Nietrzymanie moczu

Coraz częściej kobiety przełamują wstyd i zakłopotanie towarzyszące ich dolegliwościom intymnym, z których jedną jest nietrzymanie moczu. Objaw ten narasta wraz z wiekiem tak, że co trzecia kobieta po pięćdziesiątce boryka się z nim.

Układ moczowy składa się z nerek, moczowodów, pęcherza moczowego i cewki moczowej. Nerki wydzielają mocz, który spływa moczowodami do pęcherza moczowego. W tym czasie cewka moczowa jest szczelnie zamknięta, na skutek skurczu mięśni zwanych przeponą moczowo-płciową, która stanowi dno miednicy mniejszej. U kobiety przez przeponę moczowo-płciową przechodzą: cewka moczowa, pochwa i odbytnica. Prawidłowo działająca przepona moczowo-płciowa warunkuje właściwe położenie tych narządów oraz pęcherza moczowego, co ma ogromny wpływ na utrzymywanie kontroli nad czynnościami fizjologicznymi. 

Wiele kobiet sądzi, że nietrzymanie moczu jest „normą” i nie szuka pomocy, a przecież  w większości przypadków schorzenie to może być skutecznie leczone.

U osoby zdrowej potrzeba oddania moczu pojawia się wtedy, gdy pęcherz jest pełny, a mocz oddajemy wtedy, gdy rozluźnimy mięśnie dna miednicy, co otwiera cewkę. Kiedy pęcherz moczowy jest już pusty, mięśnie wokół cewki kurczą się, zamykając jej światło.

Najczęstsze typy nietrzymania moczu to:

  1. wysiłkowe nietrzymanie moczu;
  2. naglące nietrzymanie moczu;
  3. postać mieszana;
  4. nietrzymanie z przepełnienia;

Wysiłkowe nietrzymanie moczu

Głównym objawem jest bezwiedne oddawanie niewielkich ilości moczu w czasie wysiłku fizycznego, śmiechu, kaszlu, kichania. Charakterystyczny jest brak uczucia parcia na mocz.

Początkowo kobieta mimowolne popuszcza mocz tylko wtedy, gdy pęcherz jest bardzo wypełniony i w pozycji stojącej.

Gdy choroba jest zaawansowana, nietrzymanie moczu zdarza się w każdej pozycji, nawet na leżąco, i przy niewielkim wypełnieniu pęcherza moczowego.

Przyczyną wysiłkowego nietrzymania moczu jest osłabienie przepony moczowo-płciowej, związane z:

  •     przebytymi porodami drogami natury;
  •     trudnymi porodami, np. kleszczowym, pośladkowym, bardzo szybkim lub przedłużonym powyżej 24 godzin;
  •     urodzeniem dużego dziecka;
  •     ciężką pracą fizyczną;
  •     uporczywym kaszlem;
  •     nawykowymi zaparciami;
  •     otyłością;
  •     menopauzą.

Najczęstszym sposobem radzenia sobie z nietrzymaniem moczu jest stosowanie podpasek higienicznych, które pomagają utrzymać higienę, ale nie leczą choroby. Większość kobiet zgłasza się do lekarza, gdy objawy są bardzo nasilone. Tymczasem im wcześniej zacznie się leczenie, tym lepsze efekty można uzyskać. Przed rozpoczęciem leczenia pacjentka jest badana ginekologicznie i neurologicznie. W celu dokładnej oceny narządu rodnego wskazane jest wykonanie ultrasonografii narządów miednicy mniejszej. Następnym etapem jest wykonanie badania urodynamicznego i cystoskopii. 

Leczenie zachowawcze czy operacja?

U co najmniej połowy pacjentek z wysiłkowym nietrzymaniem moczu można uzyskać wyleczenie lub poprawę dzięki leczeniu zachowawczemu, obejmującemu:

  1.    Ćwiczenia mięśni dna miednicy, tzw. ćwiczenia Kegla.
  2.    Ćwiczenia myofeedback.
  3.    Elektrostymulację mięśni dna miednicy.
  4.    Stosowanie różnego rodzaju mechanicznych stymulatorów mięśni dna miednicy.
  5.    Hormonalną terapię zastępczą lub miejscowe leczenie hormonalne.
  6.    Stosowanie pesariów dopochwowych. 

1. Ćwiczenia Kegla są to ćwiczenia wzmacniające mięśnie dna miednicy. Wymagają one staranności i skupienia w czasie treningu tak, aby napinały się faktycznie mięśnie przepony moczowo-płciowej, a nie mięśnie brzucha, pośladków czy też ud. 

2. Innym rodzajem ćwiczenia jest myofeedback, w którym wykorzystuje się zjawisko biologicznego sprzężenia zwrotnego. Polega na treningu mięśni przepony moczowo-płciowej, przy czynnym udziale pacjentki, ale pod kontrolą aparatury. Gdy pacjentka ćwiczy, aparat pokazuje jej, czy pracuje właściwa grupa mięśni i z jaką siłą. W ten sposób kobieta szybko uczy się kontrolować mięśnie dna miednicy. Treningi nadzoruje przeszkolona fizykoterapeutka. 

3. Elektrostymulacja wywołuje natomiast skurcze mięśni przepony moczowo-płciowej bez czynnego udziału kobiety. 

5. Hormonalna terapia zastępcza opiera się na podawaniu estrogenów, które korzystnie oddziałują na mięśnie dna miednicy, zwiększając ich kurczliwość oraz regenerują błonę śluzową cewki i pochwy, co zmniejsza objawy nietrzymania moczu.

6. Pesaria dopochwowe, mające kształt krążka, umieszczane są w pochwie w celu uniesienia narządów miednicy mniejszej ku górze. Są one zalecane dla tych pań, które z różnych przyczyn nie mogą stosować leczenia zachowawczego lub mają zdiagnozowane wypadanie narządu rodnego, z przeciwwskazaniami do operacji.

Szacuje się, że w ten sposób można wyleczyć z wysiłkowego nietrzymania moczu 10-25 proc. kobiet, a poprawę uzyskuje się u dalszych 40-50 proc. kobiet.

U pozostałych kobiet rozważana jest operacja – szczególnie wtedy, gdy nietrzymaniu moczu towarzyszy  wypadanie narządu rodnego. Wybór metody operacyjnej dobierany jest dla każdej pacjentki indywidualnie, z uwzględnieniem jej wieku, ogólnego stanu zdrowia i przebytych wcześniej operacji. Możliwe jest również wykonanie operacji metodą laparaskopową, poprzez nakłucia powłok brzucha, przez które wprowadzane są instrumenty operacyjne zwane trokarami. Operacja ta jest mniej obciążająca dla pacjentki niż metody tradycyjne. Dzięki temu pacjentka może wyjść ze szpitala w ciągu 24-48 godzin po zabiegu. 

Naglące nietrzymanie moczu

W przeciwieństwie do wysiłkowego nietrzymania moczu, przy naglącej postaci choroby charakterystycznym objawem jest silne, niemożliwe do opanowania uczucie parcia na pęcherz moczowy, które pojawia się w wyniku zadziałania nawet słabego bodźca, jakim może być woda cieknąca z kranu, zdenerwowanie, podniecenie itp. Parcie to jest tak silne, że kobieta nie jest w stanie zdążyć do toalety na czas. Naglącemu nietrzymaniu moczu często towarzyszy konieczność oddania moczu w nocy co najmniej dwa razy.

Przyczyny tego schorzenia są różnorodne i czasem trudne do ustalenia. Często mają podłoże neurologiczne, mogą być również następstwem cukrzycy, przewlekłych stanów zapalnych narządów miednicy mniejszej czy efektem radioterapii narządów w obrębie miednicy. Czasem pojawiają się po operacjach ginekologicznych. 

Ćwiczenia przede wszystkim

W leczeniu naglącego nietrzymania moczu główną rolę odgrywa terapia behawioralna, oparta na treningu oddawania moczu (regulowanie częstości oddawania moczu w ciągu dnia i kontrola ilości wypijanych płynów). Jeśli pacjentka będzie chętnie współpracować z lekarzem, to dzięki temu może uzyskać całkowite ustąpienie objawów.

Z innych metod leczenia warto wymienić farmakoterapię, która może wspomagać ćwiczenia pęcherza moczowego. Jej celem jest zahamowanie bezwiednych skurczów pęcherza. Przeciwwskazaniami ogólnymi do stosowania leków są: jaskra, zatrzymanie moczu, miastenia, zaburzenia pasażu jelitowego, przepuklina rozworu przełykowego, refluks żołądkowo-przełykowy, zaburzenia układu krążenia. Pomocna jest również hormonalna terapia zastępcza, która jest wskazana dla kobiet w okresie okołomenopauzalnym. 

Mieszane nietrzymanie moczu

Czasem kobieta obserwuje u siebie objawy wysiłkowego nietrzymania moczu i nietrzymania moczu z parć naglących. Jest to tzw. typ mieszany, łączący w sobie symptomy obu rodzajów nietrzymania moczu. W leczeniu wykorzystywane są wszystkie wymienione metody - zarówno stosowane do leczenia wysiłkowego nietrzymania moczu, jak i nietrzymania moczu z parć naglących.

Nietrzymanie moczu z przepełnienia

U około 3-4 proc. kobiet nie trzymających moczu występuje upośledzona kurczliwość mięśniówki pęcherza moczowego, prowadząca do nadmiernego jego wypełnienia moczem. W konsekwencji pojawia się nietrzymanie moczu z przepełnienia. Zjawisko to towarzyszy ciężkim uszkodzeniom centralnego układu nerwowego w przebiegu np. stwardnienia rozsianego, przepukliny jądra miażdżystego krążka międzykręgowego z uszkodzeniem nerwów, polineuropatii cukrzycowej. Również niektóre leki mogą wywołać efekt nietrzymania moczu, np. leki moczopędne, antyalergiczne, antycholinergiczne, przeciwdepresyjne, przeciwparkinsonowskie, opioidowe, kardiologiczne, onkologiczne i neuroleptyki.

Pamiętajmy, że zawsze łatwiej jest zapobiegać niż leczyć, dlatego tak ważny jest wyścig z czasem przy pierwszych objawach nietrzymania moczu.


Podziel się:


Wasze komentarze


Informacje / opinie publikowane w komentarzach stanowią subiektywną ocenę użytkownika i nie mogą być traktowane jako porada dotycząca leczenia / stosowania leków . W przypadku wątpliwości prosimy o konsultacje z Farmaceutą Dbam o Zdrowie.

komentarze wspierane przez Disqus