L-karnityna – co to za związek i jak działa? Kiedy sięgnąć po preparaty z karnityną?
Joanna Orzeł

L-karnityna – co to za związek i jak działa? Kiedy sięgnąć po preparaty z karnityną?

L-karnityna to tzw. substancja witaminopodobna, pełniąca ważne dla funkcjonowania organizmu role. Pobieramy ją z pożywieniem w produktach mięsnych i mlecznych, jednak przede wszystkim jest ona syntetyzowana w organizmie. Czym zatem jest karnityna i jaki jest sens jej suplementacji? 

Nauka nie ustaje w odkrywaniu tajemnic naszego ciała i procesów w nim zachodzących. Dzięki coraz nowocześniejszym i zaawansowanym metodom badawczym możemy mieć wgląd we wcześniej nie dostrzeżone szczegóły, a związki odkryte nawet dziesiątki lat temu teraz odsłaniają swoje fascynujące oblicze. Postęp w naukach medycznych pozwala na szukanie wciąż i wciąż nowych zastosowań dla związków, które, wydawałoby się, znamy już na wskroś. 

L-karnityna – czym jest? 

L-karnityna jest organicznym związkiem chemicznym, który syntetyzowany jest z dwóch aminokwasów – lizyny i metioniny – w wątrobie, nerkach i mózgu człowieka. Organizm dorosłego człowieka zawiera około 20 g L-karnityny zlokalizowanej głównie w mięśniach szkieletowych i sercu (ok. 98%). 

Karnitynę po raz pierwszy wyizolowano z mięśni (stąd pochodzi nazwa związku: łac. caro, carnis znaczy „mięso”) w 1905 roku, jednak jej funkcję w organizmie opisano dopiero w 1955 roku. 

Co oznacza „L” przy karnitynie? 

Karnityna występuje w organizmie w postaci dwóch izomerów optycznych: o konfiguracji względnej D lub L. Jednak tylko forma L wykazuje aktywność biologiczną i w tej postaci karnityna powinna być obecna w codziennej diecie lub suplementowana. 

Rola L-karnityny w organizmie 

L-karnityna pełni ważną rolę w metabolizmie lipidów, ponieważ transportuje długołańcuchowe kwasy tłuszczowe do mitochondriów, gdzie ulegają one przemianom (beta-oksydacji), w wyniku których powstaje energia niezbędna do funkcjonowania komórek. L-karnityna jest zatem transporterem hydrofobowych cząsteczek przez nieprzepuszczalną dla nich błonę mitochondrialną. Równocześnie usuwa z mitochondriów krótko- i średniołańcuchowe kwasy tłuszczowe, które w zbyt dużym stężeniu wykazują działanie toksyczne. Dodatkowo wykazuje zdolność do obniżania poziomu cholesterolu i triacylogliceroli

Działanie L-karnityny 

Oprócz udziału w metabolizmie lipidów L-karnityna bierze udział w metabolizmie rozgałęzionych aminokwasów (waliny, leucyny, izoleucyny) oraz w przemianach węglowodanów. Ma również działanie antyoksydacyjne, chroni komórki przed działaniem reaktywnych form tlenu, a tym samym stabilizuje błony komórkowe i dba o prawidłowe działanie kanałów jonowych. Chroni m.in. błony erytrocytów i naczynia krwionośne, dzięki czemu nie dopuszcza do rozwoju zmian miażdżycowych. Ma zdolność do chelatowania niektórych pierwiastków (np. żelaza, ołowiu, kadmu), umożliwiając ich transport i usuwanie ich nadmiaru z organizmu. 

Ze względu na lokalizację L-karnityny głównie w mięśniu sercowym i w mięśniach szkieletowych to właśnie ich funkcjonowanie jest najbardziej zależne od tego związku. Terapie L-karnityną mają zatem zastosowanie w chorobach układu sercowo-naczyniowego, w chorobie wieńcowej, w osłabieniu mięśni, w zaburzeniach krążenia obwodowego. 

Źródła L-karnityny 

Dzienne zapotrzebowanie na L-karnitynę dla zdrowej, dorosłej osoby wynosi ok. 15 mg i jest zaspokajane przez endogenną syntezę oraz dietę. 

Karnityna jest dostarczana w pokarmie głównie z mięsem (najwięcej z baraniną, wołowiną, wieprzowiną, mięsem ryb; najmniej z drobiem) i przetworami mlecznymi. W pokarmach roślinnych występuje w śladowych ilościach. Stwierdzono jej obecność m.in. w awokado, nasionach soi, ziarnach zbóż. 

L-karnityna przyjęta z pożywieniem wchłania się w ilości 50–85% w przewodzie pokarmowym. Karnityna przyjęta w postaci suplementu przyswaja się już tylko w 15–18%. 

Niedobór karnityny –  objawy i skutki niedoboru karnityny w organizmie 

Niedobory karnityny można podzielić na pierwotne (o podłożu genetycznym) i wtórne (nabyte). Te pierwsze wiążą się przede wszystkim z zaburzeniami w jej biosyntezie (np. u wcześniaków) oraz w jej transporcie do komórek. Niedobory wtórne wynikają z niedostatecznej podaży karnityny w diecie (np. u osób niedożywionych lub u osób na diecie roślinnej) lub z chorób wątroby lub nerek (czyli miejsc biosyntezy karnityny). 

Zahamowanie spalania kwasów tłuszczowych prowadzi do ich nagromadzenia się w mięśniach szkieletowych i w wątrobie. Nasila się za to proces glikogenolizy, co prowadzi do hipoglikemii. W wątrobie może dojść do niebezpiecznej hiperamonemii. 

Niedobory karnityny objawiają się najczęściej osłabieniem i/lub zanikiem mięśni szkieletowych oraz niewydolnością mięśnia sercowego. Obserwuje się męczliwość, wiotkość mięśni kończyn, czasem również mięśni twarzy i gardła. Dochodzi do powiększenia mięśnia sercowego i rozwoju choroby niedokrwiennej. 

Suplementy z L-karnityną – postacie i dawkowanie 

Stosując suplementację L-karnityny, możemy przeciwdziałać zaburzeniom wynikającym z niedoborów pierwotnych lub wtórnych. Długoterminowe uzupełnianie L-karnityny może normalizować zmiany w mięśniach i w układzie sercowo-naczyniowym. 

Wciąż brak ostatecznie ustalonych dawek dziennych L-karnityny jako suplementu. W źródłach wahają się one od 100 mg do 2 g dziennie w dawkach podzielonych. W aptekach dostępne są preparaty z L-karnityną w formie tabletek lub kapsułek, jedno- lub wieloskładnikowe, o różnych wskazaniach. Sposób zażywania i ewentualne wątpliwości należy skonsultować z lekarzem lub farmaceutą. 

L-karnityna – skutki uboczne 

Preparaty z L-karnityną są dobrze tolerowane. Rzadko występują łagodne objawy niepożądane ze strony przewodu pokarmowego: ból brzucha, biegunka, nudności, wymioty. 

L-karnityna a odchudzanie 

L-karnityna, umożliwiając zamianę tłuszczu zapasowego w energię, przyczynia się do szybszej redukcji tkanki tłuszczowej. Dzięki temu przypisuje się jej działanie wspomagające odchudzanie i zapobieganie otyłości, stąd bardzo często L-karnityna w połączeniu z innymi składnikami (np. z chromem, spiruliną, octem jabłkowym) występuje w suplementach dla osób odchudzających się. 

Inne zastosowania karnityny 

Suplementacja L-karnityną zalecana jest osobom uprawiającym sport, zwłaszcza sporty wytrzymałościowe (np. chodziarstwo, biegi długodystansowe). Często poleca się zażycie preparatu bezpośrednio przed treningiem. Wynika to z obserwacji, że w trakcie długotrwałych ćwiczeń zapasy wolnej karnityny w mięśniach wyczerpują się. Suplement, zwiększając ten zapas, wpływałby zatem na zwiększenie wydolności wysiłkowej sportowca. Zwiększenie wytrzymałości na wysiłek umożliwia przedłużenie treningu i zwiększenie jego intensywności. Dodatkowo L-karnityna zapewnia spowolnienie akcji serca przy intensywnych ćwiczeniach oraz lepszy proces regeneracji po wysiłku: łagodzi kontuzje mięśni, hamuje proces powstawania wolnych rodników (zmniejszając tym samym ból mięśni). Zmniejsza również niedotlenienie mięśni wywołane wysiłkiem fizycznym. W suplementach przeznaczonych dla osób uprawiających sport L-karnityna występuje np. w połączeniu z kompleksem witamin, magnezem, kolagenem

L-karnityna ma korzystne działanie na układ nerwowy. Podawana doustnie, zwłaszcza osobom młodym ze stwierdzoną niepełnosprawnością intelektualną, zwiększa zdolność do uczenia się i poprawia refleks. Również u osób z chorobą Alzheimera może poprawić zapamiętywanie. Suplementy o takim zastosowaniu mają w swym składzie, prócz karnityny, np. kwasy omega-3 i witaminę B6. 

Karnityna odgrywa niebagatelną rolę w funkcjach rozrodczych kobiet i mężczyzn. U kobiet L-karnityna wywiera pozytywny wpływ na jakość oocytów i embrionów, poprawia wskaźnik owulacji i ciąż. Poprawia profil hormonalny u kobiet z zespołem policystycznych jajników (PCOS) i czynnościowym podwzgórzowym brakiem miesiączki (FHA). U mężczyzn obserwuje się zwiększenie liczby plemników, poprawę ich jakości i ruchliwości. Poprawę jakości nasienia obserwuje się nawet w przypadku jego kriokonserwacji. Pacjenci starający się o powiększenie rodziny mogą korzystać z suplementów z L-karnityną z dodatkiem np. cynku, kwasu foliowego, L-argininy, mio-inozytolu.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • Guma ksantanowa (E415) – właściwości i zastosowanie. Czy szkodzi zdrowiu?

    Guma ksantanowa jest ważną substancją dodatkową z grupy emulgatorów i środków zagęszczających, stosowaną w wielu gałęziach przemysłu. Czy powszechność jej użycia powinna nas niepokoić? Czym jest guma ksantanowa, jakie ma właściwości i czy jest dla nas szkodliwa? 

  • Adaptogeny – Rhodiola rosea – czym jest i jak działa? Właściwości, zastosowanie i przeciwwskazania do stosowania różańca górskiego

    Preparaty z rożeńca górskiego są polecane w okresie zwiększonej pracy umysłowej oraz wyższego narażenia na stres. Jego suplementacja jest wskazana także podczas przesilenia wiosennego, które często objawia się nadmierną sennością, zmianami depresyjnymi lub ogólną apatią. Rhodiola rosea jest bogata w związki, takie jak rozawina, rozaryna i solidorozyd, czyli substancje obniżające napięcie i korzystanie wpływające na pracę układu nerwowego. Które preparaty z adaptogenem wybrać, jaka jest dzienna zalecana dawka różeńca górskiego i czy rhodiola rosea należy przyjmować na czczo? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Guma arabska (E414) – właściwości i zastosowanie. Jak guma akacjowa wpływa na zdrowie?

    Guma arabska to substancja o niezwykle uniwersalnym zastosowaniu: spotkamy ją zarówno w produktach spożywczych i w farmaceutykach, jak również w klejach i farbach. Czym jest i jakie ma właściwości? Czy jest dla nas zdrowa? A może jej obecność na liście dodatków do żywności powinna nas niepokoić? Poznajmy najciekawsze fakty. 

  • Adaptogeny – Żeń-szeń – czym jest i jak działa? Właściwości, zastosowanie i przeciwwskazania do stosowania

    Żeń-szeń, nazywany również ginsengiem lub wszechlekiem, jest jednym z najlepiej opisanych adaptogenów. Według medycyny chińskiej powinno się stosować go jedynie w miesiącach zimowych. Żeń-szeń wpływa na poprawę funkcji kognitywnych (poznawczych), poprawia samopoczucie i pamięć, łagodzi stres oraz działa korzystanie na skórę i potencję seksualną. Na rynku można kupić wiele preparatów z żeń-szeniem, zarówno w formie tabletek, kapsułek czy płynnych ekstraktów. Który preparat z żeń-szeniem wybrać, jaka jest dzienna zalecana dawka tego adaptogenu oraz w jakiej porze dnia należy zażywać ten suplement? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Bromelaina – jak działa i jakie ma właściwości? Na co pomoże bromelina?

    Fitoskładniki, czyli substancje aktywne biologicznie pochodzenia naturalnego, niezwykle często wykazują pozytywne oddziaływanie na organizm ludzki. Zwracanie się ludzkości w stronę natury sprawia, że coraz więcej z nich staje się obiektem rzetelnych badań naukowych. Tym samym niejednokrotnie potwierdzone zostają przesłanki ich stosowania w ludowej medycynie. Co więcej, dokładne badania właściwości fitoskładników sprawiają, że stają się użyteczne w różnorodnych gałęziach przemysłu. Idealnym przykładem takiej substancji jest bromelaina. Pozyskiwana z ananasów, a stosowana między innymi w medycynie, kosmetyce, przemyśle spożywczym oraz tekstylnym. Jak działa i dlaczego jest tak wszechstronnie używana? Kiedy warto ją suplementować? Podpowiadamy! 

  • Witamina K – funkcje w organizmie i skutki niedoboru u dzieci i dorosłych. Witamina K dla noworodka

    Witamina K to tak naprawdę grupa witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, które odgrywają istotną rolę w procesie krzepnięcia krwi, metabolizmie kości i regulacji poziomu wapnia we krwi. Wyróżnia się witaminę K1 (filochinon), występującą w zielonych warzywach oraz witaminę K2 (menachinon), która jest syntezowana w układzie pokarmowym. Jakie są przyczyny i objawy niedoboru witaminy K? Dlaczego podaje się ją noworodkom tuż po urodzeniu?

  • Kreatyna – właściwości, działanie, efekty. Jak ją dawkować?

    Kreatyna – jakie pełni funkcje? Czy ma potencjał, aby stać się suplementem kojarzonym nie tylko z odżywkami dla sportowców? Czym różnią się jej formy? Odpowiedzi na te i wiele innych pytań znajdziecie w poniższym artykule.

  • Witamina A – rola w organizmie, źródła, suplementacja

    Witamina A to nazwa grupy związków chemicznych, która odnosi się do rozpuszczalnych w tłuszczach retinoidów (m.in. retinolu) i niektórych karotenoidów (np. beta-karotenu). Witamina A wpływa na prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego, narządu wzroku, układu rozrodczego, a także na stan skóry (ma silne właściwości antyoksydacyjne). Niedobór witaminy A może prowadzić do poważnych komplikacji zdrowotnych, takich jak kłopoty ze wzrokiem. W jakich produktach szukać witaminy A?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij