Grzybica (kandydoza) układu pokarmowego – przyczyny, objawy, leczenie i profilaktyka
Piotr Ziętek

Grzybica (kandydoza) układu pokarmowego – przyczyny, objawy, leczenie i profilaktyka

Grzybice układu pokarmowego wywołane przez drożdżaki z rodzaju Candida nazywa się kandydozami. Choroby grzybicze mogą dotyczyć różnych części przewodu pokarmowego, np. jamy ustnej, żołądka, jelit czy odbytu. W jaki sposób można je leczyć i jak im zapobiegać? 

Grzybica może być jedną z chorób układu pokarmowego. Najczęściej jest ona wywołana przez drożdżaki z rodzaju Candida spp. i wówczas mamy do czynienia z kandydozą układu pokarmowego. Problem dotyczy w głównej mierze jamy ustnej, gardła i przełyku, choć możliwe są także zakażenia grzybicze żołądka, jelit i okolic odbytu. Zakażenie najczęściej nie jest bolesne, ale wywołuje inne nieprzyjemne dolegliwości takie jak nieprzyjemny zapach, problemy z przełykaniem, zaczerwienienie skóry i błon śluzowych czy świąd. W leczeniu stosuje się głównie leki przeciwgrzybicze do stosowania ogólnego i miejscowego. Aby skrócić czas leczenia i zmniejszyć ryzyko nawrotów, należy w miarę możliwości usunąć przyczynę zakażenia i przestrzegać zasad higieny.

Grzybica (kandydoza) układu pokarmowego – co jest przyczyną?

Drożdżaki z rodzaju Candida, podobnie jak niektóre gatunki bakterii, stanowią florę fizjologiczną naszego organizmu. Oznacza to, że pewna ich ilość żyje w naszym organizmie i nie wywołuje objawów chorobowych. Fizjologicznie drożdżaki znajdują się np. na skórze i w przewodzie pokarmowym. U zdrowych osób ich nadmierny rozrost jest ograniczany przez układ odpornościowy i florę bakteryjną. Jeśli jakiś czynnik zostaje zaburzony, mogą pojawić się objawy grzybicy przewodu pokarmowego związanych z ekspansją komórek grzybów.

Rozwojowi grzybicy przewodu pokarmowego sprzyjają np.:
•    stosowanie niektórych antybiotyków, sterydów i leków immunosupresyjnych, inhibitorów pompy protonowej,
•    wrodzone i nabyte zaburzenia odporności takie jak AIDS, stan po chemioterapii,
•    cukrzyca,
•    choroby nowotworowe.

Przykładowo grzybica jamy ustnej często jest związana z przyjmowaniem wziewnych leków sterydowych np. z powodu astmy oskrzelowej. Większe ryzyko dotyczy także osób noszących protezy zębowe, zwłaszcza przy braku zachowania odpowiedniej higieny jamy ustnej. Kandydoza jamy ustnej pod postacią pleśniawek może pojawić się u małych dzieci. W przypadku AIDS kandydozy przełyku czy jamy ustnej mogą być jednym z pierwszych objawów.

Objawy grzybicy układu pokarmowego

Objawy grzybicy przewodu pokarmowego zależą od zajętego narządu. W przypadku jamy ustnej najczęstszą postacią zakażenia jest tzw. ostra kandydoza rzekomobłoniasta. Ma ona wygląd małych, białych plamek, tzw. pleśniawek. Mogą one powodować pieczenie, uczucie suchości i zaburzenia smaku. Postać poantybiotykowa kandydozy jamy ustnej częściej powoduje dolegliwości bólowe.

Objawy kandydozy przełyku to ból lub trudności przy przełykaniu, choć choroba może też nie dawać żadnych objawów. W rzadkich sytuacjach dochodzi do krwawienia z błony śluzowej przełyku.

Kandydoza żołądka i jelit, choć występuje rzadko, jest możliwa. Najczęściej rozwija się na podłożu istniejących zmian w tych narządach. Dominują w tym przypadku niespecyficzne objawy pod postacią bólu brzucha, nudności, luźnych stolców. 

Grzybica okolic odbytu daje nieprzyjemne objawy pod postacią świądu i pieczenia. Widoczne może być też zaczerwienienie skóry w tej okolicy z tendencją do złuszczania naskórka.

Rozpoznanie grzybicy (kandydozy) układu pokarmowego

Diagnostyka grzybicy również zależy od miejsca występowania. W grzybicy układu pokarmowego badania mikrobiologiczne nie zawsze są konieczne. W przypadku grzybicy jamy ustnej często wystarcza samo badanie lekarskie. W rzekomobłoniastej kandydozie na błonie śluzowej jamy ustnej lub języka tworzą się drobne, białe grudki, które dają się zdrapać szpatułką. Pod nimi widoczna jest zaczerwieniona błona śluzowa. Bardzo pomocne są też informacje o przebytych przez pacjenta chorobach oraz o stosowanych lekach.

W przypadku kandydozy przełyku rozpoznanie stawia się na podstawie obrazu endoskopowego. W badaniu na zaczerwienionej błonie śluzowej widoczne są białe płytki. Do klasyfikacji zmian wykorzystuje się czterostopniową skalę Kodsiego, gdzie stopień I odpowiada najmniej, a IV najbardziej zaawansowanym zmianom. Podczas panendoskopii można również rozpoznać grzybicę dalszych odcinków przewodu pokarmowego, żołądka i dwunastnicy.

Kandydoza okolic odbytu może szerzyć się przez ciągłość z okolic krocza. Dlatego w przypadku wystąpienia typowych objawów istotna jest informacja o niedawno przebytej lub aktywnej infekcji grzybiczej okolic intymnych. W razie wątpliwości można poddać badaniu mikroskopowemu fragment uszkodzonego naskórka lub zastosować hodowlę mikrobiologiczną.

W jaki sposób leczy się grzybicę układu pokarmowego?

W grzybicy układu pokarmowego leki i ich postać zależą od rodzaju infekcji. Dla całkowitego wyleczenia infekcji w obrębie jamy ustnej kluczowe jest usunięcie przyczyny, czyli np. prawidłowa higiena jamy ustnej i protez zębowych. Część z preparatów do stosowania w jamie ustnej w grzybicy układu pokarmowego to leki bez recepty. Należą do nich wodny roztwór fioletu gencjany, roztwór chlorheksydyny i roztwory jodu. Lekarz może zlecić także stosowanie leków dostępnych na receptę, np. mikonazolu czy nystatyny. Wymienione leki mają różne formy, np. płukanki do jamy ustnej, kremy i żele do stosowania bezpośrednio na zmiany grzybicze w jamie ustnej. W cięższych przypadkach stosuje się leki działające ogólnie w postaci doustnej lub dożylnej, np. flukonazol czy itrakonazol.

Leczenie grzybicy przełyku jest wskazane głównie u osób w ciężkim stanie ogólnym i z zaburzeniami odporności, które mogłyby doprowadzić do rozprzestrzeniania się zakażenia. Stosuje się flukonazol lub amfoterycynę B w formie doustnej lub dożylnej. Terapia wygląda podobnie w kandydozie żołądka. Jeśli jednak infekcja rozwinęła się u osoby bez poważnych zaburzeń odporności, na tle łagodnego wrzodu żołądka, leczenie przeciwgrzybicze nie musi być konieczne. Zwykle wystarczające jest leczenie choroby wrzodowej inhibitorami pompy protonowej.

W leczeniu kandydozy w obrębie jelit również stosuje się wyżej wymienione leki do stosowania ogólnego. Grzybicę skóry okolic odbytu leczy się miejscowo preparatami natamycyny, klotrimazolu lub ketokonazolu. W cięższych przypadkach również można zastosować leki o działaniu ogólnym.

Jak zapobiegać infekcjom grzybiczym układu pokarmowego?

Warunkiem szybkiego wyleczenia i zapobiegania nawrotom infekcji grzybiczych jest usunięcie czynników ryzyka. W głównej mierze chodzi tu o przestrzeganie zasad higieny jamy ustnej i okolic intymnych.

