Zmęczony mężczyzna przeżywa jet lag podczas lotu w samolocie
Oliwia Janota

Jet lag – czym jest? Czy każdy ma jet lag?

Dobrze znaną podróżnikom i obieżyświatom konsekwencją nagłej zmiany strefy czasowej jest wystąpienie tzw. zespołu długu czasowego, czyli jet lagu. Planując więc daleką podróż, warto również zaplanować czas na adaptację organizmu do zmienionych godzin snu i czuwania.

Wakacje to dla wielu z nas czas podróży. Odbywając lot do odległych destynacji, wymagających pokonania kilku stref czasowych, nasz organizm będzie musiał się przyzwyczaić do nagłej zmiany rytmu dobowego.

Jet lag – co to jest? Czy jet lag dotyczy każdego?

Jet lag (zespół długu czasowego, zespół nagłej zmiany strefy czasowej, choroba transatlantycka) to zaburzenie snu wynikające z przekroczenia w krótkim czasie kilku stref czasowych. Przyczyną choroby transatlantyckiej jest zaburzenie równowagi między wewnętrzną regulacją godzin czuwania a czasem ekspozycji na światło słoneczne w nowym miejscu.

Aktywność każdego człowieka jest regulowana przez rytmy dobowe. Swoisty zegar biologiczny to zestaw hormonów wydzielanych w odpowiednich godzinach, zależnych od ekspozycji na światło słoneczne i pór aktywności danego człowieka. Hormonem odpowiadającym za wewnętrzne dostosowanie się do cyklu dnia i nocy jest melatonina. Jet lag dotyczy więc osób, które doświadczają gwałtownej zmiany warunków ekspozycji na światło słoneczne, podczas gdy zegar biologiczny jest wciąż dostosowany do pierwotnej strefy czasowej. Cykl wydzielania hormonów regulujących naszą aktywność staje się więc niedostosowany do faz dnia i nocy w nowej strefie czasowej.

Objawy jet lagu

Jednymi z głównych objawów zespołu długu czasowego są zaburzenia snu przejawiające się w postaci bezsenności lub nadmiernej senności. W konsekwencji zaburzone zostają również pory spożywania posiłków (np. zwiększony apetyt w nocy, zmniejszony za dnia), mogą się także pojawić dolegliwości żołądkowo-jelitowe. Turyści odczuwają również bóle głowy, zmęczenie i mają problemy z koncentracją.

Natężenie objawów jest mniejsze w przypadku lotów na zachód. Wówczas w ramach adaptacji do nowej strefy czasowej nasz rytm dobowy staje się wydłużony. Z uwagi na to, że nasz rytm dobowy wynosi średnio 24,2 godziny, zdecydowanie łatwiej jest opóźniać fazy pierwotnego rytmu dobowego niż je skracać, jak ma to miejsce podczas podróży na wschód.

Powiązane produkty

Ile trwa jet lag?

Czas trwania jet lagu zależy ściśle od tego, ile stref czasowych pokonaliśmy, w jakim kierunku podróżowaliśmy (na wschód czy na zachód) oraz w jaki sposób przygotowaliśmy się do zmiany strefy czasowej. Zazwyczaj okres adaptacji wynosi średnio 2/3 liczby przekroczonych stref czasowych – jeśli przekroczymy 3 strefy czasowe, objawy jet lagu będą trwać najprawdopodobniej około 2 dni. Należy jednak pamiętać, że czas adaptacji zależy głównie od indywidualnych zdolności organizmu do przystosowania się do nowego rytmu dobowego.

Dowiedz się, czym jest społeczny jet lag na DOZ.pl

Jak zwalczyć jet lag?

Jet lagu bardzo trudno jest uniknąć, lecz można walczyć z jego objawami. Jeśli w innej strefie czasowej planujemy pobyt dłuższy niż 1-2 dni, to warto rozpocząć przygotowania do nowego rytmu dobowego już kilka dni przed wylotem. W przypadku podróży na wschód – czyli w sytuacji, w której musimy skracać fazy rytmu dobowego – zaleca się rozpoczęcie porannej ekspozycji na światło i wieczorne przyjmowanie melatoniny w godzinach jak najbardziej zbliżonych do pór dnia i nocy nowej strefy czasowej.

Jeśli planujemy podróż na zachód, powinniśmy wydłużać rytmy dobowe i unikać ekspozycji na światło słoneczne w godzinach porannych. W trakcie lotu niezmiernie ważne jest spożywanie dużych ilości wody. W samolocie powietrze jest suche i prowadzi do szybszego odwadniania organizmu. Odwodnienie pogarsza nasze samopoczucie i utrudnia przystosowywanie się do nowych warunków.

Ponadto już w samolocie powinniśmy przestawić zegarki zgodnie z czasem panującym w miejscu docelowym i próbować jak najlepiej dostosować nasze zachowanie do tamtejszego rytmu. Na przykład, gdy planujemy przybyć na miejsce w godzinach wieczornych, nie powinniśmy spać w czasie lotu, tak aby zwiększyć szansę na prawidłowy sen w porze nocnej nowej strefy czasowej.

Po przybyciu na miejsce jedną z najskuteczniejszych metod walki z jet lagiem jest jak najszybsze przystosowanie się do rytmu dobowego nowej strefy czasowej. Zaleca się rozpoczęcie spożywania posiłków oraz zasypianie zgodnie z nowym rytmem dobowym. W przypadku trudności ze snem można skorzystać z suplementacji melatoniny lub krótko działających leków nasennych. Należy jednak podkreślić, iż zażywanie leków powinno zostać skonsultowane i zalecone przez lekarza. Pora budzenia się powinna również być dostosowana do nowego cyklu dobowego, a swoją aktywność i koncentrację możemy wspomagać produktami zawierającymi kofeinę oraz posiłkami bogatymi w węglowodany.

  1. Zawilska J.B., Półchłopek P., Wojcieszak J., Andrzejczak D., Chronobiologiczne zaburzenia snu: obraz kliniczny, podejście terapeutyczne, „Rozmaitości” nr 3 (66) 2010.
  2. Kimszal E., Van Damme-Ostapowicz K., Jet lag – zespół nagłej zmiany czasowej, „Polski Przegląd Nauk o Zdrowiu” nr 4 (45) 2015.
  3. Waterhouse J., Edwards B., Nevill A., et al., Identifying some determinants of “jet lag” and its symptoms: a study of athletes and other travellers, „British Journal of Sports Medicine” Nr 36 (56) 2002.
  4. Kalat J.W., Biologiczne podstawy psychologii, Warszawa 2021, s. 310.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Pneumokoki – czym są i jakie choroby wywołują? Jak chronić się przed pneumokokami?

    Streptococcus pneumoniae (pneumokoki, dwoinki zapalenia płuc) to bakterie, które osiedlają się w nosie oraz gardle i powodują groźne choroby. Zakażenia pneumokokowe dotyczą głównie małych dzieci oraz seniorów. Wśród grup ryzyka wymienia się również osoby z zaburzeniami odporności oraz osoby cierpiące na choroby przewlekłe. W jaki sposób można zarazić się pneumokokami? Jak się przed nimi chronić? Podpowiadamy.

  • HIV – drogi zakażenia, test na HIV, profilaktyka

    Wirus HIV jest przyczyną jednej z najgroźniejszych i najbardziej uporczywych epidemii w dziejach ludzkości. Szacuje się, że na świecie jest nim zakażonych 37 milionów osób. Postęp, jaki dokonał się w leczeniu, sprawił, że ich jakość życia uległa poprawie, jednak nadal statystyki są przygnębiające – w 2022 i 2023 roku padły w Polsce rekordy zakażeń HIV. Jakie są nowoczesne metody leczenia zakażenia tym wirusem?

  • Rozszerzone źrenice – o czym świadczą? Czy oznaczają chorobę?

    Rozszerzone źrenice na ogół kojarzone są ze stanem silnego pobudzenia – również tego wywołanego farmakologicznie. W niektórych przypadkach mogą być jednak objawem poważnych zaburzeń zdrowotnych.

  • Żółć w żołądku – objawy, przyczyny, dieta, leczenie

    Produkcja żółci ma miejsce w wątrobie, następnie dochodzi do jej magazynowania w pęcherzyku żółciowym i wydzielenia w dużej ilości po spożyciu tłustego posiłku. Kolejno żółć transportowana jest przewodem żółciowym wspólnym do dwunastnicy, gdzie emulguje tłuszcze. Przygotowane w ten sposób lipidy są łatwiejsze do strawienia.

  • Zanik wieloukładowy (MSA) – przyczyny, objawy, diagnoza, leczenie

    21 maja 2024 roku w wieku 71 lat po kilkuletniej walce z chorobą zmarł wybitny polski kompozytor Jan A. P. Kaczmarek. Muzyk zmagał się z nieuleczalnym, postępującym schorzeniem neurodegeneracyjnym – zanikiem wieloukładowym (MSA). Choroba ta prowadzi do uszkodzenia struktur mózgu, a objawy przypominają symptomy choroby Parkinsona. Dowiedz się więcej na temat przyczyn, objawów i sposobów leczenia MSA.

  • Pompa insulinowa – wskazania, działanie, refundacja

    Pompy insulinowe umożliwiają lepszą kontrolę cukrzycy, a tym samym poprawiają jakość życia osób wymagających insulinoterapii. Te niewielkich rozmiarów urządzenia naśladują działanie trzustki i eliminują konieczność wykonywania regularnych wstrzyknięć insuliny. Wyjaśniamy, jak działają pompy insulinowe i jakim grupom pacjentów zaleca się korzystanie z nich. Opisujemy również, komu przysługują z refundacją.

  • Grypa i RSV – szczepionka, podobieństwa i różnice

    Grypa i RSV (ang. Respiratory Syncytial Virus) to dwie powszechne choroby wirusowe, które mają znaczący wpływ na zdrowie publiczne, szczególnie w okresie jesienno-zimowym. Obie mogą prowadzić do poważnych powikłań, zwłaszcza u osób starszych, niemowląt oraz osób z osłabionym układem odpornościowym. W tym artykule przyjrzymy się bliżej podobieństwom i różnicom między grypą a RSV, ze szczególnym uwzględnieniem dostępnych szczepień.

  • Sensor do pomiaru cukru – monitorowanie glikemii. Działanie, refundacja systemu ciągłego CGM

    Cukrzyca jest jedną z najczęstszych chorób cywilizacyjnych, na którą w Polsce choruje ponad 3 mln osób, z czego około 25% nie jest tego świadomych. W leczeniu tego schorzenia oraz w zapobieganiu występowania powikłań narządowych niezwykle istotne jest utrzymywanie prawidłowego stężenia glukozy we krwi. Dzięki nowoczesnym technologiom w postaci systemów do ciągłego monitorowania glikemii mamy szansę na lepszą kontrolę choroby, a co za tym idzie – na opóźnienie rozwoju powikłań narządowych cukrzycy. Niestety należy pamiętać, że sensory są stosunkowo drogie, a ich zakup podlega refundacji przez Narodowy Fundusz Zdrowia jedynie w konkretnych wskazaniach.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij