Osteoporoza - podstępny wróg kości

„Osteoporoza? To nie mój problem” – tak twierdzi ponad 70% osób, które cierpią na osteoporozę i równocześnie nie wiedzą o tym fakcie. Żeby dobrze zrozumieć, skąd taka niska świadomość wśród osób chorych, trzeba wiedzieć, że ok. 60% złamań kręgów – bardzo popularnego typu złamań w przebiegu osteoporozy – przebiega bezboleśnie, a nawet wykryte złamania są często bagatelizowane.

Tymczasem złamania, szczególnie wśród osób starszych, nieodłącznie wiążą się z długotrwałą rekonwalescencją i częstymi powikłaniami. Tak poważne następstwa czynią osteoporozę jedną z najczęstszych przyczyn zgonów w krajach rozwiniętych. Ponad 2 mln Polek doświadczyły złamań osteoporotycznych w 2010 roku, a wg danych Europejskiej Fundacji Osteoporozy i Chorób Mięśniowo-Szkieletowych do 2025 roku ta liczba zwiększy się do ponad 3 mln1.

Zagrożenie osteoporozą

Sytuacji nie poprawia powszechne przekonanie, że suplementacja samym wapniem jest wystarczająca w zapobieganiu osteoporozie. Tymczasem szereg badań naukowych dowiodło, że monosuplementacja wapniem nie przynosi efektów w hamowaniu rozwoju osteoporozy2. Mało tego – kolejne badania donoszą, że suplementacja wysokimi dawkami wapnia zwiększa ryzyko zapadalności na choroby krążenia, w tym miażdżycę3.

Skąd taka zależność? Kości biorą czynny udział w regulacji gospodarki wapniowo-fosforowej w całym naszym organizmie. Tkanka kostna – będąca największym rezerwuarem wapnia w naszym ciele (razem z zębami stanowi ok. 99% jego zasobów)4 – w zależności od zapotrzebowania organizmu uwalnia bądź absorbuje wapń. Dzieje się tak za pomocą dwóch ważnych enzymów: jedne odpowiadają za oddawanie wapnia z kości, drugie wytwarzają białko, które może ten wapń z organizmu „wychwycić” i wbudować w kości. Przy czym słowo „może” jest w całym procesie kluczowe, ponieważ białko to funkcjonuje w naszym organizmie zarówno w stanie aktywnym, jak i nieaktywnym. Nieaktywna forma nie będzie wapnia „wychwycać”; nie ma takiej możliwości. Rolę aktywatora białka pełni witamina K2 i w ten sposób przyczynia się do utrzymania zdrowych kości.

Mineralizacja kości

Okazuje się więc, że sprawa mineralizacji kości jest nieco bardziej skomplikowana niż dotychczas sądzono5. Prawidłowy stan kości nie zależy jedynie od spożycia wystarczających ilości wapnia i witaminy D.

Witamina D faktycznie wpływa na polepszenie parametrów wchłaniania wapnia z pokarmów w trzustce i jelicie cienkim. Powoduje to zwiększenie poziomu wapnia w surowicy krwi. Jak już teraz wiemy, nie gwarantuje to jednak dostarczenia wapnia do kości. Bez białka aktywowanego z pomocą witaminy K2 wapń nie jest transportowany do kości, osadza się w naczyniach krwionośnych powodując ich zwapnienie, a jednocześnie jego niedobór w kościach prowadzi do osteoporozy. To zjawisko nazwano „paradoksem wapnia”. 

Co mówią badania?

W niektórych krajach, np. w Japonii, skąd wywodzi się wyjątkowo bogata w witaminę K2 potrawa – natto, witamina K2 jest włączona już do niefarmakologicznych standardów postępowania w osteoporozie. Znamienny jest fakt, że wskazania opracowane przez specjalistów z Dalekiego Wschodu równocześnie zalecają suplementację stosunkowo niskimi dawkami wapnia (maksymalnie 500 mg dziennie w postaci suplementów), właśnie ze względu na ryzyko jego odkładania się w tętnicach.

Od momentu odkrycia istotnej roli witaminy K2 w metabolizmie wapnia u człowieka przeprowadzono szereg badań, które potwierdzają, że suplementacja wapniem i witaminą D3 w połączeniu z witaminą K2 (np. dostępnym w aptekach suplementem diety Kinon) znacznie zmniejsza ryzyko złamań kości u kobiet6 i pomaga też zmniejszyć utratę masy kostnej u pacjentek z anoreksją7. Natomiast niskie spożycie witaminy K wiąże się ze spadkiem gęstości mineralnej kości8.

Dobierając suplementację mającą na celu zadbanie o prawidłowy stan kości warto pamiętać o witaminie K, co potwierdzają zarówno badania, jak również wytyczne z krajów Dalekiego Wschodu.

Źródła:

1 Europejska Fundacja Osteoporozy i Chorób Mięśniowo-Szkieletowych, Polskie Towarzystwo Ortopedyczne i Traumatologiczne, RAPORT OSTEOPOROZA - CICHA EPIDEMIA W POLSCE, Kraków 2015-02-10.

2 Calcium supplements with or without vitamin D and risk of cardiovascular events: reanalysis of the Women’s Health Initiative limited access dataset and meta-analysis.
BMJ 2011; 342 doi: http://dx.doi.org/10.1136/bmj.d2040 (Published 19 April 2011) Cite this as: BMJ 2011;342:d2040.
Effect of calcium supplements on risk of myocardial infarction and cardiovascular events: meta-analysis.
BMJ 2010; 341 doi: http://dx.doi.org/10.1136/bmj.c3691 (Published 29 July 2010) Cite this as: BMJ 2010;341:c3691.
Vascular events in healthy older women receiving calcium supplementation: randomised controlled trial.
BMJ 2008; 336 doi: http://dx.doi.org/10.1136/bmj.39440.525752.BE (Published 31 January 2008) Cite this as: BMJ 2008;336:262.

3 Calcium supplements with or without vitamin D and risk of cardiovascular events: reanalysis of the Women’s Health Initiative limited access dataset and meta-analysis.
BMJ 2011; 342 doi: http://dx.doi.org/10.1136/bmj.d2040 (Published 19 April 2011) Cite this as: BMJ 2011;342:d2040.

4 mgr inż. Beata Przygoda, Wapń, http://dieta.mp.pl/zasady/show.html?id=73823.

5 Finkelstein Joel S, M.D. Calcium plus vitamin D for postmenopausal women – bone appétit? New England J. Med., 2006; 354(10):1102.

6 Sato Y, Kanoko T, Satoh K, Iwamoto J, Menatetrenon and Vitamin D2 with calcium supplements prevent nonvertebral fracture in elderly women with Alzheimer’s disease. Bone. 2005; 36: 61-68.

7 Iketani T, Kiriike N, Stein M B, i inni, Effect of menatetrenone (vitamin K2) treatment on bone loss in patients with anorexia nervosa. Psychiatry Res. 2003;117: 259–269.

8 Booth SL, Broe KE, Gagnon DR, i inni. Vitamin K intake and bone mineral density in women and men. Am J Clin Nutr. 2003; 77:512-6.


Podziel się: