Wodobrzusze u kobiety jako jeden z objawów enteropatii
Dominika Rynkiewicz

Enteropatia wysiękowa (z utratą białka) – przyczyny, objawy i leczenie

Obrzęki i wodobrzusze najczęściej kojarzone są z marskością wątroby u osób nadużywających alkoholu czy też z przewlekłą chorobą nerek, a w skrajnych przypadkach z niedożywieniem. Bardzo podobny zespół objawów towarzyszy pacjentom cierpiącym na enteropatię wysiękową, w której niedobór białek wynika z nieszczelności naczyń limfatycznych lub stanów zapalnych ściany jelita.

Czym jest enteropatia?

Enteropatia to patologiczne zmiany w obrębie jelita, które obniżają jego zdolności absorpcyjne i zwiększają przepuszczalność. Ściana zmienionych fragmentów jelita jest nieregularna, a błona śluzowa pogrubiona i naznaczona owrzodzeniami. Istotą enteropatii wysiękowej jest występowanie zespołu objawów klinicznych spowodowanych nadmierną utratą białek zawartych w osoczu przez ścianę jelita do jego światła. Wyróżnia się bardzo wiele przyczyn tego zjawiska, a tylko niektóre z nich są pierwotnie zlokalizowane w jelicie.

Enteropatia wysiękowa – objawy

Specyficzne objawy enteropatii wysiękowej są bezpośrednio związane z niedoborem białek w organizmie, a rozwijają się, gdy wątroba nie jest już w stanie kompensować ich utraty poprzez zwiększenie produkcji. Szczególne znaczenie ma niedobór albumin, które odpowiadają za utrzymanie ciśnienia onkotycznego w naczyniach krwionośnych. Niewystarczająca ich ilość w osoczu krwi powoduje, że płyn przesącza się do jam ciała. Proces ten prowadzi do występowania:

  • obrzęków kończyn dolnych w ciągu dnia,
  • obrzęku twarzy po wypoczynku nocnym,
  • wodobrzusza,
  • duszności wywołanej obecnością płynu w opłucnej.
Ponadto u wielu pacjentów dochodzi do utraty immunoglobulin, które są niezbędne do obrony organizmu przed drobnoustrojami chorobotwórczymi. Wobec tego, w związku z występowaniem wtórnego niedoboru odporności, przebieg infekcji u pacjentów dotkniętych enteropatią wysiękową jest bardziej gwałtowny i niebezpieczny dla zdrowia.

W dalszych fazach choroby może dochodzić do utraty masy ciała, niedoborów pokarmowych i witaminowych (zwłaszcza witamin rozpuszczalnych w tłuszczach, czyli A, D, E, K) oraz do ogólnego wyniszczenia organizmu. Pacjentom towarzyszą także przewlekłe bóle brzucha oraz długotrwałe biegunki tłuszczowe.

Powiązane produkty

Enteropatia wysiękowa (z utratą białka) – przyczyny

Enteropatia z utratą białka jest stanem o rozmaitych przyczynach. Niektóre są wtórne do stanów chorobowych odległych narządów, inne są wrodzoną patologią w obrębie jelit lub układu chłonnego. Enteropatia wysiękowa u dzieci jest szczególnie często powiązana z wrodzonymi wadami serca, naczyniakami limfatycznymi oraz z celiakią. Przyczyny enteropatii z utratą białek można podzielić na dwie główne grupy:

Zaburzenia prowadzące do utraty chłonki:

  • choroby serca utrudniające odpływ chłonki (wady wrodzone, prawokomorowa niewydolność serca, stan po operacji Fontana),
  • stany upośledzające przepływ krwi przez wątrobę (marskość wątroby, zakrzepica żył wątrobowych),
  • zaburzenia w obrębie układu chłonnego (sarkoidoza, radioterapia i chemioterapia nowotworów, naczyniaki limfatyczne jelit).

Patologie w obrębie błony śluzowej jelita prowadzące do utraty białek:

Enteropatia wysiękowa – diagnoza

Diagnostykę w kierunku enteropatii wysiękowej należy wdrożyć, gdy u pacjenta z obrzękami i hipoalbuminemią wykluczono niedożywienie białkowe, białkomocz i upośledzenie syntezy białek w przebiegu niewydolności wątroby. Podstawowym testem jest badanie stężenia α1-antytrypsyny w kale, a wynik powyżej 27 ml/24h (w przypadku biegunki >56 ml/24h) świadczy o utracie białka przez przewód pokarmowy. W celu potwierdzenia diagnozy wykonuje się scyntygrafię z użyciem znakowanej albuminy podanej drogą doustną. Niestety, badania te nie wskazują na lokalizację ani przyczynę enteropatii wysiękowej.