Roztwór chlorheksydyny może być stosowany nie tylko w leczeniu, ale też w zapobieganiu grzybicy jamy ustnej. Jest zalecany osobom z ograniczoną możliwością dokładnego mycia jamy ustnej, np. w wyniku posiadania protez zębowych. Płukanki z chlorheksydyną należy stosować rano i wieczorem, po jedzeniu. Po płukaniu płyn należy wypluć, nie należy płukać jamy ustnej wodą. Preparaty te można stosować codziennie przez maksymalnie dwa tygodnie (po tym czasie należy zrobić co najmniej dwutygodniową przerwę w stosowaniu).

W przypadku zaburzeń odporności kluczowe jest leczenie choroby podstawowej. Osoby borykające się z infekcjami grzybiczymi jamy ustnej w wyniku stosowania sterydów wziewnych powinny pamiętać, aby każdorazowo po zażyciu leku przepłukać jamę ustną.

Aktualne zalecenia nie podają skuteczności stosowania specjalnej diety przeciwgrzybiczej. Jednak w leczeniu grzybicy układu pokarmowego pod postacią infekcji jamy ustnej może być pomocne stosowanie diety z ograniczeniem cukrów prostych. Wspomagająco do farmakoterapii w grzybicy układu pokarmowego można wykorzystać leczenie ziołami. Dostępne w aptekach wyciągi z niebielistki, lawsonii bezbronnej, kurkumy czy imbiru lekarskiego można zastosować jako płyny do płukania jamy ustnej.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Pieczenie, upławy i swędzenie kobiecych okolic intymnych? – to może być infekcja pochwy. Jak zabiegać i leczyć stany zapalne?

    Upławy, pieczenie i swędzenie okolic intymnych to nie tylko uporczywe i często nawracające przypadłości, ale także objawy infekcji, która jeśli jest zaniedbana, może doprowadzić do niepłodności. Infekcje okolic intymnych mogą przydarzyć się kobiecie w każdym wieku, przed porodem, w trakcie ciąży i w połogu. Czy istnieje jedna uniwersalna odpowiedź na pytanie – jak skutecznie wyleczyć i zapobiegać zakażeniom pochwy? Otóż nie, nie istnieje. Można jednak postępować zgodnie z pewnymi wskazówkami, dzięki którym nawet w oparciu o domowe sposoby na infekcje intymne możliwe jest złagodzenie tych najbardziej dokuczliwych objawów. Więcej infmacji na ten temat znajduje się w niniejszym artykule.

  • Suche utonięcia – czym są? W jaki sposób objawia się zespół post-immersyjny?

    Z pozoru niegroźne zachłyśnięcie się płynem, może być niezwykle niebezpieczne, czego potwierdzeniem mogą być dane statystyczne, które wskazują, że około 15% wszystkich utonięć stanowią tzw. suche utonięcia, do których wystarczy naprawdę niewielka ilość wody. Dry drowning definiowane jest jako problem z oddychaniem, występujący po dostaniu się wody do dróg oddechowych. Jak chronić dziecko przed groźnym obrzękiem płuc oraz co robić, kiedy po zabawie w wodzie zauważymy, że nasze dziecko jest wyjątkowo apatyczne i osłabione? Odpowiedzi znajdują się w poniższym artykule.

  • Sparaliżowany po udarze mężczyzna „przemówił” dzięki nowatorskiej neuroprotezie mowy

    Problemy z mową i komunikacją po udarze występują często w przypadku tego urazu mózgu. Anartria, czyli zespół zaburzeń oddechowo-fonacyjno-artykulacyjnych występujący właśnie w tym przypadku jest wywołany uszkodzeniami ośrodków i/lub dróg unerwiających aparat mowy. Przez wiele lat problem ten był nierozwiązywalny, a metody komunikacji osoby chorej opierały się jedynie na literowaniu. Obecne rozwiązanie polega na generowaniu płynnych komunikatów, które pozwalają na tworzenie całych zdań w oparciu o 50 słów. Na czym polega nowatorska metoda  z wykorzystaniem neuroprotezy? Odpowiedź znajduje się w artykule.

  • Czym jest zespół Ushera? Badanie niemieckich naukowców daje nowe spojrzenie na patologię choroby

    Zespół Ushera to choroba dziedziczona genetycznie od obojga rodziców. Oznacza to, że zarówno matka, jak i ojciec przekazują dziecku po jednej kopii wadliwego genu, co tylko w takiej konfiguracji będzie skutkowało wystąpieniem tzw. głuchoto-ślepoty. Obecny stan wiedzy nie pozwala na doraźne leczenie tej choroby z użyciem środków farmakologicznych, a jedynie kompensacje wady słuchu z użyciem implantu ślimakowego. Najnowsze wyniki badań naukowych pozwalają jednak dostrzec światełko w tunelu, ponieważ jak donoszą niemieccy naukowcy, właśnie odkryto patologiczny mechanizm molekularny, prowadzący do rozwoju choroby, a to w przyszłości może pozwolić na opracowanie skutecznej metody leczenia zespołu Ushera, z wykorzystaniem np. terapii genowej.

  • Jakie choroby mogą wywołać bakterie Salmonella? W jaki sposób dochodzi do zakażenia?

    Salmonella to rodzaj bakterii gram-ujemnych, należących do rodziny Enterobacteriaceae, które żyją w jelitach ludzi i zwierząt. Są najczęstszą przyczyną biegunek, ale też wielu innych dotkliwych dolegliwości. Głównym źródłem infekcji jest skażona wydalinami żywność i woda, ale można zarazić się nimi też przez bezpośredni kontakt z nosicielem. Dowiedz się, jakie są objawy salmonellozy. W jaki sposób dochodzi do zakażenia? Jak można temu zapobiec?

  • Liszajec zakaźny – przyczyny, objawy, leczenie. Jak można zapobiec zarażeniu?

    Liszajec zakaźny jest bakteryjną chorobą skóry wywoływaną przez zakażenie paciorkowcami lub gronkowcami. Cechuje się wysoką zakaźnością dla otoczenia. Charakterystycznym objawem liszajca zakaźnego jest obecność pęcherzyków oraz żółtawych, miodowych strupów. Jak się go leczy? 

  • Czy „latające kleszcze” mogą zagrażać ludziom? W jaki sposób się przed nimi chronić?

    Strzyżaki sarnie obecne w polskich lasach, potocznie zwane „latającymi kleszczami”, to pasożyty, które żerują głównie na dzikich zwierzętach, ale zdarza się, że tymczasowo, także ludziach. Podobnie jak kleszcze, żywią się krwią, nie są jednak pajęczakami. Ukąszenia strzyżyków są wyjątkowo bolesne i mogą być niebezpieczne dla alergików. Te stawonogi mogą być wektorem, który przenosi różne chorobotwórcze drobnoustroje.

  • Cytyzyna – pogromca nałogu nikotynowego ukryty w tabletkach na rzucenie palenia? Jak działa, skutki uboczne, przeciwwskazania

    Cytyzyna to alkaloid (ma pochodzenie roślinne) pobudzający układ nerwowy w sposób podobny do nikotyny. Występuję w nasionach łac. Laburnum anagyroides, czyli złotokapu. Od wielu lat jest wykorzystywana jako substancja czynna w preparatach na rzucenie palenia. Działa podobnie jak nikotyna, niemniej tworzy silniejsze niż ona połączenia z receptorami nikotynowymi w mózgu. Liczne badania kliniczne nad cytyzyną potwierdziły, że pomaga ona rzucić palenie osobom decydującym się na ten krok, którym towarzyszy również wysoki poziom motywacji. Czy kobiety w ciąży i mamy karmiące mogą brać tabletki na rzucenie palenia z cytyzyną, czy terapię można zakończyć wcześniej i czy cytyzyna jest bardziej skuteczna od żywicy nikotynowej? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij