dlaczego tak się dzieje. Istnieje kilka hipotez na ten temat, jedną z nich jest istnienie tzw. kobiecego efektu ochronnego. Czy ta teoria jest aktualna? Na czym on polega? 

  • Co to jest social jet lag? Jak zaburzenia naturalnego rytmu dobowego wpływają na nasze zdrowie i samopoczucie?

    Badania sugerują, że tendencja do regularnego snu w ciągu tygodnia i nagła zmiana tego wzorca w weekendy jest niekorzystna dla zdrowia i niesie za sobą przyrost masy ciała, zwiększone ryzyko nowotworów, depresji, chorób serca i schorzeń przewlekłych, takich jak cukrzyca. Czym jest chronotyp i co ma wspólnego z naszym samopoczuciem? Jak uporać się z tzw. społecznym jet lagiem?

  • THC a zdrowie – dlaczego tetrahydrokannabinol jest niebezpieczny?

    THC, czyli tetrahydrokannabinol, to najpopularniejszy składnik konopi znany niemalże na całym świecie. Jego popularność sprawiła, ze jest równocześnie najlepiej przebadaną substancją zawartą w tej rodzinie roślin. Opinia publiczna łączy THC z właściwościami psychoaktywnymi i uzależniającymi. Co to jest THC? Jak wpływa na organizm? Test na THC co warto wiedzieć? Jak przebiega oczyszczanie organizmu z THC? Podpowiadamy. 

  • Kannabinoidy – czym są i jak działają? Jaki mają wpływ na zdrowie?

    Kannabinoidy to niezwykle intensywnie badana grupa składników pochodzenia roślinnego. Ogromne pieniądze kierowane ze źródeł państwowych oraz komercyjnych powodują, że wiemy o tych składnikach coraz więcej. Kto z nas nie słyszał o marihuanie lub olejku CBD? To najpopularniejsze produkty, które zawierają kannabinoidy. Jest ich jednak na rynku zdecydowanie więcej.  

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij