Melatonina - w zaburzeniach snu
Alicja Świątek

Melatonina - w zaburzeniach snu

Melatonina to kluczowy hormon procesu zasypiania. Jej niedobory mogą niekorzystanie wpływać na zachowanie prawidłowego cyklu okołodobowego, a tym samym przyczyniać się do występowania zaburzeń szeregu mechanizmów zachodzących w organizmie. Ilość wydzielanej melatoniny zmniejsza się wraz z wiekiem, przez co najbardziej narażone na jej niedobory są osoby starsze. Jakie inne funkcje spełnia hormon snu, jak należy go suplementować i czym objawiają się niedobory melatoniny? Odpowiedzi na te pytania, znajdują się niniejszym artykule.

Melatonina jest substancją naturalnie wytwarzaną przez organizm. Wykazuje szereg korzystnych działań, a jej potencjalne właściwości są poddawane licznym badaniom. Nazywana jest hormonem ciemności, ponieważ zaczyna się wydzielać wówczas, kiedy zapada zmrok. Przypisuje się jej działania związane z kontrolą i regulacją rytmu okołodobowego organizmu, w tym także snu i czuwania. Z tego powodu największa grupa pacjentów stosuje ją w problemach związanych z zasypianiem oraz nieprawidłową jakością snu. W Aptekach dostępne są preparaty z melatoniną w postaci leku oraz suplementów, a ich ceny wahają się w przedziale od około 10 do 40 zł.

Co to jest melatonina?

Melatonina jest hormonem wytwarzanym fizjologicznie u ssaków, głównie w szyszynce (element ośrodkowego układu nerwowego). Pod względem budowy chemicznej jest pochodną tryptofanu (aminokwas), a wyjątkowa struktura warunkuje jej zdolność do przekraczania barier biologicznych (bariery krew-mózg oraz łożyskowej). Substancja ta wpływa pośrednio lub bezpośrednio na wiele tkanek i komórek w organizmie. Melatonina wykazuje plejotropowe, czyli wielokierunkowe działanie. Wpływa na szereg procesów zachodzących w organizmie, a przede wszystkim reguluje rytm dobowy, w tym cykl snu i czuwania. Jest również zaliczana do silnych antyoksydantów, czyli substancji wychwytujących wolne rodniki, odpowiedzialne za liczne procesy chorobotwórcze. Istotne jest również jej działanie immunomodulujące oraz wpływ na procesy hormonalne, w tym związane z wydzielaniem: adrenokortykotropiny, glikokortykosteroidów, folitropiny, lutropiny, prolaktyny, somatotropiny i tyreoliberyny. Pomimo udowodnionych licznych korzystnych działań melatoniny, jej potencjał leczniczy jest niedoceniony. Prowadzone są dalsze badania, określające wpływ tej substancji na procesy zachodzące w  organizmie człowieka. Stanowi to szansę na wykorzystanie w przyszłości tej substancji w leczeniu licznych zaburzeń i chorób.

Jak działa melatonina? Wpływ  melatoniny na rytm dobowy

Melatonina koordynuje okołodobowy rytm organizmu, regulując w ten sposób funkcjonowanie zegara biologicznego. Jej wydzielanie jest uzależnione od pory dnia i nocy oraz pór roku. Obserwuje się znaczący wzrost poziomu melatoniny w porze nocnej, osiągając maksimum pomiędzy godziną 24 a 3. Natomiast pod wpływem światła dziennego, które wpływa hamująco na jej wydzielanie, następuje spadek jej stężenia, które utrzymuje się na niskim poziomie w ciągu dnia. Najwyższa produkcja melatoniny u człowieka występuje w wieku 3 – 5 lat, aby po tym okresie ulec stabilizacji i po 40 roku życia rozpocząć stopniowy spadek. W związku ze spadkiem poziomu melatoniny wraz z wiekiem, jej niedobory są często obserwowane wśród osób starszych. Wpływa to na pogorszenie jakości ich snu oraz trudności w zasypianiu.

