L-karnityna – co to za związek i jak działa? Kiedy sięgnąć po preparaty z karnityną?
Joanna Orzeł

L-karnityna – co to za związek i jak działa? Kiedy sięgnąć po preparaty z karnityną?

L-karnityna to tzw. substancja witaminopodobna, pełniąca ważne dla funkcjonowania organizmu role. Pobieramy ją z pożywieniem w produktach mięsnych i mlecznych, jednak przede wszystkim jest ona syntetyzowana w organizmie. Czym zatem jest karnityna i jaki jest sens jej suplementacji? 

Nauka nie ustaje w odkrywaniu tajemnic naszego ciała i procesów w nim zachodzących. Dzięki coraz nowocześniejszym i zaawansowanym metodom badawczym możemy mieć wgląd we wcześniej nie dostrzeżone szczegóły, a związki odkryte nawet dziesiątki lat temu teraz odsłaniają swoje fascynujące oblicze. Postęp w naukach medycznych pozwala na szukanie wciąż i wciąż nowych zastosowań dla związków, które, wydawałoby się, znamy już na wskroś. 

L-karnityna – czym jest? 

L-karnityna jest organicznym związkiem chemicznym, który syntetyzowany jest z dwóch aminokwasów – lizyny i metioniny – w wątrobie, nerkach i mózgu człowieka. Organizm dorosłego człowieka zawiera około 20 g L-karnityny zlokalizowanej głównie w mięśniach szkieletowych i sercu (ok. 98%). 

Karnitynę po raz pierwszy wyizolowano z mięśni (stąd pochodzi nazwa związku: łac. caro, carnis znaczy „mięso”) w 1905 roku, jednak jej funkcję w organizmie opisano dopiero w 1955 roku. 

Co oznacza „L” przy karnitynie? 

Karnityna występuje w organizmie w postaci dwóch izomerów optycznych: o konfiguracji względnej D lub L. Jednak tylko forma L wykazuje aktywność biologiczną i w tej postaci karnityna powinna być obecna w codziennej diecie lub suplementowana. 

Rola L-karnityny w organizmie 

L-karnityna pełni ważną rolę w metabolizmie lipidów, ponieważ transportuje długołańcuchowe kwasy tłuszczowe do mitochondriów, gdzie ulegają one przemianom (beta-oksydacji), w wyniku których powstaje energia niezbędna do funkcjonowania komórek. L-karnityna jest zatem transporterem hydrofobowych cząsteczek przez nieprzepuszczalną dla nich błonę mitochondrialną. Równocześnie usuwa z mitochondriów krótko- i średniołańcuchowe kwasy tłuszczowe, które w zbyt dużym stężeniu wykazują działanie toksyczne. Dodatkowo wykazuje zdolność do obniżania poziomu cholesterolu i triacylogliceroli

Powiązane produkty

Działanie L-karnityny 

Oprócz udziału w metabolizmie lipidów L-karnityna uczestniczy w metabolizmie rozgałęzionych aminokwasów (waliny, leucyny, izoleucyny) oraz w przemianach węglowodanów. Ma również działanie antyoksydacyjne, chroni komórki przed działaniem reaktywnych form tlenu, a tym samym stabilizuje błony komórkowe i dba o prawidłowe działanie kanałów jonowych. Chroni m.in. błony erytrocytów i naczynia krwionośne, dzięki czemu nie dopuszcza do rozwoju zmian miażdżycowych. Ma zdolność do chelatowania niektórych pierwiastków (np. żelaza, ołowiu, kadmu), umożliwiając ich transport i usuwanie ich nadmiaru z organizmu. 

Ze względu na lokalizację L-karnityny głównie w mięśniu sercowym i w mięśniach szkieletowych to właśnie ich funkcjonowanie jest najbardziej zależne od tego związku. Terapie L-karnityną mają zatem zastosowanie w chorobach układu sercowo-naczyniowego, w chorobie wieńcowej, w osłabieniu mięśni, w zaburzeniach krążenia obwodowego. 

Źródła L-karnityny 

Dzienne zapotrzebowanie na L-karnitynę dla zdrowej, dorosłej osoby wynosi ok. 15 mg i jest zaspokajane przez endogenną syntezę oraz dietę. 

Karnityna jest dostarczana w pokarmie głównie z mięsem (najwięcej z baraniną, wołowiną, wieprzowiną, mięsem ryb; najmniej z drobiem) i przetworami mlecznymi. W pokarmach roślinnych występuje w śladowych ilościach. Stwierdzono jej obecność m.in. w awokado, nasionach soi, ziarnach zbóż. 

L-karnityna przyjęta z pożywieniem wchłania się w ilości 50–85% w przewodzie pokarmowym. Karnityna przyjęta w postaci suplementu przyswaja się już tylko w 15–18%. 

Niedobór karnityny –  objawy i skutki niedoboru karnityny w organizmie 

Niedobory karnityny można podzielić na pierwotne (o podłożu genetycznym) i wtórne (nabyte). Te pierwsze wiążą się przede wszystkim z zaburzeniami w jej biosyntezie (np. u wcześniaków) oraz w jej transporcie do komórek. Niedobory wtórne wynikają z niedostatecznej podaży karnityny w diecie (np. u osób niedożywionych lub u osób na diecie roślinnej) lub z chorób wątroby lub nerek (czyli miejsc biosyntezy karnityny). 

Zahamowanie spalania kwasów tłuszczowych prowadzi do ich nagromadzenia się w mięśniach szkieletowych i w wątrobie. Nasila się za to proces glikogenolizy, co prowadzi do hipoglikemii. W wątrobie może dojść do niebezpiecznej hiperamonemii. 

Niedobory karnityny objawiają się najczęściej osłabieniem i/lub zanikiem mięśni szkieletowych oraz niewydolnością mięśnia sercowego. Obserwuje się męczliwość, wiotkość mięśni kończyn, czasem również mięśni twarzy i gardła. Dochodzi do powiększenia mięśnia sercowego i rozwoju choroby niedokrwiennej. 

Suplementy z L-karnityną – postacie i dawkowanie 

Stosując suplementację L-karnityny, możemy przeciwdziałać zaburzeniom wynikającym z niedoborów pierwotnych lub wtórnych. Długoterminowe uzupełnianie L-karnityny może normalizować zmiany w mięśniach i w układzie sercowo-naczyniowym. 

Wciąż brak ostatecznie ustalonych dawek dziennych L-karnityny jako suplementu. W źródłach wahają się one od 100 mg do 2 g dziennie w dawkach podzielonych. W aptekach dostępne są preparaty z L-karnityną w formie tabletek lub kapsułek, jedno- lub wieloskładnikowe, o różnych wskazaniach. Sposób zażywania i ewentualne wątpliwości należy skonsultować z lekarzem lub farmaceutą. 

L-karnityna – skutki uboczne 

Preparaty z L-karnityną są dobrze tolerowane. Rzadko występują łagodne objawy niepożądane ze strony przewodu pokarmowego: ból brzucha, biegunka, nudności, wymioty. 

L-karnityna a odchudzanie 

L-karnityna, umożliwiając zamianę tłuszczu zapasowego w energię, przyczynia się do szybszej redukcji tkanki tłuszczowej. Dzięki temu przypisuje się jej działanie wspomagające odchudzanie i zapobieganie otyłości, stąd bardzo często L-karnityna w połączeniu z innymi składnikami (np. z chromem, spiruliną, octem jabłkowym) występuje w suplementach dla osób odchudzających się. 

Inne zastosowania karnityny 

Suplementacja L-karnityną zalecana jest osobom uprawiającym sport, zwłaszcza sporty wytrzymałościowe (np. chodziarstwo, biegi długodystansowe). Często poleca się zażycie preparatu bezpośrednio przed treningiem. Wynika to z obserwacji, że w trakcie długotrwałych ćwiczeń zapasy wolnej karnityny w mięśniach wyczerpują się. Suplement, zwiększając ten zapas, wpływałby zatem na zwiększenie wydolności wysiłkowej sportowca. Zwiększenie wytrzymałości na wysiłek umożliwia przedłużenie treningu i zwiększenie jego intensywności. Dodatkowo L-karnityna zapewnia spowolnienie akcji serca przy intensywnych ćwiczeniach oraz lepszy proces regeneracji po wysiłku: łagodzi kontuzje mięśni, hamuje proces powstawania wolnych rodników (zmniejszając tym samym ból mięśni). Zmniejsza również niedotlenienie mięśni wywołane wysiłkiem fizycznym. W suplementach przeznaczonych dla osób uprawiających sport L-karnityna występuje np. w połączeniu z kompleksem witamin, magnezem, kolagenem

L-karnityna ma korzystne działanie na układ nerwowy. Podawana doustnie, zwłaszcza osobom młodym ze stwierdzoną niepełnosprawnością intelektualną, zwiększa zdolność do uczenia się i poprawia refleks. Również u osób z chorobą Alzheimera może poprawić zapamiętywanie. Suplementy o takim zastosowaniu mają w swym składzie, prócz karnityny, np. kwasy omega-3 i witaminę B6. 

Karnityna odgrywa niebagatelną rolę w funkcjach rozrodczych kobiet i mężczyzn. U kobiet L-karnityna wywiera pozytywny wpływ na jakość oocytów i embrionów, poprawia wskaźnik owulacji i ciąż. Poprawia profil hormonalny u kobiet z zespołem policystycznych jajników (PCOS) i czynnościowym podwzgórzowym brakiem miesiączki (FHA). U mężczyzn obserwuje się zwiększenie liczby plemników, poprawę ich jakości i ruchliwości. Poprawę jakości nasienia obserwuje się nawet w przypadku jego kriokonserwacji. Pacjenci starający się o powiększenie rodziny mogą korzystać z suplementów z L-karnityną z dodatkiem np. cynku, kwasu foliowego, L-argininy, mio-inozytolu.

  1. H. Czeczot, D. Ścibior, Rola L-karnityny w przemianach, żywieniu i terapii, "Postępy Higieny i Medycyny Doświadczalnej", nr 59 2005. 
  2. A. Matwiejuk, L-karnityna - funkcje i zastosowanie, Roczniki Naukowe Wyższej Szkoły Wychowania Fizycznego i Turystyki w Białymstoku, 2010. 
  3. B. Męczekalski, Karnityny i ich rola w funkcjach hormonalnych, metabolicznych i rozrodczych u kobiet, "Ginekologia i Perinatologia Praktyczna", nr 5 (1) 2020. 
  4. R. Fielding, L. Riede, J. Lugo, A. Bellamine, L-Carnitine Supplementation in Recovery after Exercise, "Nutrients", nr 10 (3) 2018. 
  5. L. Mongioi, A. E. Calogero, E. Vicari, R. A. Condorelli, G. I. Russo, S. Privitera, G. Morgia, S. La Vignera, The role of carnitine in male infertility, "Andrology", nr 4 (5) 2016. 

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Lukrecja – co to za roślina? Właściwości, działanie, przeciwwskazania

    Któż z nas chociaż jeden raz w życiu nie zetknął się z niezwykłymi, czarnymi cukierkami o ślimakowatym kształcie? Ponoć albo się je kocha, albo nienawidzi. Charakterystyczny kolor i smak słodycze te zawdzięczają zawartości ekstraktu z lukrecji – rośliny, nad której bogactwem zastosowań warto się pochylić. Czym zatem jest lukrecja, jakie ma właściwości i jaki może mieć wpływ na nasze zdrowie?

  • Filtry w okularach przeciwsłonecznych. Jak działają i dlaczego powinny być dobrej jakości?

    Są nieodłącznym atrybutem każdego słonecznego dnia. Najczęściej sięgamy po nie latem, jednak w ciągu całego roku powinniśmy mieć je przy sobie, aby chronić nasze oczy przed działaniem promieni słonecznych. Mowa oczywiście o okularach przeciwsłonecznych, które – oprócz pełnienia funkcji dodatku do stylizacji – stanowią barierę chroniącą jeden z naszych zmysłów: wzrok. Podobnie jak przy zakupie ubrań, butów, żywności czy kosmetyków zwracamy uwagę na ich jakość, tak i w przypadku wyboru okularów słonecznych powinniśmy dobrać takie, które będą odpowiednie do naszych potrzeb nie tylko pod względem wizualnym, ale przede wszystkim jakościowym.

  • Kwas hialuronowy – charakterystyka, właściwości i zastosowanie

    Kwas hialuronowy to jedna z najbardziej znanych makrocząsteczek na świecie. Występuje nie tylko w ustroju człowieka, ale również w innych organizmach zwierzęcych, a takie rozpowszechnienie przekłada się na jego szerokie zastosowanie w medycynie i farmacji. Z czego wynika ta popularność? Jakie właściwości ma hialuronian? Oto garść informacji na jego temat.

  • Kolagen – właściwości i zastosowanie. Jaki ma wpływ na zdrowie?

    Kolagen to główne białko budulcowe każdego organizmu zwierzęcego – w tym również ludzkiego. Pełni funkcje strukturalne praktycznie we wszystkich tkankach, stanowiąc tym samym około 1/3 ogółu białek organizmu. Przyjrzyjmy się bliżej jego budowie, funkcjom i zastosowaniu.

  • Kreatyna – właściwości, działanie, efekty. Jak ją dawkować?

    Kreatyna – jakie pełni funkcje? Czy ma potencjał, aby stać się suplementem kojarzonym nie tylko z odżywkami dla sportowców? Czym różnią się jej formy? Odpowiedzi na te i wiele innych pytań znajdziecie w poniższym artykule.

  • Niacynamid i jego właściwości – czym jest i na co pomoże?

    Niacynamid, znany również jako nikotynamid, to substancja będąca składową witaminy B3 (niacyny). Charakteryzuje się niezwykle szerokim spektrum działania. Czym dokładnie jest, jakie ma działanie i jak wykorzystać jego właściwości dla swoich korzyści zdrowotnych? O tym piszemy poniżej.

  • Silikony w kosmetykach – czy są bezpieczne?

    Silikony to składniki zaliczające się do tych niesłusznie uznawanych za niebezpieczne. Przybliżamy fakty i obalamy mity z nimi związane. Podpowiadamy: jakie właściwości mają silikony? W których kosmetykach znajdziemy silikony? Czy są bezpieczne? Dla kogo kosmetyki z silikonami są wskazane, a kto powinien od nich stronić?

  • Kolagen na stawy dla sportowców – jak wybrać najlepszy?

    Kolagen to białko budulcowe organizmu. Odgrywa ważną rolę w kontekście zdrowia naszych stawów. Sportowcy odbywający regularne i nierzadko niezwykle intensywne treningi powinni dbać o odpowiednią suplementację wspierającą regenerację organizmu. Kolagen jest jednym ze składników, które warto włączyć do regularnego spożycia. Jak działa kolagen na stawy? Ile kolagenu przyjmować, by wzmocnić stawy? Po jakim czasie suplementacji sportowcy zauważają wymierne efekty? Odpowiadamy!

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij