Żółtaczka związana z karmieniem piersią

Karmienie piersią jest niewątpliwie najbardziej bezpiecznym i najzdrowszym sposobem żywienia noworodka. Warto natomiast zwrócić uwagę na pewne zjawisko, które przy odpowiednim postępowaniu nie stwarza zagrożenia, może jednakże wywoływać niepokój.

Otóż badania wykazują, że u 50% noworodków karmionych piersią, żółtaczka jest bardziej intensywna a poziomy bilirubiny przekraczają granice fizjologii.

Dzieci te są zdrowe, wykazują prawidłowy przyrost masy ciała,   procesy adaptacji do życia pozamacicznego przebiegają prawidłowo. Badania laboratoryjne u tych noworodków są w granicach norm. Jedynym odchyleniem jest hiperbilirubinemia charakteryzująca się podwyższeniem bilirubiny wolnej (pośredniej).
 

Pierwsze doniesienia na temat żółtaczki związanej z karmieniem piersią opublikowano w 1963 r. Ta postać hiperbilirubinemii została podzielonana typ wczesny i późny w zależności od wieku w którym wystąpiła.
 

Typ wczesny nazwano "żółtaczką związaną z karmieniem piersią" (breast feeding jaundice). Żółtaczka ta pojawia się w pierwszym tygodniu życia. Najwyższe stężenie bilirubiny występuje w 4-5 dobie życia. Przyczyną tej żółtaczki są niedobory żywieniowe związane z trudnościami w początkowym okresie karmienia piersią (zbyt późne i zbyt rzadkie przystawianie do piersi i karmienie w pierwszych dobach życia). Noworodki karmione naturalnie, w pierwszych dobach otrzymują mniej kalorii niż karmione sztucznie. Badania naukowe wykazały, że wzrost częstości karmień do ponad ośmiu w ciągu doby spowodował znaczne zmniejszenie stężenia bilirubiny w surowicy krwi.
 

Typ późny nazwano "żółtaczką mleka kobiecego" (breast milk jaundice). Żółtaczka ta rozwija się pod koniec pierwszego tygodnia życia i może trwać do 12 tygodnia. Najwyższe stężenie bilirubiny obserwuje się w 14-16 dobie życia.
 

Przyczyny tej hiperbilirubinemii nie są dostatecznie wyjaśnione, ale prawdopodobnie są związane ze zmniejszonym wydalaniem bilirubiny z przewodu pokarmowego dziecka. U dzieci karmionych piersią, pokarm jest trawiony i wchłaniany prawie całkowicie, dlatego też pasaż jelitowy( z powodu braku substancji resztkowych a zatem małych ilości stolca) jest opóźniony. Bilirubina, która po zmetabolizowaniu w wątrobie trafiła do przewodu pokarmowego, nie zostaje wydalona ,zalega w jelitach i ponownie wchłania się do krwi (bilirubina krąży – medycznie nazywa się to zwiększonym krążeniem jelitowo – wątrobowym). Dlatego aby przerwać to “błędne koło” i zmniejszyć poziom bilirubiny, która podnosi się niebezpiecznie wysoko, lekarze proponują zmianę sposobu karmienia z naturalnego na sztuczne (na 24 do 48 godzin) mającą na celu przyspieszenie perystaltyki jelitowej i wydalenie bilirubiny zalegającej w przewodzie pokarmowym.
 

Żółtaczka dzieci karmionych piersią jest pewnego rodzaju “paradoksem pediatrycznym”, ponieważ wszystkie procesy które do niej doprowadzają są fizjologiczne (dziecko jest zdrowe, karmione piersią). Jedynie stężenie bilirubiny przekracza wartość przyjętą za normę.
 
Należy podkreślić, że w piśmiennictwie medycznym nie ma doniesień o uszkodzeniu mózgu spowodowanym hiperbilirubinemią związaną z karmieniem piersią, ale w sytuacji gdy poziom bilirubiny podnosi się tyle, że może grozić powikłaniami, lekarze stosują leczenie obniżające poziom bilirubiny we krwi.

Rolą matki i lekarza zaraz po urodzeniu jest zapobieganie powstawaniu tej żółtaczki przez wspieranie skutecznego karmienia naturalnego. Jednym z podstawowych zaleceń jestkarmienie piersią bez ograniczeń co do częstości i czasu trwania karmienia.Lekarze powinni doradzać matkom, aby przez pierwsze kilka dni karmiły swoje noworodki przynajmniej 8-12 razy na dobę. Dowodem na spożycie odpowiedniej ilości pokarmu przez noworodka karmionego naturalnie jest utrata mniej niż 10% urodzeniowej masy ciała do 3 doby oraz 4-6 mocno zmoczonych pieluszek i oddawanie 3-4 stolców na dobę do 4 dnia życia. Jeśli spożycie pokarmu przez dziecko nie jest wystarczające i noworodek sprawia wrażenie odwodnionego lub ubytek masy ciała jest większy niż 12% w stosunku do masy urodzeniowej trzeba zastosować dopajanie lub nawadnianie dożylne. W przypadku prawidłowo przebiegającego karmienia dopajanie wodą lub glukozą nie jest wskazane.
 

Noworodek musi mieć zapewnione rutynowe monitorowanie pod kątem żółtaczki (kontrola dotyczy także dzieci wypisanych do domu, szczególnie tych przed ukończeniem 72 godziny życia). Jeśli istnieją jakiekolwiek wątpliwości co do stopnia nasilenia żółtaczki, należy oznaczyć stężenie bilirubiny we krwi lub dokonać pomiaru przezskórnego.
 

Leczenie

Amerykańska Akademia Pediatrii (AAP) zaleca czasowe przerwanie karmienia naturalnego i wprowadzenie karmienia sztucznego jako jeden ze sposobów leczenia żółtaczki związanej z karmieniem piersią. Wytyczne AAP stanowią podstawę do podobnego postępowania na wielu polskich oddziałach noworodkowych. Karmienie naturalne przerywa się na 24 do 48 godzin. Po zaprzestaniu karmienia poziom bilirubiny powinien się zmniejszyć i nie powrócić do poprzednich wartości po ponownym włączeniu karmienia. Okresowe przerwanie karmienia piersią jest również testem diagnostycznym   potwierdzającym rozpoznanie żółtaczki karmionych piersią.
 

Gdy pomimo stosowanych zabiegów medycznych czy leków, żółtaczka nasila się należy zastosować fototerapię. Fototerapia jest metodą cechującą się dużą skutecznością i jest nieinwazyjna. W krańcowych przypadkach, gdy inne metody zawodzą, wykonuje się transfuzję wymienną. Opis fototerapii znajduje się rozdziale o żółtaczce fizjologicznej.
                                                                                   


Podziel się:

Wasze komentarze


Informacje / opinie publikowane w komentarzach stanowią subiektywną ocenę użytkownika i nie mogą być traktowane jako porada dotycząca leczenia / stosowania leków . W przypadku wątpliwości prosimy o konsultacje z Farmaceutą Dbam o Zdrowie.

komentarze wspierane przez Disqus