Melatonina a zaburzenia snu

Od pewnego czasu znany jest korzystny wpływ melatoniny na proces zasypiania. Obecnie badaniom poddaje się wykorzystanie tej substancji w terapii niektórych zaburzeń snu, w celu poprawy jego jakości. Najczęściej problemy z prawidłowym snem dotyczą osób pracujących nieregularnie, w godzinach nocnych, a także podróżnych zmieniających nagle strefy czasowe (występuje u nich zjawisko określane jako – jet lag). Trudności z zasypianiem dotyczą również osób starszych, u których następuje znaczny spadek poziomu melatoniny. W związku z korzystnym wpływem melatoniny na proces zasypiania oraz jej właściwościami regulującymi rytm snu i stan czuwania jest ona stosowana w leczeniu dyssomnii. Dyssomnia to zaburzenia ilości, jakości oraz długości trwania snu. Udowodniono, że podanie melatoniny w tej jednostce chorobowej powoduje skrócenie procesu zasypiania, przy jednoczesnym wydłużeniu łącznego czasu snu. Dodatkowo nie zaobserwowano wystąpienia efektów ubocznych podczas leczenia. Dlatego zasadnym wydaje się stosowanie tej substancji w różnego rodzaju zaburzeniach snu.

Melatonina – normy u dzieci i dorosłych

Poziom melatoniny, niezależnie od płci, zależy przede wszystkim od wieku. Prawidłowe stężenie tego hormonu w osoczu określone jest normami dla następujących grup wiekowych:

  • od 1 do 3 r.ż.: ok. 250 pg/ml
  • od 8 do 15 r.ż.: 120 – 180 pg/ml
  • od 18 do 65 r.ż.: 70 – 80 pg/ml
  • po 65 r.ż.: 20 – 30 pg/ml

Melatonina – niedobór

Obniżona produkcja melatoniny, prowadząca do jej niedoboru w organizmie, występuje zazwyczaj u osób starszych. Pacjenci, u których pojawia się ten kłopot, odczuwają przede wszystkim problemy z zasypianiem, zauważają, że sen nie daje oczekiwanego odpoczynku, a sam jego proces jest nieprawidłowy i skrócony. Dodatkowo w tej grupie osób obserwuje się występowanie licznych chorób przewlekłych o podłożu zapalnym.

Melatonina – nadmiar

Melatonina podawana doustnie charakteryzuje się dobrą tolerancją oraz niewielką toksycznością. Jednakże, jak w przypadku każdego preparatu, mogą pojawić się działania niepożądane. Spośród najczęściej opisywanych można wyróżnić: senność w ciągu dnia, a dodatkowo bóle i zawroty głowy. Niekiedy mogą wystąpić objawy depresyjne, lekkie drżenia, umiarkowany niepokój, objawy ze strony przewodu pokarmowego oraz obniżenie ciśnienia krwi.

Do tej pory nie odnotowano zgonu w związku z przedawkowaniem melatoniny, zatem nie ma określonej dawki śmiertelnej dla człowieka.

Melatonina – dawkowanie

Podczas leczenia zaburzonego rytmu snu, zalecana dawka melatoniny wynosi zazwyczaj od 0,5 do 3 mg. Preparat podaje się doustnie. W zależności od stanu pacjenta dawka dobierana jest indywidualnie i niekiedy zaleca się przyjmowanie 5 mg tej substancji. Preparaty z melatoniną stosuje się w jednej dawce, aplikowanej wieczorem, minimum jedną godzinę przed zaśnięciem. Wyjątek stanowi stosowanie melatoniny u osób pracujących zmianowo. Wówczas preparat przyjmuje się jedną godzinę przed planowanym zaśnięciem, po powrocie z pracy nocnej. W przypadku stosowania melatoniny, w związku z planowaną podróżą i zmianą stref czasowych, zaleca się stosowanie 2 – 3 mg substancji czynnej raz na dobę. Podawanie preparatu zaczyna się w pierwszym dniu podróży, w porze wieczornej, po zapadnięciu zmroku. Terapię wspomagającą kontynuuje się przez 2 – 3 dni po podróży. U osób niewidomych cierpiących na zaburzenia rytmu okołodobowego snu i czuwania zaleca się przyjmowanie od 0,5 do 5 mg w pojedynczej dawce dobowej, wieczorem pomiędzy godziną 21 – 22. Efekty stosowania melatoniny zazwyczaj obserwuje się po około 2 tygodniach systematycznego stosowania.

Melatonina – przeciwwskazania do suplementacji

Preparatów z melatoniną nie należy stosować, jeśli występuje nadwrażliwość na substancję czynną lub którąkolwiek substancję pomocniczą. Nie należy jej także stosować po spożyciu alkoholu (melatonina potęguje jego działanie uspokajające) oraz w przypadku kobiet w ciąży lub mam karmiących.

  1. S. Mańka i in., Immunoregulacyjne działanie melatoniny. Mechanizm działania i wpływ na komórki procesu zapalnego, „phmd.pl” [online], http://www.phmd.pl/api/files/view/117017.pdf, [dostęp:] 18.12.2020 r.
  2. M. Brzęczek i in., Melatonina – hormon o plejotropowym działaniu, „yadda.icm.edu.pl” [online], http://yadda.icm.edu.pl/yadda/element/bwmeta1.element.psjd-0a7a9811-896f-404c-9cbd-76c3d217338d, [dostęp:] 18.12.2020 r.
  3. M. Kruczek i in., Melatonina roślinna jako mało znany przeciwutleniacz i regulator zegara biologicznego– charakterystyka i możliwości aplikacji w przemyśle spożywczym, „researchgate.net” [online], https://www.researchgate.net/publication/303299874_Melatonina_roslinna_jako_malo_znany_przeciwutleniacz_i_regulator_zegara_biologicznego-_charakterystyka_i_mozliwosci_aplikacji_w_przemysle_spozywczym/link/573ba21308ae9f741b2d86fe/download, [dostęp:] 18.12.2020 r.
  4. M. Juszczak i in., Rola szyszynki oraz melatoniny w regulacji syntezy i wydzielania wybranych hormonów części gruczołowej przysadki, „phmd.pl” [online], http://www.phmd.pl/api/files/view/2085.pdf, [dostęp:] 18.12.2020 r.
  5. R. Zań i in., Właściwości biologiczne melatoniny i jej zastosowania kliniczne u zwierząt, „vetpol.org” [online], http://www.vetpol.org.pl/dmdocuments/ZW%202011_03%20%2007.pdf, [dostęp:] 18.12.2020 r.
  6. M. Karasek, Znaczenie kliniczne melatoniny, „czytelniamedyczna.pl” [online], http://www.czytelniamedyczna.pl/2770,znaczenie-kliniczne-melatoniny.html, [dostęp:] 18.12.2020 r.

Polecane dla Ciebie

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Suche utonięcia – czym są? W jaki sposób objawia się zespół post-immersyjny?

    Z pozoru niegroźne zachłyśnięcie się płynem, może być niezwykle niebezpieczne, czego potwierdzeniem mogą być dane statystyczne, które wskazują, że około 15% wszystkich utonięć stanowią tzw. suche utonięcia, do których wystarczy naprawdę niewielka ilość wody. Dry drowning definiowane jest jako problem z oddychaniem, występujący po dostaniu się wody do dróg oddechowych. Jak chronić dziecko przed groźnym obrzękiem płuc oraz co robić, kiedy po zabawie w wodzie zauważymy, że nasze dziecko jest wyjątkowo apatyczne i osłabione? Odpowiedzi znajdują się w poniższym artykule.

  • Sparaliżowany po udarze mężczyzna „przemówił” dzięki nowatorskiej neuroprotezie mowy

    Problemy z mową i komunikacją po udarze występują często w przypadku tego urazu mózgu. Anartria, czyli zespół zaburzeń oddechowo-fonacyjno-artykulacyjnych występujący właśnie w tym przypadku jest wywołany uszkodzeniami ośrodków i/lub dróg unerwiających aparat mowy. Przez wiele lat problem ten był nierozwiązywalny, a metody komunikacji osoby chorej opierały się jedynie na literowaniu. Obecne rozwiązanie polega na generowaniu płynnych komunikatów, które pozwalają na tworzenie całych zdań w oparciu o 50 słów. Na czym polega nowatorska metoda  z wykorzystaniem neuroprotezy? Odpowiedź znajduje się w artykule.

  • Czym jest zespół Ushera? Badanie niemieckich naukowców daje nowe spojrzenie na patologię choroby

    Zespół Ushera to choroba dziedziczona genetycznie od obojga rodziców. Oznacza to, że zarówno matka, jak i ojciec przekazują dziecku po jednej kopii wadliwego genu, co tylko w takiej konfiguracji będzie skutkowało wystąpieniem tzw. głuchoto-ślepoty. Obecny stan wiedzy nie pozwala na doraźne leczenie tej choroby z użyciem środków farmakologicznych, a jedynie kompensacje wady słuchu z użyciem implantu ślimakowego. Najnowsze wyniki badań naukowych pozwalają jednak dostrzec światełko w tunelu, ponieważ jak donoszą niemieccy naukowcy, właśnie odkryto patologiczny mechanizm molekularny, prowadzący do rozwoju choroby, a to w przyszłości może pozwolić na opracowanie skutecznej metody leczenia zespołu Ushera, z wykorzystaniem np. terapii genowej.

  • Jakie choroby mogą wywołać bakterie Salmonella? W jaki sposób dochodzi do zakażenia?

    Salmonella to rodzaj bakterii gram-ujemnych, należących do rodziny Enterobacteriaceae, które żyją w jelitach ludzi i zwierząt. Są najczęstszą przyczyną biegunek, ale też wielu innych dotkliwych dolegliwości. Głównym źródłem infekcji jest skażona wydalinami żywność i woda, ale można zarazić się nimi też przez bezpośredni kontakt z nosicielem. Dowiedz się, jakie są objawy salmonellozy. W jaki sposób dochodzi do zakażenia? Jak można temu zapobiec?

  • Liszajec zakaźny – przyczyny, objawy, leczenie. Jak można zapobiec zarażeniu?

    Liszajec zakaźny jest bakteryjną chorobą skóry wywoływaną przez zakażenie paciorkowcami lub gronkowcami. Cechuje się wysoką zakaźnością dla otoczenia. Charakterystycznym objawem liszajca zakaźnego jest obecność pęcherzyków oraz żółtawych, miodowych strupów. Jak się go leczy? 

  • Czy „latające kleszcze” mogą zagrażać ludziom? W jaki sposób się przed nimi chronić?

    Strzyżaki sarnie obecne w polskich lasach, potocznie zwane „latającymi kleszczami”, to pasożyty, które żerują głównie na dzikich zwierzętach, ale zdarza się, że tymczasowo, także ludziach. Podobnie jak kleszcze, żywią się krwią, nie są jednak pajęczakami. Ukąszenia strzyżyków są wyjątkowo bolesne i mogą być niebezpieczne dla alergików. Te stawonogi mogą być wektorem, który przenosi różne chorobotwórcze drobnoustroje.

  • Cytyzyna – pogromca nałogu nikotynowego ukryty w tabletkach na rzucenie palenia? Jak działa, skutki uboczne, przeciwwskazania

    Cytyzyna to alkaloid (ma pochodzenie roślinne) pobudzający układ nerwowy w sposób podobny do nikotyny. Występuję w nasionach łac. Laburnum anagyroides, czyli złotokapu. Od wielu lat jest wykorzystywana jako substancja czynna w preparatach na rzucenie palenia. Działa podobnie jak nikotyna, niemniej tworzy silniejsze niż ona połączenia z receptorami nikotynowymi w mózgu. Liczne badania kliniczne nad cytyzyną potwierdziły, że pomaga ona rzucić palenie osobom decydującym się na ten krok, którym towarzyszy również wysoki poziom motywacji. Czy kobiety w ciąży i mamy karmiące mogą brać tabletki na rzucenie palenia z cytyzyną, czy terapię można zakończyć wcześniej i czy cytyzyna jest bardziej skuteczna od żywicy nikotynowej? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Masaż – rodzaje, wskazania, przeciwwskazania, techniki masażu stosowanego w fizjoterapii

    Masaż jest jedną z najstarszych terapii leczniczych. Termin ten jest używany do opisania szerokiej gamy zabiegów fizjoterapeutycznych, które mają odmienne wskazania, przeciwwskazania, różnią się rodzajem stosowanego ucisku i intensywnością zabiegu. Także efekty masażu, w zależności od jego rodzaju, mogą być odmienne. Część terapii służy wyłącznie relaksowi i głębokiemu odprężeniu (masaż relaksacyjny), część stosuje się natomiast w leczeniu schorzeń układu ruchu czy układu nerwowego (masaż leczniczy). 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij