Ciężarna kobieta
Dominika Rynkiewicz

Zespół TORCH – przyczyny, objawy i leczenie

Dzięki postępowi medycyny dzisiejszy świat jest niemal wolny od ogromu chorób zakaźnych, które jeszcze w poprzednim wieku zbierały śmiertelne żniwo wśród dzieci i dorosłych. Poznanie ich etiologii i dróg zakażenia, opracowanie metod profilaktyki, takich jak szczepienia, oraz wynalezienie antybiotyków znacząco wpłynęło na zmniejszenie częstości ich występowania i wzrost średniej długości życia. Również występowanie zespołu TORCH u noworodków jest obecnie znacznie rzadsze.

Co to jest zespół TORCH?

Zespół TORCH to występowanie u noworodka grupy objawów i wad wrodzonych spowodowanych zakażeniem wewnątrzmacicznym lub infekcją nabytą w trakcie przechodzenia przez drogi rodne kobiety. Co istotne, zakażenie powodujące TORCH u dziecka matka przechodzi najczęściej bezobjawowo, ponieważ dla osób immunokompetentnych (o prawidłowej odporności) patogeny te są niegroźne. Sam skrót TORCH pochodzi od pierwszych liter najczęstszych chorób zakaźnych powodujących ten syndrom – toksoplazmozy, różyczki, cytomegalii i zakażenia wirusem Herpes simplex (HSV). Z kolei literka O odpowiada angielskiemu wyrażeniu other agents, czyli inne czynniki, są to m.in.: kiła, ospa wietrzna, krztusiec, odra, WZW C, zakażenia wirusem HIV, parwowirusem B19 czy wirusem Zika.

Zespół TORCH – objawy

Najczęściej powtarzającymi się objawami zespołu TORCH, niezależnymi od jego etiologii, są hepatosplenomegalia, czyli powiększenie wątroby i śledziony, żółtaczka, obniżenie poziomu płytek krwi i zaburzenia wzrostu wewnątrzmacicznego lub rozwoju po narodzinach. Inne symptomy są na ogół specyficzne dla zakażenia konkretnym patogenem:

  • toksoplazmoza wrodzona – charakterystyczne jest wodogłowie, zwapnienia śródczaszkowe, zaburzenie napięcia mięśniowego, zapalenie siatkówki i naczyniówki oka oraz wysypka plamisto-grudkowa;
  • różyczka wrodzona – szczególnie często występują zaburzenia wzroku, wady serca oraz głuchota – czyli triada Gregga;
  • cytomegalia wrodzona – typowo objawia się głuchotą, drgawkami, zwapnieniami w obrębie mózgowia, zapaleniem siatkówki i naczyniówki oka oraz obecnością krwawych wybroczyn na skórze;
  • wrodzone zakażenie wirusem Herpes simplex charakteryzuje się ciężkim przebiegiem, często występuje zapalenie mózgu prowadzące do trwałych ubytków neurologicznych, na skórze obecne są zmiany pęcherzykowe,
  • kiła wrodzona – początkowo obecne są obrzęki płodu i zaburzenia przyrostu masy ciała, następnie dołączają wysypka plamisto-grudkowa i zmiany zapalne – kłykciny kończyste;. jeśli nie zostanie podjęte odpowiednie leczenie, dziecku dożywotnio towarzyszyć będą: nieprawidłowa budowa siekaczy, nos siodełkowaty, blizny po kłykcinach kończystych, jednostronne zapalenie stawów i niepełnosprawność intelektualna;
  • ospa wietrzna wrodzona – szczególnie często objawia się niedorozwojem ośrodkowego układu nerwowego i małogłowiem oraz zapaleniem siatkówki i naczyniówki oka;
  • wrodzone zakażenie wirusem HIV – charakteryzuje się występowaniem przewlekłej biegunki u dziecka i częstymi infekcjami;
  • wrodzone zakażenie parwowirusem B19 – jest objawowe jedynie u ok. 5% zarażonych dzieci, jednak w przypadku wystąpienia uogólnionego obrzęku płodu z wysiękami do jam ciała rokowanie jest wysoce niekorzystne.
Należy pamiętać, że obraz kliniczny prezentowany przez noworodka zależny jest od tego, w którym trymestrze doszło do zarażenia rozwijającego się płodu. Często infekcja przebyta w ostatnim okresie ciąży nie powoduje poważnych konsekwencji dla dziecka, przebieg może być również całkowicie bezobjawowy.

Powiązane produkty

Zespół TORCH – przyczyny

Przyczyną wystąpienia zespołu TORCH jest transmisja patogenów z organizmu matki do rozwijającego się dziecka, zarówno przez łożysko, jak i w trakcie porodu siłami natury. System odpornościowy płodu nie jest w stanie uporać się z infekcją, wobec tego drobnoustroje chorobotwórcze sieją spustoszenie w rozwijającym się organizmie, szczególnie upośledzając układ nerwowy. Większość chorób zakaźnych powiązanych z zespołem TORCH jest najbardziej niebezpieczna w początkowym okresie ciąży. Mogą wówczas prowadzić do poronienia lub bardzo ciężkich wad wrodzonych, np. serca, gdy infekcja przebiega w trakcie organogenezy.

Zdarza się, że przebycie zakażenia w trzecim trymestrze ciąży nie spowoduje niemal żadnych negatywnych konsekwencji, ponieważ istotą tego okresu ciąży jest głównie wzrastanie dziecka. Wyjątkiem od tej reguły jest zarażenie noworodka wirusem opryszczki ludzkiej (HSV) przy narodzinach, podczas przechodzenia przez kanał rodny kobiety – pomimo stosunkowo późnej ekspozycji na ten patogen przebieg choroby jest bardzo ciężki i może prowadzić do śmierci.

Diagnostyka TORCH – jakie badania są wykonywane?

Diagnostykę w kierunku TORCH można podzielić na trzy okresy. Badania w kierunku zakażenia najczęstszymi patogenami powodującymi wady u płodu kobieta może wykonać zarówno w okresie planowania ciąży, jak i w jej trakcie. W obu przypadkach wystarczy pobrać krew matki bez specjalnego przygotowania (nie trzeba być na czczo) i wykonać testy w kierunku obecności przeciwciał przeciwko wybranym patogenom w klasie IgG i IgM. Dodatni wynik w zakresie IgG nie powinien martwić, ponieważ oznacza, że kobieta była szczepiona przeciwko danej chorobie i uzyskała trwałą odporność lub przeszła zakażenie w przeszłości. Z kolei obecność przeciwciał w klasie IgM wzbudza niepokój, ponieważ świadczy o toczącej się obecnie infekcji – w przypadku wykonywania badań przed planowaną ciążą staranie się o dziecko powinno zostać odłożone w czasie do momentu zaniku przeciwciał IgM. Jednak jeżeli wynik został uzyskany u kobiety ciężarnej, należy podejrzewać, że dziecko jest zagrożone wystąpieniem zespołu TORCH i stan jego zdrowia wymaga ścisłej kontroli.

Badania te wykonuje się także u dzieci prezentujących objawy syndromu TORCH, aby zweryfikować, który patogen go wywołał, i podjąć odpowiednie kroki terapeutyczne. Niemniej jednak nie jest to doskonała metoda diagnostyczna, ponieważ noworodki mogą nie produkować jeszcze przeciwciał. Wobec tego w razie podejrzeń należy wykonać morfologię krwi, zmierzyć parametry wątrobowe, zbadać dziecko neurologicznie i okulistycznie oraz ocenić jamę czaszki i brzuch w USG. Analiza powyższych wyników powinna umożliwić postawienie diagnozy i leczenie noworodka.

Zespół pseudo-TORCH – czym jest?

Zespół pseudo-TORCH to stosunkowo rzadka wada genetyczna zwana zespołem Aicardiego-Goutièresa. Istotą tej choroby jest nadprodukcja interferonu, substancji prozapalnej, co prowadzi do przewlekłego występowania uogólnionego stanu zapalnego i wiąże się z powstawaniem uszkodzeń i powikłań narządowych. Porównanie zespołu Aicardiego-Goutièresa do TORCH nie jest przypadkowe, objawy obu syndromów są bowiem łudząco podobne do siebie. W przebiegu zespołu pseudo-TORCH obserwowane są m.in.: małogłowie, zwapnienia śródczaszkowe, napady padaczkowe, spastyczność kończyn, hepatosplenomegalia i jaskra wrodzona.

Zespół TORCH – zapobieganie i leczenie

Zapobieganie zespołowi TORCH jest możliwe dzięki wprowadzeniu szczepień na wiele powodujących go patogenów. Aktualnie w obowiązkowym kalendarzu znajduje się skojarzona wakcyna MMR, która chroni przed odrą, świnką i różyczką, oraz zastrzyk przeciwko WZW typu B. Ponadto istnieje szczepionka na wirusa Varicella Zoster wywołującego ospę wietrzną i półpaśca. Kolejną metodą prewencyjną jest wykonywanie u kobiet badań przeciwciał przed lub w początkowych okresach ciąży, co umożliwia włączenie odpowiednich leków i ochronę dziecka przed patogenami. Dostępność tych środków znacząco obniżyła częstość występowania wad zaliczanych do syndromu TORCH.

Leczenie zespołu TORCH zależy od przyczyny jego wystąpienia. Przykładowo w toksoplazmozie wrodzonej należy wdrożyć terapię przeciwpasożytniczą, a w przypadku zakażenia cytomegalowirusem lub wirusem opryszczki ludzkiej stosuje się leki przeciwwirusowe (odpowiednio gancyklowir i acyklowir). Z kolei dzieci z kiłą wrodzoną powinny otrzymać dziesięciodniową antybiotykoterapię penicyliną krystaliczną. Niestety, w niektórych przypadkach wystąpienia zespołu TORCH leczenie przyczynowe nie jest możliwe – m.in. gdy wywołany został przez wirusa różyczki czy parwowirusa B19. Niezależnie od etiologii występujących wad konieczna jest dalsza kontrola w poradniach specjalistycznych i leczenie objawowe wszystkich pacjentów dotkniętych tym syndromem.

  1. Pediatria, pod. red. W. Kawalec, Warszawa 2013, str. 238-239, 985-993.
  2. First aid for the USMLE Step 1, pod red. T. Le i V. Bhushan, USA 2020 str. 182.
  3. Adang L., Gavazzi F., De Simone M. i in., Developmental Outcomes of Aicardi Goutières Syndrome, „J Child Neurol.” 2020 Jan;35(1):7-16.
  4. Macedo-da-Silva J., Marinho C.R.F., Palmisano G. i in., Lights and Shadows of TORCH Infection Proteomics, „Genes (Basel)” 2020 Aug 5;11(8):894.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Pneumokoki – czym są i jakie choroby wywołują? Jak chronić się przed pneumokokami?

    Streptococcus pneumoniae (pneumokoki, dwoinki zapalenia płuc) to bakterie, które osiedlają się w nosie oraz gardle i powodują groźne choroby. Zakażenia pneumokokowe dotyczą głównie małych dzieci oraz seniorów. Wśród grup ryzyka wymienia się również osoby z zaburzeniami odporności oraz osoby cierpiące na choroby przewlekłe. W jaki sposób można zarazić się pneumokokami? Jak się przed nimi chronić? Podpowiadamy.

  • Żółć w żołądku – objawy, przyczyny, dieta, leczenie

    Produkcja żółci ma miejsce w wątrobie, następnie dochodzi do jej magazynowania w pęcherzyku żółciowym i wydzielenia w dużej ilości po spożyciu tłustego posiłku. Kolejno żółć transportowana jest przewodem żółciowym wspólnym do dwunastnicy, gdzie emulguje tłuszcze. Przygotowane w ten sposób lipidy są łatwiejsze do strawienia.

  • Zanik wieloukładowy (MSA) – przyczyny, objawy, diagnoza, leczenie

    21 maja 2024 roku w wieku 71 lat po kilkuletniej walce z chorobą zmarł wybitny polski kompozytor Jan A. P. Kaczmarek. Muzyk zmagał się z nieuleczalnym, postępującym schorzeniem neurodegeneracyjnym – zanikiem wieloukładowym (MSA). Choroba ta prowadzi do uszkodzenia struktur mózgu, a objawy przypominają symptomy choroby Parkinsona. Dowiedz się więcej na temat przyczyn, objawów i sposobów leczenia MSA.

  • Pompa insulinowa – wskazania, działanie, refundacja

    Pompy insulinowe umożliwiają lepszą kontrolę cukrzycy, a tym samym poprawiają jakość życia osób wymagających insulinoterapii. Te niewielkich rozmiarów urządzenia naśladują działanie trzustki i eliminują konieczność wykonywania regularnych wstrzyknięć insuliny. Wyjaśniamy, jak działają pompy insulinowe i jakim grupom pacjentów zaleca się korzystanie z nich. Opisujemy również, komu przysługują z refundacją.

  • Grypa i RSV – szczepionka, podobieństwa i różnice

    Grypa i RSV (ang. Respiratory Syncytial Virus) to dwie powszechne choroby wirusowe, które mają znaczący wpływ na zdrowie publiczne, szczególnie w okresie jesienno-zimowym. Obie mogą prowadzić do poważnych powikłań, zwłaszcza u osób starszych, niemowląt oraz osób z osłabionym układem odpornościowym. W tym artykule przyjrzymy się bliżej podobieństwom i różnicom między grypą a RSV, ze szczególnym uwzględnieniem dostępnych szczepień.

  • Sensor do pomiaru cukru – monitorowanie glikemii. Działanie, refundacja systemu ciągłego CGM

    Cukrzyca jest jedną z najczęstszych chorób cywilizacyjnych, na którą w Polsce choruje ponad 3 mln osób, z czego około 25% nie jest tego świadomych. W leczeniu tego schorzenia oraz w zapobieganiu występowania powikłań narządowych niezwykle istotne jest utrzymywanie prawidłowego stężenia glukozy we krwi. Dzięki nowoczesnym technologiom w postaci systemów do ciągłego monitorowania glikemii mamy szansę na lepszą kontrolę choroby, a co za tym idzie – na opóźnienie rozwoju powikłań narządowych cukrzycy. Niestety należy pamiętać, że sensory są stosunkowo drogie, a ich zakup podlega refundacji przez Narodowy Fundusz Zdrowia jedynie w konkretnych wskazaniach.

  • Refundacja dla cukrzyków – zasady refundacji w diabetologii

    Od stycznia 2024 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Zdrowia wprowadzające w życie zmiany w refundacji wyrobów medycznych przeznaczonych dla pacjentów chorujących na cukrzycę. Wyjaśniamy zasady odpłatności systemów do ciągłego monitorowania glikemii, pomp insulinowych, pojemników na insulinę oraz zestawów infuzyjnych.

  • Zespół słabości (kruchości) to nie zwykłe starzenie. Objawy, diagnoza, leczenie

    Proces starzenia jest nieodłącznym elementem życia każdego człowieka i ma znaczący wpływ zarówno na fizyczne, jak i psychiczne funkcjonowanie seniorów. Wśród zachodzących zmian wymienić można między innymi pogorszenie pracy poszczególnych narządów, podatność na choroby, zaburzenia poznawcze czy zespół kruchości. Ten ostatni jest zagadnieniem szczególnie badanym przez geriatrów – szacuje się, że w populacji polskiej dotyka on około 7% seniorów, wśród których ponad 50% to osoby po 80. roku życia.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij