Polacy umierają przez otyłość. Lekarze nie potrafią ich leczyć

W Polsce z otyłością zmaga się około 9 milionów dorosłych. Rocznie z powodu tej choroby i jej powikłań umiera w naszym kraju kilkadziesiąt tysięcy osób. W najnowszym raporcie NIK sprawdził, jak system opieki zdrowotnej radzi sobie z tym problemem – wnioski nie napawają optymizmem.

1. Otyłość – skala problemu w Polsce
2. Jak polski system opieki zdrowotnej radzi sobie z otyłością? Wnioski z raportu NIK
3. Leczenie otyłości – otyłość olbrzymia i kwestia finansów
4. Otyłość – co to za choroba?

Otyłość – skala problemu w Polsce

Zgodnie z danymi GUS i NFZ tylko w latach 2020-2022 z powodu otyłości leczono w Polsce prawie 800 tysięcy pacjentów, którym udzielono łącznie ponad 2 miliony 200 tysięcy świadczeń zdrowotnych. To wzrost odpowiednio o 50% i 40% w stosunku do poprzedniego okresu. Średnia długość życia tych pacjentów w zestawieniu z osobami o prawidłowej masie ciała była krótsza aż o 4 lata.

Według danych aż 3/4 osób cierpiących na otyłość zmagało się z chorobami współwystępującymi. Najczęściej były to: nadciśnienie tętnicze, cukrzyca typu 2 oraz niedoczynność tarczycy.

W skali kraju odsetek pacjentów zmagających się z nadwagą i otyłością oscyluje w granicach od 25% do nawet ponad 35% spośród ogółu pacjentów. Wskaźnik ten jest rekordowo niski w województwie małopolskim (25,8%), a – co ciekawe – rekordowo wysoki w sąsiadującym z nim województwie śląskim, gdzie nadwagę lub otyłość wykryto u 35,6% pacjentów.

Jak polski system opieki zdrowotnej radzi sobie z otyłością? Wnioski z raportu NIK

NIK opublikował wyniki swojej kontroli, w której ocenia stan polskiego systemu ochrony zdrowia w zakresie pomocy osobom cierpiącym na otyłość. Raport wskazuje na to, że w Polsce kuleje zarówno profilaktyka, jak i leczenie osób zmagających się z otyłością. Lekarze tzw. pierwszego kontaktu nie czują się kompetentni, aby leczyć osoby cierpiące na otyłość i przeważnie odsyłają pacjentów do specjalistycznych poradni zajmujących się tym problemem.

NIK wskazuje też na częsty brak monitorowania efektów leczenia pacjentów z otyłością i rozwoju ich stanu zdrowia w czasie. Co gorsza, w przypadkach, które były monitorowane, okazywało się, że u ponad 62% pacjentów z otyłością w 2022 roku obserwowano dalszy przyrost masy ciała, a nie jego redukcję.

Leczenie otyłości – otyłość olbrzymia i kwestia finansów

Źle wygląda również sytuacja osób cierpiących na otyłość III stopnia, czyli inaczej tzw. otyłość olbrzymią. Okazało się, że według danych z grudnia 2020 roku w całym kraju były 33 karetki bariatryczne (przystosowane do przewozu osób z tego typu dolegliwością), przy czym w czterech województwach nie było ani jednej.

W 2020 r. wydatki na profilaktykę i zdrowie publiczne stanowiły niecałe 2% z prawie 152 miliardów złotych przeznaczonych na ochronę zdrowia w Polsce (czyli około 3 miliardów złotych), przy czym szacunkowe koszty leczenia otyłości i jej powikłań to 9 miliardów (koszty bezpośrednie) i nawet ponad 27 miliardów złotych (koszty pośrednie). Widać więc, że zapotrzebowanie jest w tym obszarze znaczne.

Otyłość – co to za choroba?

Bardzo ważne, jest aby odczarować otyłość, która przez długi czas postrzegana była jako cecha przyrodzona danego człowieka i traktowana z pewną pobłażliwością. Obecna wiedza pozwala inaczej spojrzeć na to zjawisko – otyłość jest nie tylko niebezpieczną, skracającą życie chorobą, ale w dodatku przynosi pacjentom liczne trudności związane ze stanem psychicznym, samooceną czy relacjami społecznymi (zwłaszcza w dzisiejszej, socialmediowej epoce).

Zgodnie z definicją Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) otyłość to choroba przewlekła, która nie ustępuje samoistnie i ma tendencję do nawrotów. Nieleczona otyłość powoduje szereg powikłań, wśród których są m.in.: choroby sercowo-naczyniowe, cukrzyca typu 2, udar mózgu, nowotwory, ale również problemy natury psychicznej takie jak depresja czy lęki.

Na podstawie wartości wskaźnika BMI Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) wyróżnia:

• prawidłową masę ciała – BMI w przedziale 18,5–24,9 kg/m²,
• nadwagę – BMI w przedziale 25,0–29,9 kg/m²,
• otyłość – BMI ≥30 kg/m²,
  • otyłość I stopnia – BMI w przedziale 30,0–34,9 kg/m²,
  • otyłość II stopnia – BMI w przedziale 35,0–39,9 kg/m²,
  • otyłość III stopnia (olbrzymia) – BMI ≥40,0 kg/m².