Na kolejnym etapie diagnostyki należy więc ustalić przyczynę utraty białka. W tym celu wykonuje się badanie kału w kierunku obecności pasożytów, testy serologiczne, aby wykluczyć celiakię, a także badania laboratoryjne i obrazowe umożliwiające ocenę funkcji wątroby oraz serca. Ponadto istotna jest lokalizacja wysięku w jelicie, w tym celu wykonuje się rezonans magnetyczny jamy brzusznej oraz badanie endoskopowe górnego i dolnego odcinka przewodu pokarmowego. Ogromną przewagą gastroskopii i kolonoskopii nad innymi metodami diagnostycznymi jest możliwość pobrania wycinka zmienionej błony śluzowej i poddanie jej ocenie histologicznej w celu postawienia ostatecznego rozpoznania.

Enteropatia wysiękowa (z utratą białka) – leczenie

Pierwszym i najważniejszym krokiem terapii jest ustalenie etiologii enteropatii wysiękowej, co umożliwia wdrożenie leczenia przyczynowego i całkowite ustąpienie utraty białka u większości pacjentów. Ponadto ważne jest wprowadzenie diety o wysokiej zawartości protein – około 1,5-3 g/kg masy ciała/dzień – i niskiej zawartości tłuszczu, ze szczególnym uwzględnieniem eliminacji długołańcuchowych kwasów tłuszczowych. Takie żywienie umożliwi substytucję traconych białek oraz odciąży naczynia limfatyczne odpowiedzialne za absorpcję tłuszczy w jelitach, zwiększając jednocześnie ich szczelność.

Niektórzy pacjenci wymagają leczenia objawowego, między innymi suplementacji witamin w przypadku wystąpienia zmian świadczących o ich niedoborze. Z kolei osobom, które w przebiegu enteropatii wysiękowej rozwinęły znaczące wodobrzusze lub duszność spowodowane przemieszczeniem się płynu z naczyń krwionośnych do jam ciała, podaje się dożylnie albuminy. Procedura ta daje krótkotrwały efekt i należy ją powtarzać w razie potrzeby, ponadto płyn zgromadzony w otrzewnej lub opłucnej może wymagać mechanicznego drenażu.

W mniej zaawansowanych przypadkach, gdy obrzęk ogranicza się do kończyn, można zastosować zabiegi rehabilitacyjne pompami do masażu limfatycznego, aby poprawić komfort życia pacjenta. U osób z upośledzoną odpornością spowodowaną utratą immunoglobulin należy rozważyć ich podaż dożylną w przypadku występowania częstych i gwałtownych infekcji.
  1. M. Dolman, M. Tabbers, Protein-losing enteropathy in children, „European Journal of Pediatrics” 2010; 169(10): 1179–1185.
  2. W. Marlicz, I. Łoniewski, Enteropatia indukowana NLPZ i IPP — ważny i niedoceniany problem kliniczny, „Gastroenterologia Kliniczna” 2014, tom 6, nr 1, 24–33.
  3. A. Szczeklik, P. Gajewski, Interna Szczeklika 2017, Warszawa 2017, s. 1008.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Wrzodziejące zapalenie jelita grubego – przyczyny, objawy, leczenie, żywienie przy WZJG

    Wrzodziejące zapalenie jelita grubego (WZJG, colitis ulcerosa) jest rozlanym nieswoistym zapaleniem błony śluzowej odbytnicy lub odbytnicy i okrężnicy, prowadzącym w niektórych przypadkach do powstania owrzodzeń. Należy do grupy nieswoistych zapaleń jelit o niewyjaśnionej etiologii. Jak rozpoznać wrzodziejące zapalenie jelita grubego?

  • Łuszczyca paznokci – przyczyny, objawy, leczenie

    Łuszczyca jest przewlekłą zapalną chorobą skóry, przebiegającą z okresami remisji i zaostrzeń, na którą w Polsce choruje prawie milion osób. Choroba najczęściej występuje u rasy białej i w umiarkowanej strefie klimatycznej. Pierwsze objawy łuszczycy mogą wystąpić w dowolnym wieku, jednak zwykle pojawiają się we wczesnym okresie dorosłego życia lub później, około 50–60 roku życia. Łuszczyca charakteryzuje się występowaniem zmian chorobowych zarówno na skórze gładkiej, jak i na owłosionej skórze głowy, a także zmianami w obrębie płytek paznokciowych dłoni i stóp. W cięższych postaciach łuszczyca może również zająć stawy. Zmianom paznokciowym z reguły towarzyszą zmiany w obrębie skóry, chociaż zdarza się, że zmiany chorobowe obejmujące aparat paznokciowy wyprzedzają pojawienie się zmian skórnych nawet o dziesiątki lat.

  • Cytomegalia (CMV) – co to za choroba? Jakie są objawy?

    Cytomegalia jest chorobą wirusową, która wywoływana jest przez wirusa o nazwie Cytomegalovirus hominis, w skrócie CMV. Zakażenie wirusem cytomegalii jest bardzo szeroko rozpowszechnione, natomiast zdecydowana większość infekcji (ponad 99%) przebiega bezobjawowo i pacjent przez przypadek dowiaduje się, że w przeszłości przebył takie zakażenie. Jednak u płodów i noworodków ze względu na niedojrzałość układu odpornościowego, jak również u osób z wrodzonymi lub nabytymi zaburzeniami odpowiedzi immunologicznej, cytomegalia może przebiegać w sposób ostry, a obraz choroby może być bardzo różny.

  • Zakrzepica – przyczyny, objawy, profilaktyka zakrzepowego zapalenia żył powierzchniowych i głębokich

    Zakrzepica (zakrzepowe zapalenie żył) polega na powstaniu w naczyniu żylnym zakrzepu w wyniku zaburzonego przepływu krwi. Nieleczona prowadzi do groźnych powikłań, m.in. do zatorowości płucnej. Wyróżnia się zapalenie żył głębokich i powierzchniowych. Jakie objawy daje zakrzepica i w jaki sposób się ją leczy? Czy istnieją sposoby na to, by jej zapobiec?

  • Nadżerka szyjki macicy (ektopia) – przyczyny, objawy, metody leczenia

    Termin „nadżerka szyjki macicy” oznacza ubytek błony śluzowej. Często jest on nieprawidłowo stosowany na określenie ektopii, która jest zupełnie innym schorzeniem. Rzekoma nadżerka szyjki macicy (tak brzmi inna nazwa ektopii) to zastępowanie nabłonka płaskiego, który fizjologicznie pokrywa tarczę szyjki macicy, nabłonkiem gruczołowym. Zazwyczaj nie daje ona żadnych objawów, a kobieta dowiaduje się o jej istnieniu podczas rutynowego badania ginekologicznego. Kiedy ektopia wymaga szerszej diagnostyki i leczenia? Jakie metody usunięcia „nadżerki” szyjki macicy stosuje się najczęściej?

  • Gastrolog – czym się zajmuje? Jakie choroby leczy?

    Lekarz gastroenterolog jest specjalistą w zakresie chorób układu pokarmowego. Gastrolog diagnozuje i leczy pacjentów z problemami gastrycznymi. Jakimi konkretnie dolegliwościami się zajmuje? Kiedy warto się do niego udać? Czy do gastrologa jest potrzebne skierowanie? Odpowiadamy.

  • Atak paniki – jak wygląda? Co robić, gdy się pojawia?

    Ataki paniki są jednymi z najczęściej występujących zaburzeń lękowych, tuż po zespole lęku uogólnionego oraz fobii społecznej. Objawiają się nagłymi napadami silnego lęku, którym towarzyszą symptomy, takie jak: kołatanie serca, zawroty głowy, duszności, nadmierne pocenie się czy strach przed śmiercią. Dowiedz się, w jaki sposób można sobie poradzić, gdy pojawia się atak paniki.

  • Czego nie można robić przy nadżerce szyjki macicy ? Jak postępować po jej usunięciu?

    Nadżerka szyjki macicy jest rozpoznaniem, które może usłyszeć wiele kobiet w gabinecie ginekologicznym. Warto podkreślić jednak, że określenie „nadżerka” używane jest najczęściej w nieprawidłowy i potoczny sposób. Czym jest nadżerka oraz jak postępować po zabiegu jej usunięcia?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij