L-karnityna – co to za związek i jak działa? Kiedy sięgnąć po preparaty z karnityną?
Joanna Orzeł

L-karnityna – co to za związek i jak działa? Kiedy sięgnąć po preparaty z karnityną?

L-karnityna to tzw. substancja witaminopodobna, pełniąca ważne dla funkcjonowania organizmu role. Pobieramy ją z pożywieniem w produktach mięsnych i mlecznych, jednak przede wszystkim jest ona syntetyzowana w organizmie. Czym zatem jest karnityna i jaki jest sens jej suplementacji? 

Nauka nie ustaje w odkrywaniu tajemnic naszego ciała i procesów w nim zachodzących. Dzięki coraz nowocześniejszym i zaawansowanym metodom badawczym możemy mieć wgląd we wcześniej nie dostrzeżone szczegóły, a związki odkryte nawet dziesiątki lat temu teraz odsłaniają swoje fascynujące oblicze. Postęp w naukach medycznych pozwala na szukanie wciąż i wciąż nowych zastosowań dla związków, które, wydawałoby się, znamy już na wskroś. 

L-karnityna – czym jest? 

L-karnityna jest organicznym związkiem chemicznym, który syntetyzowany jest z dwóch aminokwasów – lizyny i metioniny – w wątrobie, nerkach i mózgu człowieka. Organizm dorosłego człowieka zawiera około 20 g L-karnityny zlokalizowanej głównie w mięśniach szkieletowych i sercu (ok. 98%). 

Karnitynę po raz pierwszy wyizolowano z mięśni (stąd pochodzi nazwa związku: łac. caro, carnis znaczy „mięso”) w 1905 roku, jednak jej funkcję w organizmie opisano dopiero w 1955 roku. 

Co oznacza „L” przy karnitynie? 

Karnityna występuje w organizmie w postaci dwóch izomerów optycznych: o konfiguracji względnej D lub L. Jednak tylko forma L wykazuje aktywność biologiczną i w tej postaci karnityna powinna być obecna w codziennej diecie lub suplementowana. 

Rola L-karnityny w organizmie 

L-karnityna pełni ważną rolę w metabolizmie lipidów, ponieważ transportuje długołańcuchowe kwasy tłuszczowe do mitochondriów, gdzie ulegają one przemianom (beta-oksydacji), w wyniku których powstaje energia niezbędna do funkcjonowania komórek. L-karnityna jest zatem transporterem hydrofobowych cząsteczek przez nieprzepuszczalną dla nich błonę mitochondrialną. Równocześnie usuwa z mitochondriów krótko- i średniołańcuchowe kwasy tłuszczowe, które w zbyt dużym stężeniu wykazują działanie toksyczne. Dodatkowo wykazuje zdolność do obniżania poziomu cholesterolu i triacylogliceroli

Działanie L-karnityny 

Oprócz udziału w metabolizmie lipidów L-karnityna uczestniczy w metabolizmie rozgałęzionych aminokwasów (waliny, leucyny, izoleucyny) oraz w przemianach węglowodanów. Ma również działanie antyoksydacyjne, chroni komórki przed działaniem reaktywnych form tlenu, a tym samym stabilizuje błony komórkowe i dba o prawidłowe działanie kanałów jonowych. Chroni m.in. błony erytrocytów i naczynia krwionośne, dzięki czemu nie dopuszcza do rozwoju zmian miażdżycowych. Ma zdolność do chelatowania niektórych pierwiastków (np. żelaza, ołowiu, kadmu), umożliwiając ich transport i usuwanie ich nadmiaru z organizmu. 

Ze względu na lokalizację L-karnityny głównie w mięśniu sercowym i w mięśniach szkieletowych to właśnie ich funkcjonowanie jest najbardziej zależne od tego związku. Terapie L-karnityną mają zatem zastosowanie w chorobach układu sercowo-naczyniowego, w chorobie wieńcowej, w osłabieniu mięśni, w zaburzeniach krążenia obwodowego. 

Źródła L-karnityny 

Dzienne zapotrzebowanie na L-karnitynę dla zdrowej, dorosłej osoby wynosi ok. 15 mg i jest zaspokajane przez endogenną syntezę oraz dietę. 

Karnityna jest dostarczana w pokarmie głównie z mięsem (najwięcej z baraniną, wołowiną, wieprzowiną, mięsem ryb; najmniej z drobiem) i przetworami mlecznymi. W pokarmach roślinnych występuje w śladowych ilościach. Stwierdzono jej obecność m.in. w awokado, nasionach soi, ziarnach zbóż. 

L-karnityna przyjęta z pożywieniem wchłania się w ilości 50–85% w przewodzie pokarmowym. Karnityna przyjęta w postaci suplementu przyswaja się już tylko w 15–18%. 

Niedobór karnityny –  objawy i skutki niedoboru karnityny w organizmie 

Niedobory karnityny można podzielić na pierwotne (o podłożu genetycznym) i wtórne (nabyte). Te pierwsze wiążą się przede wszystkim z zaburzeniami w jej biosyntezie (np. u wcześniaków) oraz w jej transporcie do komórek. Niedobory wtórne wynikają z niedostatecznej podaży karnityny w diecie (np. u osób niedożywionych lub u osób na diecie roślinnej) lub z chorób wątroby lub nerek (czyli miejsc biosyntezy karnityny). 

Zahamowanie spalania kwasów tłuszczowych prowadzi do ich nagromadzenia się w mięśniach szkieletowych i w wątrobie. Nasila się za to proces glikogenolizy, co prowadzi do hipoglikemii. W wątrobie może dojść do niebezpiecznej hiperamonemii. 

Niedobory karnityny objawiają się najczęściej osłabieniem i/lub zanikiem mięśni szkieletowych oraz niewydolnością mięśnia sercowego. Obserwuje się męczliwość, wiotkość mięśni kończyn, czasem również mięśni twarzy i gardła. Dochodzi do powiększenia mięśnia sercowego i rozwoju choroby niedokrwiennej. 

Suplementy z L-karnityną – postacie i dawkowanie 

Stosując suplementację L-karnityny, możemy przeciwdziałać zaburzeniom wynikającym z niedoborów pierwotnych lub wtórnych. Długoterminowe uzupełnianie L-karnityny może normalizować zmiany w mięśniach i w układzie sercowo-naczyniowym. 

Wciąż brak ostatecznie ustalonych dawek dziennych L-karnityny jako suplementu. W źródłach wahają się one od 100 mg do 2 g dziennie w dawkach podzielonych. W aptekach dostępne są preparaty z L-karnityną w formie tabletek lub kapsułek, jedno- lub wieloskładnikowe, o różnych wskazaniach. Sposób zażywania i ewentualne wątpliwości należy skonsultować z lekarzem lub farmaceutą. 

L-karnityna – skutki uboczne 

Preparaty z L-karnityną są dobrze tolerowane. Rzadko występują łagodne objawy niepożądane ze strony przewodu pokarmowego: ból brzucha, biegunka, nudności, wymioty. 

L-karnityna a odchudzanie 

L-karnityna, umożliwiając zamianę tłuszczu zapasowego w energię, przyczynia się do szybszej redukcji tkanki tłuszczowej. Dzięki temu przypisuje się jej działanie wspomagające odchudzanie i zapobieganie otyłości, stąd bardzo często L-karnityna w połączeniu z innymi składnikami (np. z chromem, spiruliną, octem jabłkowym) występuje w suplementach dla osób odchudzających się. 

Inne zastosowania karnityny 

Suplementacja L-karnityną zalecana jest osobom uprawiającym sport, zwłaszcza sporty wytrzymałościowe (np. chodziarstwo, biegi długodystansowe). Często poleca się zażycie preparatu bezpośrednio przed treningiem. Wynika to z obserwacji, że w trakcie długotrwałych ćwiczeń zapasy wolnej karnityny w mięśniach wyczerpują się. Suplement, zwiększając ten zapas, wpływałby zatem na zwiększenie wydolności wysiłkowej sportowca. Zwiększenie wytrzymałości na wysiłek umożliwia przedłużenie treningu i zwiększenie jego intensywności. Dodatkowo L-karnityna zapewnia spowolnienie akcji serca przy intensywnych ćwiczeniach oraz lepszy proces regeneracji po wysiłku: łagodzi kontuzje mięśni, hamuje proces powstawania wolnych rodników (zmniejszając tym samym ból mięśni). Zmniejsza również niedotlenienie mięśni wywołane wysiłkiem fizycznym. W suplementach przeznaczonych dla osób uprawiających sport L-karnityna występuje np. w połączeniu z kompleksem witamin, magnezem, kolagenem

L-karnityna ma korzystne działanie na układ nerwowy. Podawana doustnie, zwłaszcza osobom młodym ze stwierdzoną niepełnosprawnością intelektualną, zwiększa zdolność do uczenia się i poprawia refleks. Również u osób z chorobą Alzheimera może poprawić zapamiętywanie. Suplementy o takim zastosowaniu mają w swym składzie, prócz karnityny, np. kwasy omega-3 i witaminę B6. 

Karnityna odgrywa niebagatelną rolę w funkcjach rozrodczych kobiet i mężczyzn. U kobiet L-karnityna wywiera pozytywny wpływ na jakość oocytów i embrionów, poprawia wskaźnik owulacji i ciąż. Poprawia profil hormonalny u kobiet z zespołem policystycznych jajników (PCOS) i czynnościowym podwzgórzowym brakiem miesiączki (FHA). U mężczyzn obserwuje się zwiększenie liczby plemników, poprawę ich jakości i ruchliwości. Poprawę jakości nasienia obserwuje się nawet w przypadku jego kriokonserwacji. Pacjenci starający się o powiększenie rodziny mogą korzystać z suplementów z L-karnityną z dodatkiem np. cynku, kwasu foliowego, L-argininy, mio-inozytolu.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • Cynamon – właściwości i zastosowanie. Na co pomaga? Czy jest zdrowy?

    Cynamon to nie tylko popularna przyprawa. Dzięki obecności wielu substancji aktywnych wykazuje właściwości prozdrowotne, dlatego używa się go w przemyśle kosmetycznym oraz farmaceutycznym. Przy jakich dolegliwościach pomoże cynamon? Kto powinien na niego uważać? Podpowiadamy.

  • Rzeżucha – wartości odżywcze i właściwości. Czy jest zdrowa?

    Zielona rzeżucha nie tylko powinna stanowić estetyczny wystrój świątecznego stołu. Ze względu na jej właściwości lecznicze oraz zawartość witamin powinna na stale gościć w codziennym menu. Na co pomoże rzeżucha? Do czego ją dodawać, co można z niej zrobić? Jak wyhodować ją w domu? Podpowiadamy.

  • Zioła na trawienie – jakie wybierać?

    Kto z nas podczas jedzenia skupia się całkowicie na posiłku i dokładnym przeżuwaniu każdego kęsa? No właśnie. Niestety, zajmują nas raczej smartfony czy rozmowy przy stole. A to prosta droga do niestrawności. Na szczęście są sposoby, żeby sobie pomóc – do akcji wkraczają zioła na trawienie.

  • Czy woda wystarczy, by umyć owoce i warzywa?

    Spożywanie surowych warzyw i owoców to zwyczaj bardzo dobry dla zdrowia. Produkty te zawierają dużo witamin i mikroelementów, błonnika, antyoksydantów i innych korzystnych dla zdrowia składników. Jednak, aby jedzenie świeżych jarzyn było dla nas bezpieczne, należy właściwie je przygotować, aby usunąć z nich szkodliwe substancje i chorobotwórcze mikroorganizmy.

  • Resweratrol – czym jest i jak działa? Gdzie występuje i jak wpływa na zdrowie?

    Fitoskładniki, czyli naturalnie występujące w roślinach substancje, których zadaniem jest ochrona przed negatywnymi czynnikami (jak zanieczyszczenia, infekcje wirusowe czy grzybicze), mogą przyjść w sukurs nam ludziom w walce z chorobami cywilizacyjnymi. Resweratrol jest aktualnie jednym z najintensywniej eksplorowanych substancji tego typu. Co to jest? W jakim winie znajdziemy go najwięcej? Czy liposomalny jest lepszy od „zwykłego”? Czy warto go suplementować? W jakich owocach występuje? Odpowiedzi na ta i wiele innych pytań udzielamy w poniższym artykule.     

  • „Spalacze tłuszczu” – garcinia cambogia – właściwości, wskazania i przeciwwskazania do suplementacji. Jak tamaryndowiec malabarski pomaga w procesie odchudzania?

    Garcinia cambogia to suplement diety, który przez wielu określany jest mianem preparatu ułatwiającego odchudzanie. Występuje zarówno w postaci tabletek, kapsułek, ekstraktów, jak i herbat ziołowych. Jej wpływ na odchudzanie opiera się przede wszystkim na obniżeniu poziomu cholesterolu, zmniejszeniu apetytu i podwyższeniu temperatury ciała. Udowodniono, że efekt termogeniczny sprzyja procesowi spalania tkanki tłuszczowej. Należy jednak pamiętać, że garcinia cambogia może jedynie wspomóc proces odchudzania, który powinien być oparty na konsekwentnej samodyscyplinie, ujemnym bilansie kalorycznym i zwiększonej ilości aktywności fizycznej. Który suplement z tamaryndowca malabarskiego wybrać, czy osoby chore na cukrzycę mogą przyjmować garcinia cambogia i czy suplementacja tym „spalaczem tłuszczu" ma jakieś skutki uboczne? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Czym jest mikroplastik i jaki jest jego wpływ na środowisko i na nasze zdrowie?

    Działalność człowieka doprowadziła do skażenia środowiska cząsteczkami mikroplastiku. Ich obecność stwierdzono już w powietrzu, glebie, wodach słodkich, morzach i oceanach, organizmach roślin i zwierząt oraz w produktach spożywczych. Nie wiemy dokładnie, z jakimi zagrożeniami zdrowotnymi związane jest to zanieczyszczenie, ale dotychczasowe odkrycia mogą dostarczać powodów do niepokoju.

  • Rukola – charakterystyka. Właściwości i zastosowanie rokietty siewnej. Dlaczego warto jeść rukolę?

    Rukola (rokietta siewna) to sałata o bardzo charakterystycznym smaku, ale też wielu prozdrowotnych właściwościach. Dlaczego warto włączyć rukolę do codziennej diety? Jak prawidłowo ją przechowywać i przyrządzać? Sprawdź nasze propozycje dań z wykorzystaniem rukoli. 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij