Hipoalbuminemia – czym jest?

Hipoalbuminemia to obniżone stężenie głównych białek osocza – albumin we krwi. Głównie związana jest ze zmniejszoną produkcją albumin w wątrobie w przebiegu chorób wątroby, jak i zwiększoną utratą ich przez nerki, przewód pokarmowy czy oparzoną skórę w wyniku patologii w obrębie tych układów i narządów.

Co to są albuminy?

Aby dobrze zrozumieć patomechanizm hipoalbuminemii zacznijmy od odpowiedzi na pytania, co to są albuminy, za co odpowiada albumina oraz gdzie znajdują się albuminy. Albuminy to jedne z najważniejszych białek organizmu, produkowane są w wątrobie i odpowiadają za utrzymanie odpowiedniego ciśnienia onkotycznego we krwi. Stanowią one aż 55–65% białek osocza, co czyni je głównymi białkami osocza w organizmie.

Ponadto pełnią one również funkcję buforu osoczowego, czyli zapobiegają wahaniom pH krwi dzięki zdolności do wiązania zarówno z substancjami o charakterze kwaśnym, jaki i zasadowym. Odpowiadają także za transport niektórych substancji słabo rozpuszczalnych w osoczu krwi, np. kwasów tłuszczowych, pewnych hormonów (trójjodotyroniny, tyroksyny), jonów metali i mikroelementów (wapnia, magnezu, potasu) oraz niektórych leków (antybiotyków, barbituranów).

Co to jest hipoalbuminemia?

Hipoalbuminemia to obniżone stężenie w osoczu krwi wyżej opisanych białek – albumin. Jaki jest prawidłowy poziom albuminy we krwi? Ich prawidłowe stężenie we krwi wynosi 3,5 – 5,5 g/dl u osób dorosłych, 3,7 – 5,6 g/dl u dzieci i młodzieży pomiędzy 7 a 19 rokiem życia i 4,6 – 7,4 g/dl u noworodków i dzieci do 7 roku życia. Wartości te uzależnione są od płci, wieku oraz metody oznaczenia (mogą się one różnić pomiędzy laboratoriami), dlatego każdy wynik powinien zostać skonsultowany z lekarzem. Warto również wspomnieć o tym, że hipoalbuminemia nie jest chorobą samą w sobie, ale najczęściej objawem innych patologii obecnych w organizmie.

Hipoalbuminemia – przyczyny

Co powoduje niski poziom albumin? Możliwych przyczyn jest bardzo wiele, dlatego każdy wynik wskazujący na hipoalbuminemię powinien być skonsultowany z lekarzem, który na podstawie dokładnego wywiadu oraz badań dodatkowych będzie mógł określić przyczynę tego stanu.

Albuminy są produkowane w wątrobie, a co za tym idzie jedną z głównych przyczyn ich niedoboru są schorzenia wątroby prowadzące do niewydolności narządu, takie jak:

• marskość wątroby,
• niealkoholowe stłuszczenie wątroby,
• zapalenie wątroby (AIH, wywołane przez wirusy np. WZW typu B lub C),
• nowotwory wątroby.

Obniżone stężenie albumin może być również związane z ich nadmierną utratą z organizmu w przebiegu:

• chorób nerek ( zespołu nerczycowego, kłębuszkowego zapalenia nerek),
• enteropatii wysiękowej – zespołu objawów klinicznych związanych z utratą białka do światła jelita m.in. w przebiegu celiakii, choroby Leśniowskiego-Crohna, wrzodziejącego zapalenia jelita grubego, biegunek,
• rozległych oparzeń skórnych poprzez uszkodzony naskórek,
• rozstrzenia oskrzeli, ropnia płuc lub ropniaka opłucnej przez produkcję dużej ilości ropy i śluzu.

Hipoalbuminemii możemy również spodziewać się w przebiegu:

• niedożywienia, kacheksji nowotworowej, jadłowstrętu psychicznego (anoreksji),
• sepsy,
• krwawienia,
• ciąży,
• przewodnienia,
• niewydolności serca,
• skrobiawicy.

W rzadkich przypadkach może być uwarunkowana genetycznie (analbuminemia), wtedy wątroba w ogóle nie produkuje albumin. Warto również wspomnieć, że hipoalbuminemia w zapaleniu trzustki, po oparzeniach z sepsą i w urazach wielonarządowych jest niekorzystnym czynnikiem rokowniczym.

Hipoalbuminemia – objawy

Objawy hipoalbuminemii w większości są dość niecharakterystyczne. W hipoalbuminemii obrzęki zlokalizowane w szczególności w obrębie dłoni i stóp, ale również w różnych jamach ciała (otrzewna – powiększenie obwodu brzucha, opłucna – duszności, problemy z oddychaniem, uczucie ciężkości w klatce piersiowej) występują najczęściej. Mogą towarzyszyć im:

• nudności, wymioty, utrata apetytu,
• żółtaczka, powiększenie wątroby – gdy przyczyną są schorzenia wątroby,
• osłabienie, zmęczenie,
• zanik tkanki podskórnej,
• suchość skóry.

Mogą również wystąpić symptomy choroby podstawowej będącej przyczyną obniżonego stężenia albumin we krwi.

Hipoalbuminemia – diagnostyka

Podstawową diagnostyką jest określenie stężenia albumin we krwi poprzez pobranie krwi żylnej na czczo (pacjent powinien spożyć ostatni posiłek co najmniej 8 godzin przed badaniem). Powinno się również wykonać badania dodatkowe, np. w postaci oznaczenia prób wątrobowych (AST, ALT) czy parametrów nerkowych w celu potwierdzenia lub wykluczenia potencjalnych przyczyn tego stanu.

Hipoalbuminemia – leczenie

Jak zwiększyć poziom albumin w przypadku wykrycia hipoalbuminemii? Odpowiedź na to pytanie nie jest jednoznaczna. W hipoalbuminemii leki podawane są głównie w celu zwalczenia przyczyny powstałego stanu. Z tego powodu tak bardzo istotna jest odpowiednia diagnostyka wystąpienia obniżonego stężenia albumin, abyśmy mogli zadziałać przyczynowo.

Jeżeli przyczyną są choroby nerek należy niezwłocznie skonsultować się z lekarzem nefrologiem, który wdroży odpowiednie leczenie. Z kolei u osób niedożywionych możemy zastosować leczenie żywieniowe w postaci odpowiedniej diety uzupełniającej brakujące składniki, a w ciężkich przypadkach należy rozważyć możliwość żywienia pozajelitowego.

U chorych z ciężką postacią hipoalbuminemii prowadzącą do nasilonych objawów można rozważyć podanie ludzkich preparatów albumin. Jest to jednak tymczasowe działanie objawowe, które nie eliminuje problemu, a pozwala pomóc chorym w stanie zagrożenia życia (np. wstrząs septyczny czy rozległe oparzenia).