Na czym polega badanie densytometryczne (gęstości kości)?
Katarzyna Kuśmierska

Na czym polega badanie densytometryczne (gęstości kości)?

Badanie densytometryczne, czyli gęstości kości (BMD — bone mineral density) to podstawa diagnostyki osteoporozy — choroby charakteryzującej się powolnym ubytkiem masy kostnej. Prowadzi ona do osłabienia struktury kości i powoduje większe ryzyko złamań. Obserwacja jest szybka, bezbolesna, bez żadnych powikłań.

Celem badania densytometrycznego jest diagnostyka osteoporozy oraz osąd skuteczności leczenia już zaawansowanej postaci tej choroby. Densytometria to rodzaj prześwietlenia, które polega na ocenie gęstości mineralnej kości. Im mniejsza ich gęstość, tym większe ryzyko złamania. Osteoporoza jest podstępną chorobą rozwijającą się po cichu, bezobjawowo, a jej skutki są nieodwracalne. Definicja ekspertów z National Osteoporosis Foundation i National Institutes of Health (NOF/NIH) z 2001 roku mówi, że stanowi chorobę szkieletu charakteryzującą się upośledzoną wytrzymałością kości, co powoduje zwiększoną możliwość złamań. 

To najbardziej rozpowszechnione schorzenie układu kostnego, które doprowadza do zwiększonej łamliwości kości. Polega na zmniejszeniu masy kostnej oraz zaburzeniu architektoniki tkanki kostnej. Często pierwszym objawem osteoporozy, niekiedy już zaawansowanej, jest złamanie osteoporotyczne (niskoenergetyczne). Przejawia się ono dysproporcją między siłą urazu a wyrządzonymi szkodami, czyli powagą złamania. Może powstać przy podnoszeniu czegoś cięższego lub przy zwykłym schylaniu się. 

Badanie densytometryczne — kto i kiedy powinien je wykonać?

Badanie gęstości kości powinny wykonać osoby zagrożone osteoporozą. Zarówno tą pierwotną dotyczącą kobiet po menopauzie oraz mężczyzn w starszym wieku (po 65. roku życia), jak i wtórną, która może dotknąć osoby narażone na takie czynniki:

  • przyjmowanie niektórych leków (np. kortykosteroidów, leków przeciwpadaczkowych),
  • stany chorobowe (np. nadczynność tarczycy, cukrzyca typu 1, reumatoidalne zapalenie stawów, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa),
  • choroby genetyczne związane z utratą masy kostnej,
  • złamania niskoenergetyczne.
Zaleca się, aby u kobiet w okresie okołomenopauzalnym badanie gęstości kości wykonywać co 2 lata (nawet co roku), a w końcowym okresie przekwitania i później zachować dwuletnie przerwy między badaniami. 

Jak przebiega badanie gęstości kości?

Badanie densytometryczne wykonywane jest z użyciem aparatu densytometrycznego. To stół, pod którym umieszczona jest mikrolampka rentgenowska, a powyżej niego ramię aparatu ze specjalnym czujnikiem promieniowania. Po uprzednim zmierzeniu i zważeniu, pacjent przyjmuje na stole pozycję leżącą lub siedzącą (przy badaniu kości przedramienia). Promieniowanie wysyłane jest przez miniaturową lampę RTG do czujnika, który mierzy jego natężenie po przejściu przez ciało, a tym samym oblicza masę kości. Według najnowszych standardów WHO zalecane jest wykorzystywanie promieniowania dwuwiązkowego, czyli techniki DXA (Dual Energy X-ray Absorptiometry), w której używana jest jednocześnie wiązka niskoenergetyczna i wysokoenergetyczna. Pozwala to na uzyskanie dokładnych pomiarów gęstości kości. 

Densytometria trwa około kilku minut. Nie wymaga specjalnego przygotowania. Nie jest konieczne, aby pacjent był na czczo, lecz na dobę przed nią zalecane jest odstawienie suplementów diety z wapniem. Osoba badana powinna leżeć nieruchomo, nie może mieć na sobie biżuterii oraz ubrań z metalowymi dodatkami, np. z guzikami czy suwakami. Należy zawiadomić lekarza o wcześniejszych badaniach z użyciem środków kontrastujących. Utrudnieniem w przeprowadzeniu oględzin mogą być duże protezy. Nie można być też w ciąży.

