Grypa jesienna choroba

Grypa jest to ostra, wirusowa, bardzo zakaźna choroba układu oddechowego przebiegająca z wysoką gorączką, bólami mięśni, głowy i gardła. Najczęściej występuje w postaci epidemii w okresie jesienno-zimowym.

Grypę wywołują 3 typy wirusów: A, B i C. Za większość przypadków grypy jest odpowiedzialny wirus grypy typu A, który powoduje  zachorowania o cięższym przebiegu. Wirus grypy typu C jest przyczyną lekkich zachorowań, ale występuje bardzo rzadko.

Zakażenie przenoszone jest drogą kropelkową tzn. przez kaszel lub śluz z nosa. Warto pamiętać o tym, że osoba zakażona wydala wirusa w okresie od 7 dni przed wystąpieniem choroby, aż do 2 tygodni po ustąpieniu objawów choroby. Z powodu dużej zmienności genetycznej wirusa grypy oraz stosunkowo krótkiej odporności poinfekcyjnej, na grypę możemy chorować wiele razy w ciągu całego życia.

Epidemiologia

W XX wieku miały miejsce 3 największe pandemie grypy, które zdziesiątkowały ludność świata. W czasie trwania I wojny światowej w latach 1918 – 1919 miała miejsce największa, jak dotąd, epidemia grypy zwanej „hiszpanką”. Opisano wówczas około 500 milionów zachorowań i aż 50 milionów zgonów z tego powodu. Kolejne epidemie o nieco mniejszym zasięgu miały miejsce na terenie Azji w 1957r. (grypa „azjatycka”) a następnie w latach 1968 – 1970 (grypa Hong Kong).

Współcześnie, w 2003 r. olbrzymi niepokój budziła epidemia grypy wśród ptactwa. Wirus „ptasiej grypy” został wyizolowany w 1997 r. w Hong Kongu i jest wirusem typu A. Najgroźniejszym dla człowieka jest szczep H5N1, który wywołuje objawy typowe dla grypy, ale cechuje się znaczną zjadliwością, powodując większy odsetek przypadków śmiertelnych. Uważa się, że od 2003 r. z ok. 220 zakażonych na świecie ludzi zmarło 130.

W Polsce problem ptasiej grypy i zjadliwego szczepu H5N1 jest marginalny i dotyczy dzikich ptaków. W 2006 r. opisano zaledwie kilka przypadków zakażonego ptactwa (łabędzi) m.in. w Toruniu, Świnoujściu i Bydgoszczy. Nie opisano zakażeń tym szczepem wśród Polaków.

Według danych WHO na grypę rocznie choruje około 300 do 990 milionów osób z czego około 500 tysięcy do 1 miliona osób umiera.

Grypa czy przeziębienie?

Najbardziej charakterystycznymi objawami grypy jest wysoka gorączka do 39oC (nawet do 41oC), dreszcze, bóle mięśni i głowy, suchy napadowy kaszel, katar z towarzyszącymi krwawieniami z nosa, łzawienie z oczu, osłabienie. Rzadziej występują objawy z przewodu pokarmowego takie jak: brak apetytu, nudności, wymioty, sporadycznie bóle brzucha i biegunka. Wymienione objawy nie są charakterystyczne jedynie dla zakażenia wirusem grypy. Identyczne dolegliwości występują w przebiegu zakażenia innymi wirusami np. adenowirusem, a u dzieci wirusem RS oraz niektórymi bakteriami np. Mycoplasma pneumoniae, Hemophilus influenzae, Chlamydia pneumophila.

U chorych z niewielkim stanem podgorączkowym i objawami nieżytu górnych dróg oddechowych rozpoznanie grypy jest mało prawdopodobne. Ci chorzy zwykle mają tzw. przeziębienie, które również jest chorobą wirusową, ale o łagodniejszym przebiegu.

Uporczywy katar?

Uporczywy katar i łzawienie oczu może towarzyszyć infekcji grypowej, aczkolwiek jest mało charakterystyczny dla niej. Częściej niż przy innego rodzaju infekcjach, występują krwawienia z nosa. Jeżeli katar przedłuża się, a dolegliwości są znacznie nasilone należy brać pod uwagę współistnienie innych chorób takich jak nadkażenie bakteryjne, zapalenie zatok, alergiczny nieżyt nosa, polipowatość śluzówki jamy nosowej. W takiej sytuacji obok leczenia objawowego należy leczyć chorobę podstawową.

Rozpoznanie grypy

W okresie epidemii rozpoznanie grypy stawiane jest na podstawie objawów zgłaszanych przez pacjenta. W sytuacjach wątpliwych a wymagających jednoznacznego rozpoznania można wykonać badania wirusologiczne pobierając do badań wymazy z gardła, nosa, ale również wydzielinę z dróg oddechowych, płyn mózgowo–rdzeniowy. Wyniki tych badań otrzymujemy w ciągu 2 godzin. Badania serologiczne identyfikujące przeciwciała przeciw wirusom grypy wymagają dwukrotnego badania krwi w odstępie dwutygodniowym. Wykazanie czterokrotnego wzrostu miana przeciwciał jest dowodem przebycia choroby. Wynik tego badania otrzymujemy  w okresie zdrowienia chorego.

Z uwagi na duży koszt badań, małą dostępność oraz niewielką użyteczność w podejmowaniu decyzji co do leczenia, badania te nie są stosowane w codziennej praktyce lekarskiej.

Kto się boi  grypy?

Szczególnie niebezpieczny przebieg grypy może dotyczyć osób powyżej 65 roku życia oraz ze współistniejącymi przewlekłymi chorobami układu krążenia, układu oddechowego (astma, przewlekła obturacyjna choroba płuc, mukowiscydoza), z niewydolnością nerek, cukrzycą, chorych z chorobami neurologicznymi pogarszającymi funkcję oddychania, niedoborami odporności np. chorzy po przeszczepach narządów, chorzy zakażeni wirusem HIV lub po chemioterapii. Szczególną grupę stanowią dzieci i młodzież do 18 r.ż. przyjmujące przewlekle kwas acetylosalicylowy, co w razie zachorowania na grypę zwiększa ryzyko wystąpienia zespołu Rey’a.

Objawy grypy zwykle ustępują po 7 dniach. Jeżeli utrzymują się dłużej należy podejrzewać wystąpienie powikłań. Powikłania dotyczą jedynie około 1 do 5% chorych, częściej obciążonych dodatkowymi chorobami. Zwykle są to powikłania bakteryjne np. paciorkowcowe i gronkowcowe zapalenia płuc. Ale mogą też wystąpić powikłania wynikające z uszkodzenia narządów przez wirus grypy np. zapalenie ucha środkowego, zapalenie mięśnia sercowego, wirusowe zapalenie płuc, zapalenie rdzenia kręgowego, mózgu i opon mózgowo – rdzeniowych.

Leczyć, czy leżeć?

Prawidłowo funkcjonujący układ odpornościowy sam zwalczy infekcję. Leczenie grypy jest leczeniem wyłącznie objawowym, mającym za zadanie złagodzić dolegliwości dokuczające choremu. Przede wszystkim chory powinien stosować leki przeciwbólowe i obniżające gorączkę np. paracetamol, ibuprofen, metamizol, kwas acetylosalicylowy. Należy jednak pamiętać, że u dzieci i młodzieży do 12 r.ż. kwas acetylosalicylowy jest niewskazany. Również kobiety w ciąży oraz chorzy na astmę aspirynową mają przeciwwskazania do podawania tego leku.

W leczeniu kataru stosuje się leki obkurczające naczynia błony śluzowej nosa, które pobudzając alfa adrenergiczne receptory powodują szybkie udrożnienie przewodów nosowych. Leków tych jednak nie należy stosować dłużej niż 5 – 7 dni, ponieważ mogą one powodować poważne działania niepożądane pod postacią zanikowego zapalenia śluzówki nosa.

Na rynku dostępne są również preparaty zawierające pseudoefedrynę, która jest stosowana w leczeniu wspomagającym nieżytów nosa. Jednak jej ogólne działanie może wywoływać nieprzyjemne efekty uboczne w postaci kołatania serca, wzrostu ciśnienia tętniczego, pobudzenia i bezsenności, suchości w jamie ustnej.

