Skuteczność szczepionek – co na nią wpływa? Jaką skuteczność mają szczepionki przeciwko COVID-19?
Justyna Piekara

Skuteczność szczepionek – co na nią wpływa? Jaką skuteczność mają szczepionki przeciwko COVID-19?

Chociaż szczepionki, które wykorzystujemy do rutynowych szczepień bardzo dobrze spełniają swoją rolę, to nie istnieje preparat, który gwarantuje 100% ochronę. Sprawdź, czym różni się wskaźnik skuteczności od rzeczywistej efektywności szczepionki? Jakie czynniki mogą wpływać na jej działanie?

Jak przebiega badanie skuteczności szczepionek?

Zanim szczepionka zostanie zatwierdzona i trafi na rynek farmaceutyczny, przechodzi szereg badań przedklinicznych na modelach komórkowych i zwierzęcych oraz trzy etapy badań klinicznych na ludziach. Testy mają na celu zbadanie zdolności do wywołania odpowiedzi immunologicznej oraz skuteczności, z jaką działa dany preparat biologiczny. Ostateczne badania epidemiologiczne są bardzo ważne. Porównanie okresu przed i po wprowadzeniu powszechnych szczepień, pozwala ocenić, jak szczepienia działają w praktyce.

Fazy badań klinicznych:

  • I faza – wstępna ocena właściwości farmakologicznych i bezpieczeństwa. Są to badania przeprowadzone na małej grupie ochotników.
  • II faza – określenie dawki i wstępna analiza skuteczności. Badania są prowadzone na grupie docelowej.
  • III faza – ocena bezpośrednich korzyści ze szczepionki, skuteczności i bezpieczeństwa na poziomie indywidualnym. Stanowi podstawę decyzji regulacyjnych. Badania prowadzone na szerszą skalę.
  • IV faza – potwierdzenie długoterminowej skuteczności i bezpieczeństwa użytkowania. Przeprowadzana już po zarejestrowaniu preparatu.

Skuteczność vs. efektywność szczepionki

Skuteczność (ang. vaccine efficacy) i efektywność (ang. vaccine effectiveness) szczepionek są ze sobą powiązane, jednak to nie to samo. Na czym polega różnica?

Załóżmy teoretycznie, że szczepionka ma skuteczność 87%. Oznacza to, że jeśli 100 osób, które nie zostały wcześniej zarażone, otrzyma szczepionkę, to średnio 87 z nich nie zachoruje na chorobę wywoływaną przez patogen.

Skuteczność szczepionki to wskaźnik opracowywany na podstawie wyników badania klinicznego, który procentowo określa redukcje choroby w randomizowanej grupie ochotników.

Naukowcy szacują jak produktywnie działa preparat, porównując liczbę nowych przypadków choroby, wśród osób, którym podano szczepionkę eksperymentalną oraz tych z frakcji, która otrzymała placebo. Badacze zwykle opierają się na czynnikach, które mogą określić ilościowo, takich jak liczba potwierdzonych laboratoryjnie przypadków choroby, np. COVID-19, grypy.

Efektywność szczepionki dostarcza informacji jak dobrze szczepionka działa w rzeczywistych warunkach. Jest zazwyczaj niższa niż wartość otrzymana w testach klinicznych, w ściśle regulowanych warunkach.

Jakie czynniki mogą wpływać na skuteczność szczepionki?

Poza badaniami klinicznymi wiele czynników może wpływać na skuteczność szczepionki. Należą do nich:

  • podatność patogenów do mutacji,
  • sposób przechowywania, transportu i dystrybucji preparatu,
  • indywidualne czynniki, od których zależy reakcja organizmu i siła odpowiedzi immunologicznej na szczepienie, takie jak wiek, płeć oraz bieżący stan zdrowia pacjenta. Istotne są też czynniki genetyczne, behawioralne, żywieniowe.

Szczepionki przeciw COVID-19 skuteczniejsze niż zakładano

Naukowcy są zgodni, że w ostatnim czasie dokonał się ogromny przełom. Początkowo zakładano, że opracowywane szczepionki na COVID-19 uzyskają skuteczność w granicach 50-70%, okazało się jednak, że w badaniach klinicznych, w przypadku szczepionki mRNA wyprodukowanej przez Pfizer/Biontech, sięgnęła ona progu 95%.

Dotychczasowe dowody sugerują, że dopuszczone do użytku szczepionki przeciwko COVID-19 pomogą powstrzymać rozwój choroby u ludzi, jednak tylko dane firmy AstraZeneca wskazują, że jej produkt może też pomóc w zapobieganiu transmisji wirusa. Imponująca skuteczność szczepionek przeciwko COVID-19 uzyskana w badaniach klinicznych w rzeczywistości może okazać się niższa.

Skuteczność szczepień przeciwko COVID-19 jest uzależniona od różnych czynników. Pozostaje jeszcze wiele kwestii do zbadania. Nie wiemy na pewno, czy zaszczepione osoby mogą przechodzić infekcje bezobjawowo ani ile osób i w jakim czasie zostanie zaszczepionych, a w związku z tym, kiedy uda się osiągnąć próg ochrony zbiorowiskowej.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Płukanie zatok – jakie są wskazania do irygacji zatok przynosowych oraz w jaki sposób zrobić to w domu?

    Płukanie zatok posiada wiele zalet – może być bezpiecznie stosowane przez dzieci (od 4. roku życia), kobiety w ciąży i karmiące piersią. Stanowi niefarmakologiczną metodę walki z katarem oraz zapaleniem zatok – pomaga zachować drożność przewodów nosowych i zatok oraz oczyścić z zakaźnej wydzieliny i innych zanieczyszczeń (patogenów czy alergenów). 

  • Mięśniaki macicy – przyczyny, objawy, leczenie, operacja niezłośliwego nowotworu macicy

    Mięśniaki macicy są najczęstszymi niezłośliwymi nowotworami kobiecych narządów rodnych, mogą one dotyczyć nawet co czwartej kobiety w wieku rozrodczym. Mięśniaki w macicy pomimo łagodnego charakteru mogą być przyczyną niepokojących i uciążliwych objawów, które, w dużej mierze, zależą od rodzaju i wielkości, jaką osiągną. Ich rozpowszechnienie w populacji oraz konsekwencje zdrowotne sprawiają, iż są jedną z częstszych przypadłości spotykanych w praktyce ginekologicznej. Jakie są przyczyny powstawania mięśniaków? Jak wygląda diagnostyka oraz leczenie?

  • Woda morska do nosa – jak działa? Kiedy warto stosować sól morską w sprayu?

    Preparaty wody morskiej do nosa przeznaczone są zarówno do codziennej higieny nosa, jak i w przypadku wystąpienia schorzeń układu oddechowego. Przeznaczone są dla dzieci (nawet od pierwszych dni życia), osób dorosłych, starszych oraz kobiet w ciąży i karmiących. Dostępne są w postaci roztworu izotonicznego lub hipertonicznego. Mają działanie nawilżające oraz oczyszczające.  

  • Angina – przyczyny, objawy, leczenie anginy u dzieci i u dorosłych

    Angina to ostre zapalenie gardła i migdałków wywołane najczęściej przez paciorkowce z grupy A (Streptococcus pyogenes). Anginę rozpoznaje się na podstawie występowania charakterystycznych objawów, takich jak silny ból gardła utrudniający przełykanie, wysoka gorączka, powiększenie szyjnych węzłów chłonnych oraz na podstawie stwierdzenia w badaniu przedmiotowym zaczerwienienia błony śluzowej gardła, rozpulchnienia migdałków oraz białego nalotu.

  • POChP – przyczyny, objawy, leczenie, rokowania w przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc

    Przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) to nieuleczalna, postępująca choroba układu oddechowego, której przyczyną jest palenie tytoniu (w 80-90% przypadków) lub narażenie na czynniki drażniące, np. pyły, chemikalia. W przebiegu POChP dochodzi do zwężenia oskrzeli (obturacji) i tym samym ograniczenia przepływu powietrza przez dolne drogi oddechowe. Objawy, które się wówczas pojawiają to duszności, mokry kaszel, świszczący oddech. W terapii przewlekłej obturacyjnej oskrzeli płuc stosuje się przede wszystkim leki rozszerzające oskrzela.

  • Heparyna – popularny lek antyzakrzepowy może pomóc przeciwdziałać COVID-19

    Według ustaleń badaczy pochodzących z Wielkiej Brytanii heparyna blokuje białko spike koronawirusa SARS-CoV-2, które po połączeniu się z odpowiednim receptorem na powierzchni komórki gospodarza, umożliwia jej zakażenie. Czy heparyna znajdzie zastosowanie w leczeniu COVID-19?

  • Uczulenie na słońce – przyczyny. Jak złagodzić objawy wysypki od słońca?

    Promienie słoneczne wykorzystywane są do produkowania witaminy D, która jest niezbędna do prawidłowego rozwoju kości oraz wzmacniania układu odpornościowego. Niestety zbyt długa bądź zbyt intensywna ekspozycja na słońce może powodować występowanie alergii. Uczulenie na słońce może dotknąć każdego z nas, dlatego też warto wiedzieć jak postępować, gdy na ciele pojawi się wysypka od słońca. 

  • Statyny – poprawiają efektywność leczenia pacjentek z najbardziej agresywnymi postaciami raka piersi

    Statyny to leki na obniżające poziom cholesterolu we krwi. Pomagają zapobiegać zawałom serca i udarom mózgu. Zespół badaczy z University of Texas MD Anderson Cancer Center w Houston oraz Baylor College of Medicine przeanalizował ich działanie na agresywne podtypy raka piersi. Naukowcy zaobserwowali istotną poprawę przeżywalności pacjentek z potrójnie ujemnym rakiem sutka, które poddały się terapii statynami.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij