Życie seksualne seniorów – zalety i przeciwwskazania

Seksualność osób w podeszłym wieku (który obecnie często określa się na powyżej 67 roku życia) zderza się ze ścianą nieścisłości i społecznych stereotypów. Długość życia ulega wydłużeniu, społeczeństwo starzeje się, a postrzeganie miłości i relacji przechodzi głęboką zmianę, stąd zagadnieniom dotyczącym życia seksualnego seniorów powinna być poświęcona szczególna uwaga. Przyjrzyjmy się sferze seksualności w starszym wieku oraz związanymi z nią faktami i mitami.

1. Kiedy i dlaczego ludzie przestają uprawiać seks?
2. Libido w podeszłym wieku u kobiet i mężczyzn
3. Korzyści zdrowotne uprawiania seksu w starszym wieku
4. Seks seniorów – jak bezpiecznie się kochać? Na co uważać? Polecane pozycje dla seniorów

Kiedy i dlaczego ludzie przestają uprawiać seks?

Obraz, jaki wyłania się z dzisiejszych mediów społecznościowych, przedstawia atrakcyjność i seks jako domenę młodości – tak kreowana perspektywa często powoduje zepchnięcie tematu życia seksualnego seniorów na margines społecznej dyskusji. Zainteresowanie seksem może spadać wraz z wiekiem z wielu powodów. Starzenie się organizmu wywołuje w nim szereg zmian, w tym hormonalnych, które nie pozostają bez wpływu na libido.

Osoby w zaawansowanym wieku często mierzą się również z żałobą po śmierci partnera życiowego, co wymaga zredefiniowania własnych potrzeb bliskości, intymności oraz oczekiwań wobec relacji. Obawa przed oceną, zmaganie się z chorobami przewlekłymi, w tym z zespołem kruchości, a także stosowanie leków to kolejne z przyczyn, dla których dbanie o sferę seksualności może spaść na dalszy plan.

Problemem jest również brak wsparcia ze strony instytucji oraz pracowników ochrony zdrowia. Wprowadzenie tematyki zdrowia seksualnego do standardowych konsultacji medycznych umożliwiłoby stworzenie warunków, w których kultywowane byłoby podejście pełne troski i otwartości w stosunku do zagadnień dotyczących zdrowia seksualnego osób starszych. Ponadto seniorzy powinni być zachęcani do dbania o swoje potrzeby seksualne, a także odpowiednio informowani i nakłaniani do sięgnięcia po specjalistyczną pomoc, gdy na drodze ku zaspokajaniu tychże potrzeb stoją lęk lub choroba.

Libido w podeszłym wieku u kobiet i mężczyzn

Zmiany hormonalne związane z biologicznym starzeniem grają istotną rolę w kontekście życia seksualnego zarówno u kobiet, jak i mężczyzn. W trakcie menopauzy dochodzi do spadku poziomu estrogenów, co prowadzi m.in. do suchości pochwy i utraty elastyczności jej tkanek. To w konsekwencji wydłuża czas osiągnięcia podniecenia i powoduje trudności w odbyciu stosunku.

Obniżenie czynności hormonalnej jąder wiąże się z niższym poziomem testosteronu. Ma to wpływ na erekcję oraz ejakulację. U starszych mężczyzn czas trwania erekcji ulega skróceniu, natomiast osiągnięcie jej może się wydłużyć.

Czynników wpływających na siłę pożądania seksualnego jest jednak więcej – oprócz biologicznych pojawiają się również czynniki psychologiczne oraz społeczne. U kobiet znaczenie mają głównie: wiek, znaczenie seksu w życiu jednostki oraz dostępność partnera seksualnego. U mężczyzn wymienia się natomiast wiek, znaczenie seksu oraz poziom dochodów i wykształcenie.

Korzyści zdrowotne uprawiania seksu w starszym wieku

Światowa Organizacja Zdrowia definiuje zdrowie seksualne jako „stan fizycznego, emocjonalnego, psychicznego i społecznego dobrego samopoczucia w odniesieniu do seksualności; nie tylko brak choroby, zaburzenia czy kalectwa”.

Wbrew powtarzanym mitom seks jest integralną częścią życia bez względu na to, ile mamy lat. Angażowanie się w aktywność seksualną – z partnerem bądź solo – niesie za sobą wiele korzyści zdrowotnych, podobnie jak inne aktywności fizyczne. Badania wskazują na poprawę wydolności i wsparcie układu krążenia, wzmocnienie układu odpornościowego, poprawę jakości snu oraz funkcji poznawczych. Dochodzi także do redukcji napięcia, stresu, poprawia się nastrój oraz wzrasta poczucie zadowolenia i szczęścia – ma to nieocenioną wartość dla dobrostanu emocjonalnego. Seks partnerski wzmacnia również relację. Pary zgłaszają także lepszą jakość komunikacji.

Seks seniorów – jak bezpiecznie się kochać? Na co uważać? Polecane pozycje dla seniorów

Osoby starsze mierzą się ze specyficznymi wyzwaniami, jakimi są liczne przewlekłe schorzenia – zarówno somatyczne, jak i psychiczne. Aktywność seksualna i związany z nią wysiłek fizyczny może stanowić ryzyko u osób cierpiących z powodu chorób układu krążenia, stąd zaleca się zachowanie ostrożności. Seniorzy borykający się z osteoporozą bądź chorobą zwyrodnieniową mogą rozważyć modyfikację pozycji seksualnych w celu odciążenia stawów np. poprzez skorzystanie z poduszki lub miękkiego koca do podparcia kolan i bioder.

Osoby ze schorzeniami układu kostno-stawowego mogą także spróbować pozycji leżących, siedzących oraz pozycji na jeźdźca. Pamiętajmy jednak, że seks to nie tylko penetracja, ale wszelkie czynności prowadzące do osiągnięcia orgazmu – w towarzystwie drugiej osoby lub bez. Ważną kwestią jest również zapobieganie chorobom przenoszonym drogą płciową, które mogą dotknąć każdego niezależnie od wieku.

Według jednego z badań w ciągu ostatniej dekady liczba zachorowań na STD (ang. sexually transmitted diseases) wśród osób powyżej 55 roku życia uległa podwojeniu. Pokolenie dzisiejszych seniorów rzadziej korzysta z mechanicznych zabezpieczeń podczas stosunku, ponieważ zakłada, że skoro nie ma ryzyka zajścia w ciążę, to zabezpieczenie nie jest potrzebne. Można taką postawę wytłumaczyć brakiem odpowiedniej edukacji seksualnej, która od lat jest polskim problemem.