W zależności od fazy choroby może wystąpić kaszel suchy lub produktywny. W zależności od rodzaju kaszlu stosujemy leki przeciwkaszlowe lub wykrztuśne.

Istotnym elementem leczenia jest właściwe nawodnienie chorego, co z jednej strony zapobiega rozwojowi niektórych powikłań szczególnie u małych dzieci i osób starszych, a z drugiej strony łagodzi suchość śluzówki jamy ustnej i kaszel.
Na każdym etapie choroby powinniśmy pamiętać o tym, że wypoczynek, leżenie w łóżku może przyspieszyć zdrowienie oraz pozwala uniknąć poważnych powikłań grypy.

Istnieją leki przeciwwirusowe, które mogą być stosowane w leczeniu grypy, jednakże stosowanie tych leków odbywa się tylko ze ściśle określonych wskazań, najczęściej z powodu ciężkich powikłań grypy lub u chorych z upośledzoną odpornością.

Podkreślenia wymaga fakt, że stosowanie antybiotyków w przypadku grypy jak i każdej innej infekcji wirusowej nie ma żadnego uzasadnienia.

Profilaktyka, czyli szczepienia

Szczepienia przeciw grypie pozwoliły na znaczne zmniejszenie liczby zachorowań oraz zapobiegają występowaniu epidemii i pandemii. Z powodu dużej zmienności genetycznej wirusów grypy, skład szczepionek każdego roku jest uaktualniany, dlatego też nie ma uzasadnienia przetrzymywania zakupionych szczepionek do kolejnego sezonu, a szczepienia należy wykonywać każdego roku.

Szczepienia przeciw grypie zapobiegają jedynie zachorowaniom na grypę. Dlatego pomimo szczepień możemy chorować na innego rodzaju infekcje wirusowe lub bakteryjne, które mogą mieć podobne objawy jak grypa. Wszystkie szczepionki zarejestrowane w Polsce są szczepionkami równorzędnymi, tzw. inaktywowanymi („zabitymi”). Szczepienia warto przeprowadzać nawet w okresie rozpoczętego sezonu epidemicznego, ponieważ przeciwciała ochronne wytwarzane są w organizmie już od 7 dni po zaszczepieniu i utrzymują się do 12 miesięcy.

Szczepienia należy zalecać każdemu pacjentowi, jednakże istnieją pewne grupy osób, które z uwagi na podwyższone ryzyko wystąpienia poważnych powikłań grypowych mają szczególne wskazania. Do tych osób należą: pacjenci po przeszczepach narządów, z upośledzoną odpornością np. w przebiegu chorób układu krwiotwórczego, po chemioterapii, w przebiegu zakażenia wirusem HIV, chorzy z przewlekłymi chorobami układu krążenia i układu oddechowego, chorzy z przewlekłą niewydolnością nerek, cukrzycą, chorobami neurologicznymi upośledzającymi funkcję układu oddechowego, zdrowe dzieci do 5 r.ż. i dorośli powyżej 50 r.ż., kobiety w ciąży. Wskazania epidemiologiczne mają pensjonariusze oraz pracownicy domów opieki, zakładów opiekuńczo-leczniczych, lekarze i pielęgniarki, pracownicy służb publicznych np. przedszkolanki, wojskowi.

Szczepionkę podaje się jednorazowo, domięśniowo osobom, które w dniu szczepienia nie wykazują cech infekcji. Dzieciom do 8 r.ż., dotychczas nieszczepionym przeciw grypie, podaje się dwie dawki szczepionki w odstępie 4 tygodni. U niektórych osób może wystąpić reakcja poszczepienna pod postacią niewielkiej gorączki, bólu mięśni, zaczerwienienia skóry w miejscu podania. Objawy te zwykle ustępują samoistnie i nie wymagają dodatkowego leczenia poza leczeniem objawowym.


Podziel się:


Wasze komentarze


Informacje / opinie publikowane w komentarzach stanowią subiektywną ocenę użytkownika i nie mogą być traktowane jako porada dotycząca leczenia / stosowania leków . W przypadku wątpliwości prosimy o konsultacje z Farmaceutą Dbam o Zdrowie.

komentarze wspierane przez Disqus