Najbardziej miarodajna jest densytometria szyjki kości udowej (biodra) oraz (w drugiej kolejności) odcinka lędźwiowego kręgosłupa (zmiany zwyrodnieniowe czasem mogą zaburzać wynik, ponieważ pojawiają się tutaj najszybciej). Zaleca się realizowanie badania gęstości kości na tym samym aparacie lub chociaż na aparacie tej samej firmy. Wykonywanie ich na różnych urządzeniach nie daje podstawy do porównania wyników. Rynek daje możliwość skorzystania z densytometrii pięty oraz kości ramienia — nie jest ona miarodajna w diagnostyce osteoporozy ani w monitorowaniu jej leczenia. Także badania ultradźwiękowe, które określają parametry akustyczne kości, a nie ich gęstość, nie mogą diagnozować tej choroby.

Powiązane produkty

Wynik badania gęstości kości

Pacjent nie musi czekać na wynik badania — otrzymuje go od razu po jego wykonaniu. Aparat podaje masę kości oraz porównuje go z dwiema grupami kontrolnymi: osobami w wieku 20-30 lat (wskaźnik T) oraz ludźmi w wieku badanego pacjenta (wskaźnik Z). 

Kryteria diagnostyczne odnoszą się do wskaźnika T i mówią, ile pacjent utracił masy kości w stosunku do masy szczytowej kości, jaką ma człowiek, mając 20-30 lat.

Według WHO normy kształtują się w następujący sposób (w oparciu o wartość wskaźnika T):

  • norma: +1.0. do –1.0.,
  • osteopenia (wczesne stadium osteoporozy): –1.0 do –2.4,
  • osteoporoza: –2.5 i mniej,
  • ciężka osteoporoza: –2.5 i jedno lub więcej złamań.

Zwyrodnienie kolana — czy konieczne jest wykonanie badania densytometrycznego?

Zwyrodnienie kolana, podobnie jak innych stawów to jedna z częstych przypadłości, która dotyka osoby starsze, ale cierpią na nią także ludzie w średnim wieku i młodzi. Czy może ono sugerować początki osteoporozy i konieczność wykonania badania gęstości kości? W przypadku ludzi młodszych i w średnim wieku zazwyczaj nie — zwyrodnienie kolana może być bardziej spowodowane otyłością, urazem, osłabieniem mięśni wokół stawu, uprawianiem sportu lub czynnikami zawodowymi. Niekiedy świadczy także o początkach osteoporozy okołostawowej, która często stanowi wczesne objawy reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS), czyli przewlekłej, autoimmunologicznej choroby tkanki łącznej. RZS z kolei jest czynnikiem ryzyka powstania osteoporozy uogólnionej. Zatem w przypadku zwyrodnienia kolana należy zachować czujność i skonsultować się z lekarzem, aby w razie konieczności rozpocząć leczenie.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Podwyższona prolaktyna (hiperprolaktynemia) – przyczyny i objawy

    Hiperprolaktynemia może być jednym z objawów guza przysadki (łac. prolactinoma), chorób podwzgórza, zaburzeń funkcji gruczołu tarczycowego (np. niewyrównania niedoczynności tarczycy), niewydolności nerek, ale także ciąży. Objawami, które powinny skłonić pacjenta do zbadania poziomu PRL, są zaburzenia miesiączkowania, trudności z zajściem w ciążę, mlekotok, uderzenia gorąca, trądzik lub zauważalnie obniżone libido. Leczenie hiperprolaktynemii polega głównie na farmakoterapii i leczeniu przyczynowym podwyższonego stężenia PRL, czyli choroby, która wywołała ten stan.

  • APTT – czas kaolinowo-kefalinowy, normy i wskazania. Kiedy należy wykonać badanie?

    APTT to jeden z parametrów krwi, którego oznaczenie jest bardzo ważne w ocenie stopnia krzepliwości krwi pacjenta, u którego planowana jest operacja chirurgiczna lub który jest leczony z powodu chorób natury zakrzepowo-zatorowej. Niezwykle istotnym czynnikiem wpływającym na czas częściowej tromboplastyny po aktywacji mogą być choroby wątroby lub zaburzenia ilości witaminy K w organizmie. Jak wygląda badanie APTT, czy jest refundowane i jak się do niego przygotować?

  • D-dimery – wskazania, normy, podwyższone. Poziom d-dimerów a zakrzepica

    Badanie d-dimerów we krwi jest jednym z głównych parametrów wykorzystywanych w diagnostyce chorób zakrzepowych takich jak zakrzepica żył głębokich dolnych czy zatorowość płucna. Skrzepy krwi znajdujące się w naczyniach krwionośnych mogą zamknąć światło tych przewodów i doprowadzić w ten sposób do bardzo poważnych komplikacji zdrowotnych. Wyróżnia się cztery podstawowe metody oznaczania stężenia d-dimerów we krwi (metoda lateksowa, immunoenzymatyczna, aglutynacji pełnej krwi i wykorzystująca przeciwciała znakowane technetem). Kiedy wykonać badanie, ile kosztuje oznaczenie stężenia d-dimerów, jak się do niego przygotować? Odpowiadamy w niniejszym artykule.

  • Erytropoetyna (EPO) – badanie, normy, interpretacja wyników

    Badanie erytropoetyny (EPO) jest wskazane podczas prowadzenia procesu diagnostycznego chorób krwi i nerek. Dzięki analizie poziomu erytropoetyny możliwe jest kontrolowanie odpowiedzi na wdrożone leczenie anemii, nadkrwistości i niedokrwistości. Wysoki poziom EPO jest charakterystyczny dla sportowców, którzy swoje treningi odbywają w terenach górskich, ale także, co ciekawe, dla osób palących papierosy. Badanie poziomu erytropoetyny często towarzyszy analizie morfologii krwi i hematokrytowi. Jaka jest norma EPO we krwi, czy do badania erytropoetyny należy zgłosić się na czczo i czy stosowanie EPO przez sportowców jest równoznaczne ze stosowaniem dopingu? Na te i inne pytania odpowiedzi znajdują się w niniejszym artykule.

  • Kolposkopia – jak wygląda badanie? Wskazanie, przebieg, interpretacja wyników

    Kolposkopia to łatwe i nieinwazyjne badanie, wykonywane przez lekarza ginekologa, które pozwala na ocenę szyjki macicy, pochwy oraz sromu pod kątem zmian przednowotworowych i nowotworowych, pobranie celowanego materiału oraz ułatwienie decyzji co do dalszego postępowania. Badanie to może być wykonywane zarówno na NFZ, jak i prywatnie. Jak wygląda kolposkopia? Czy kolposkopia boli?

  • Cholesterol całkowity – badanie, norma i interpretacja wyników

    Badanie poziomu cholesterolu całkowitego to jedno z podstawowych badań, które ocenia ogólny poziom cholesterolu we krwi. Cholesterol całkowity to suma cholesterolu LDL (lipoproteiny o niskiej gęstości), cholesterolu HDL (lipoproteiny o wysokiej gęstości) oraz cholesterolu VLDL (lipoproteiny o bardzo niskiej gęstości).

  • Badanie poziomu witaminy D, metabolit 25(OH). Normy, cena, interpretacja wyników

    Witamina D bierze udział w gospodarce wapniowo-fosforanowej organizmu, wpływa również na prawidłową budowę i funkcję kości. Oznaczenie poziomu witaminy D ma zastosowanie m.in. w diagnostyce i leczeniu osteoporozy, osteomalacji i krzywicy, chorób wątroby i nerek, a także w monitorowaniu leczenia kortykosteroidami, lekami immunosupresyjnymi i przeciwpadaczkowymi oraz suplementacji witaminą D u pacjentów, którym ją zlecono.

  • Rytm zatokowy: badanie EKG, rytm miarowy, przyspieszony i zwolniony – co to oznacza?

    Rytm zatokowy to podstawowy i prawidłowy rytm pracy serca. Może być niekiedy przyspieszony lub zbyt wolny. Mówi się wtedy o tachykardii lub bradykardii zatokowej.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij