Dlaczego potrzebujemy snu?

Dlaczego potrzebujemy snu?

Czy możemy funkcjonować bez snu? To pytanie, które ludzie zadają sobie od wieków. Wielu osobom wydaje się bowiem, że czas snu to czas bezproduktywny i w pewnym sensie zmarnowany. Jednak nie jest to prawda.

 

Dlaczego potrzebny nam sen?

Sen jest jedną z podstawowych potrzeb fizjologicznych – czasem odpoczynku i regeneracji. Jest niezbędny dla prawidłowego funkcjonowania organizmu. Podczas snu zmienia się praca układu sercowo-naczyniowego, oddechowego, trawiennego i endokrynnego, dochodzi również do utrwalania zdobytej w ciągu dnia wiedzy1.

Sen nie przebiega tak samo w ciągu całej nocy. Składa się z następujących po sobie naprzemiennie faz: NREM (non-rapid eye movement sleep) – o wolnych ruchach gałek ocznych i REM (rapid eye movement sleep) – o szybkich ruchach gałek ocznych. Tworzą one tzw. cykle snu, z których każdy trwa 80–120 minut i kończy się zwykle krótkim wybudzeniem. Aby wypocząć potrzebujmy 4–6 cykli snu2.

Od czego zależy to ile snu potrzebujemy?

Czas trwania snu i jego pora niezbędne do wypoczęcia są uwarunkowane genetycznie, dlatego właśnie mamy wśród nas „sowy” i „skowronki”2.

Zapotrzebowanie na sen zależy też od naszego wieku. Tuż po urodzeniu śpimy ok. 16 godzin na dobę, a z czasem potrzeba snu w ciągu dnia zmniejsza się. U dorosłych ludzi sen zajmuje ok. 1/3 doby – osobie dorosłej wystarcza średnio 7–8 godzin snu1.

U nastolatków często dochodzi do opóźnienia fazy snu – dlatego kładą się po północy, żeby fizjologicznie wstać dopiero ok. 9.00. Osoby starsze natomiast wcześnie chodzą spać i wcześnie wstają, ale potrzebują drzemek w ciągu dnia. Z wiekiem zmienia się też tzw. latencja snu, czyli czas od położenia się do zaśnięcia – u młodych dorosłych wynosi ok. 30 minut, a powyżej 65. roku życia wydłuża się do ok. 45 minut2.

Powiązane produkty

Jakie czynniki wpływają na jakość snu?

Najważniejszym czynnikiem regulującym rytm dobowy, a więc wpływającym na porę snu, jest światło. Ważne są też czynniki takie jak wysiłek fizyczny czy pory spożywania posiłków. Poza naturalnymi czynnikami środowiskowymi bardzo duże znaczenie ma korzystanie z zegarów, które umożliwia wykonywanie określonych czynności o stałych porach, niezależnie od wschodów i zachodów słońca. W naszym organizmie za regulację zegara biologicznego i wskazywanie organizmowi okresów ciemności odpowiada melatonina. Hormon ten pomaga w skróceniu czasu potrzebnego na zaśnięcie2.

Sprawdź ofertę preparatów poprawiających jakość snu

Czy problemy ze snem są częste i kiedy je rozpoznajemy?

Możliwość korzystania ze sztucznego oświetlenia spowodowała, że coraz częściej mamy do czynienia z zaburzeniami rytmu dobowego, a zaburzenia snu należą obecnie do najczęstszych problemów zdrowotnych2. Objawy bezsenności stwierdza się u 30–50 proc. dorosłych. U około 9–15 proc. osób objawy bezsenności istotnie wpływają na funkcjonowanie i samopoczucie w ciągu dnia3.

Bezsenność może objawiać się jako: trudności w zasypianiu i utrzymaniu snu, zbyt wczesne budzenie się lub sen złej jakości, który nie daje wypoczynku. Chorobę można stwierdzić, jeżeli zaburzenia snu wpływają na złe samopoczucie lub zaburzają funkcjonowanie w ciągu dnia oraz występują co najmniej przez miesiąc, trzy razy w tygodniu lub więcej. Do rozpoznania bezsenności nie są potrzebne specjalistyczne badania3.

Jakie mogą być przyczyny bezsenności?

Bezsenność trwająca kilka dni do 4 tygodni najczęściej spowodowana jest stresem, takim jak np. problemy zawodowe, szkolne, rodzinne, przeprowadzka, podróż ze zmianą stref czasowych. Może także wiązać się z infekcją lub chorobą przebiegającą z bólem.

Bezsenność przewlekła, trwająca dłużej niż 1 miesiąc, najczęściej jest związana z depresją i zaburzeniami lękowymi lub chorobami przewlekłymi, np. reumatoidalnymi, przewlekłymi zespołami bólowymi, chorobami neurologicznymi oraz uzależnieniami (na przykład od alkoholu)3.

Co pomaga zachować zdrowy sen?

Zachowanie zdrowego, dającego wypoczynek snu jest bardzo ważne dla prawidłowego funkcjonowania w ciągu dnia. Dlatego ważne jest przestrzeganie zasad tzw. higieny snu. Czas spędzany w łóżku powinien być ograniczony tylko do godzin nocnych, kiedy naprawdę idziemy spać. W łóżku nie powinniśmy uczyć się ani pracować. Dorośli ludzie (pomijając tych w podeszłym wieku) powinni unikać drzemek w ciągu dnia. Po południu, ale nie tuż przed snem, wskazana jest aktywność fizyczna trwająca co najmniej 30 minut, która nieco nas zmęczy. W ciągu dnia należy jak najwięcej korzystać ze światła dziennego, a wieczorem, przed snem, dobrze jest unikać silnego sztucznego światła. Jeżeli chcemy uniknąć problemów ze snem, lepiej jest prowadzić regularny tryb życia, kłaść się i wstawać zawsze o mniej więcej tej samej porze. Ważne jest też, aby przed snem wyciszyć się i zrelaksować4.

W razie potrzeby wspomagać zdrowy sen mogą naturalne składniki roślinne, takie jak chmiel czy melisa lekarska oraz melatonina. Do prawidłowego funkcjonowania całego układu nerwowego przyczyniają się także magnez i witamina B6, które zmniejszają uczucie zmęczenia i znużenia5.

Jeżeli domowe sposoby okażą się nieskuteczne, warto udać się po poradę do lekarza w celu potwierdzenia lub wykluczenia innych czynników mogących powodować zaburzenia snu.

Materiał promocyjny

  1. W.Z. Traczyk, Fizjologia człowieka w zarysie, PZWL wydanie VIII 2015, str. 186-189.
  2. A. Wichniak, Fizjologia snu, [online] https://www.mp.pl/pacjent/psychiatria/bezsennosc/70378,fizjologia-snu [dostęp:] 24.11.2022.
  3. A. Wichniak, Bezsenność, [online] https://www.mp.pl/poz/psychiatria/zaburzenia_snu/101012,bezsennosc [dostęp:] 24.11.2022.
  4. A. Kawalec, K. Pawlas, Czynniki środowiskowe wpływające na sen oraz zachowywanie higieny snu, „Probl Hig Epidemiol” 2013, 94(1): 1-5.
  5. ROZPORZĄDZENIE KOMISJI (UE) NR 432/2012 z dnia 16 maja 2012 r. ustanawiające wykaz dopuszczonych oświadczeń zdrowotnych dotyczących żywności, innych niż oświadczenia odnoszące się do zmniejszenia ryzyka choroby oraz rozwoju i zdrowia dzieci (Tekst mający znaczenie dla EOG) (Dz.U. L 136 z 25.5.2012, s. 1).

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona
Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl