Na czym polega badanie densytometryczne (gęstości kości)?
Katarzyna Kuśmierska

Na czym polega badanie densytometryczne (gęstości kości)?

Badanie densytometryczne, czyli gęstości kości (BMD — bone mineral density) to podstawa diagnostyki osteoporozy — choroby charakteryzującej się powolnym ubytkiem masy kostnej. Prowadzi ona do osłabienia struktury kości i powoduje większe ryzyko złamań. Obserwacja jest szybka, bezbolesna, bez żadnych powikłań.

Celem badania densytometrycznego jest diagnostyka osteoporozy oraz osąd skuteczności leczenia już zaawansowanej postaci tej choroby. Densytometria to rodzaj prześwietlenia, które polega na ocenie gęstości mineralnej kości. Im mniejsza ich gęstość, tym większe ryzyko złamania. Osteoporoza jest podstępną chorobą rozwijającą się po cichu, bezobjawowo, a jej skutki są nieodwracalne. Definicja ekspertów z National Osteoporosis Foundation i National Institutes of Health (NOF/NIH) z 2001 roku mówi, że stanowi chorobę szkieletu charakteryzującą się upośledzoną wytrzymałością kości, co powoduje zwiększoną możliwość złamań. 

To najbardziej rozpowszechnione schorzenie układu kostnego, które doprowadza do zwiększonej łamliwości kości. Polega na zmniejszeniu masy kostnej oraz zaburzeniu architektoniki tkanki kostnej. Często pierwszym objawem osteoporozy, niekiedy już zaawansowanej, jest złamanie osteoporotyczne (niskoenergetyczne). Przejawia się ono dysproporcją między siłą urazu a wyrządzonymi szkodami, czyli powagą złamania. Może powstać przy podnoszeniu czegoś cięższego lub przy zwykłym schylaniu się. 

Badanie densytometryczne — kto i kiedy powinien je wykonać?

Badanie gęstości kości powinny wykonać osoby zagrożone osteoporozą. Zarówno tą pierwotną dotyczącą kobiet po menopauzie oraz mężczyzn w starszym wieku (po 65. roku życia), jak i wtórną, która może dotknąć osoby narażone na takie czynniki:

  • przyjmowanie niektórych leków (np. kortykosteroidów, leków przeciwpadaczkowych),
  • stany chorobowe (np. nadczynność tarczycy, cukrzyca typu 1, reumatoidalne zapalenie stawów, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa),
  • choroby genetyczne związane z utratą masy kostnej,
  • złamania niskoenergetyczne.
Zaleca się, aby u kobiet w okresie okołomenopauzalnym badanie gęstości kości wykonywać co 2 lata (nawet co roku), a w końcowym okresie przekwitania i później zachować dwuletnie przerwy między badaniami. 

Jak przebiega badanie gęstości kości?

Badanie densytometryczne wykonywane jest z użyciem aparatu densytometrycznego. To stół, pod którym umieszczona jest mikrolampka rentgenowska, a powyżej niego ramię aparatu ze specjalnym czujnikiem promieniowania. Po uprzednim zmierzeniu i zważeniu, pacjent przyjmuje na stole pozycję leżącą lub siedzącą (przy badaniu kości przedramienia). Promieniowanie wysyłane jest przez miniaturową lampę RTG do czujnika, który mierzy jego natężenie po przejściu przez ciało, a tym samym oblicza masę kości. Według najnowszych standardów WHO zalecane jest wykorzystywanie promieniowania dwuwiązkowego, czyli techniki DXA (Dual Energy X-ray Absorptiometry), w której używana jest jednocześnie wiązka niskoenergetyczna i wysokoenergetyczna. Pozwala to na uzyskanie dokładnych pomiarów gęstości kości. 

Densytometria trwa około kilku minut. Nie wymaga specjalnego przygotowania. Nie jest konieczne, aby pacjent był na czczo, lecz na dobę przed nią zalecane jest odstawienie suplementów diety z wapniem. Osoba badana powinna leżeć nieruchomo, nie może mieć na sobie biżuterii oraz ubrań z metalowymi dodatkami, np. z guzikami czy suwakami. Należy zawiadomić lekarza o wcześniejszych badaniach z użyciem środków kontrastujących. Utrudnieniem w przeprowadzeniu oględzin mogą być duże protezy. Nie można być też w ciąży.

Najbardziej miarodajna jest densytometria szyjki kości udowej (biodra) oraz (w drugiej kolejności) odcinka lędźwiowego kręgosłupa (zmiany zwyrodnieniowe czasem mogą zaburzać wynik, ponieważ pojawiają się tutaj najszybciej). Zaleca się realizowanie badania gęstości kości na tym samym aparacie lub chociaż na aparacie tej samej firmy. Wykonywanie ich na różnych urządzeniach nie daje podstawy do porównania wyników. Rynek daje możliwość skorzystania z densytometrii pięty oraz kości ramienia — nie jest ona miarodajna w diagnostyce osteoporozy ani w monitorowaniu jej leczenia. Także badania ultradźwiękowe, które określają parametry akustyczne kości, a nie ich gęstość, nie mogą diagnozować tej choroby.

Wynik badania gęstości kości

Pacjent nie musi czekać na wynik badania — otrzymuje go od razu po jego wykonaniu. Aparat podaje masę kości oraz porównuje go z dwiema grupami kontrolnymi: osobami w wieku 20-30 lat (wskaźnik T) oraz ludźmi w wieku badanego pacjenta (wskaźnik Z). 

Kryteria diagnostyczne odnoszą się do wskaźnika T i mówią, ile pacjent utracił masy kości w stosunku do masy szczytowej kości, jaką ma człowiek, mając 20-30 lat.

Według WHO normy kształtują się w następujący sposób (w oparciu o wartość wskaźnika T):

  • norma: +1.0. do –1.0.,
  • osteopenia (wczesne stadium osteoporozy): –1.0 do –2.4,
  • osteoporoza: –2.5 i mniej,
  • ciężka osteoporoza: –2.5 i jedno lub więcej złamań.

Zwyrodnienie kolana — czy konieczne jest wykonanie badania densytometrycznego?

Zwyrodnienie kolana, podobnie jak innych stawów to jedna z częstych przypadłości, która dotyka osoby starsze, ale cierpią na nią także ludzie w średnim wieku i młodzi. Czy może ono sugerować początki osteoporozy i konieczność wykonania badania gęstości kości? W przypadku ludzi młodszych i w średnim wieku zazwyczaj nie — zwyrodnienie kolana może być bardziej spowodowane otyłością, urazem, osłabieniem mięśni wokół stawu, uprawianiem sportu lub czynnikami zawodowymi. Niekiedy świadczy także o początkach osteoporozy okołostawowej, która często stanowi wczesne objawy reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS), czyli przewlekłej, autoimmunologicznej choroby tkanki łącznej. RZS z kolei jest czynnikiem ryzyka powstania osteoporozy uogólnionej. Zatem w przypadku zwyrodnienia kolana należy zachować czujność i skonsultować się z lekarzem, aby w razie konieczności rozpocząć leczenie.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Jakie badania wykonuje się tuż przed porodem?

    Ostatnie tygodnie ciąży to czas narastającego oczekiwania. Zanim dziecko zjawi się na świecie, warto się upewnić, że wszystko jest gotowe. Nie chodzi tylko o niezbędną wyprawkę, ale przede wszystkim o dopełnienie medycznych zaleceń lekarza prowadzącego. Jakie badania obrazowe i biochemiczne należy wykonać tuż przed porodem? Odpowiedzi na te pytania udzielono w niniejszym artykule.

  • Jakie badania wykonuje się tuż przed porodem?

    Ostatnie tygodnie ciąży to czas narastającego oczekiwania. Zanim dziecko zjawi się na świecie, warto się upewnić, że wszystko jest gotowe. Nie chodzi tylko o niezbędną wyprawkę, ale przede wszystkim o dopełnienie medycznych zaleceń lekarza prowadzącego. Jakie badania obrazowe i biochemiczne należy wykonać tuż przed porodem? Odpowiedzi na te pytania udzielono w niniejszym artykule.

  • Hormon głodu – grelina. Badanie poziomu greliny a otyłość

    Grelina to silnie wypływający na uczucie głodu hormon białkowy. Jest wydzielana przez komórki dna i trzonu żołądka. Bierze udział w regulowaniu gospodarki węglowodanowo-lipidowej organizmu, wpływa na zmniejszenie wydzielania insuliny w trzustce oraz nasila proces powstawania komórek tłuszczowych (adipocytów). Grelina bierze udział w osteogenezie, pozytywnie wpływa na procesy pamięci długotrwałej i przestrzennej. Za wzrost syntezy hormonu odpowiada m.in. głód, faza folikularna cyklu miesiączkowego, hipoglikemia czy stres, zaś do obniżenia poziomu greliny przyczynia się stan sytości, hiperglikemia, hiperinsulinemia lub uprawianie aktywności fizycznej. Jak wygląda badanie poziomu greliny w Polsce i po co wykonywać oznaczenie poziomu leptyny? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • AST (aminotransferaza asparaginianowa) – badanie, norma, podwyższona. Interpretacja wyników prób wątrobowych

    Badanie poziomu AST to jedno z podstawowych oznaczeń, które zleca się w ramach kontroli funkcji i pracy wątroby, mięśni szkieletowych i  serca. Wszyscy pacjenci, u których wystąpiły choroby wątroby, podczas terapii hormonalnych, antytrądzikowych (z życiem retinoidów), zakażeni wirusem HIV, a także osoby otyłe i cukrzycy powinni regularnie sprawdzać poziom aminotransferazy asparaginianowej. Czy do badania AST należy być na czczo, ile kosztuje oznaczenie i jakie inne parametry krwi należą do tzw. prób wątrobowych? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Pierwsza wizyta u ginekologa – jak należy się przygotować i kiedy powinna się odbyć?

    Wizyta u ginekologa to jedna z bardziej intymnych konsultacji, jakie kobieta musi regularnie odbywać w swoim życiu. Wyjątkowo newralgiczna jest z pewnością ta pierwsza, bywająca krępującą i trudną. Młoda pacjentka zazwyczaj nie jest pewna, o co powinna zapytać, jak się zachować i czego się spodziewać. Fora internetowe są pełne zapytań dotyczących tego, do którego lekarza najlepiej się wybrać (kobiety czy mężczyzny), czy badanie ginekologiczne boli, kiedy po raz pierwszy udać się do ginekologa? Odpowiedzi na wszystkie te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Cholesterol LDL – badanie, normy, podwyższony. Jak obniżyć zbyt wysoki poziom „złego cholesterolu"?

    Badanie poziomu cholesterolu LDL jest jednym z elementów tzw. lipidogramu, który zaleca się wykonać minimum raz do roku, w ramach badań profilaktycznych. Przeprowadzenie tego oznaczenia ma na celu potwierdzenie wydolności lub dysfunkcji pracy wątroby. Na zaburzenia ilości „dobrego cholesterolu" wpływa szereg czynników, które są związane głównie z dietą i stylem życia. Jak wygląda badanie, jakie są normy cholesterolu LDL, ile kosztuje oznaczenie i czy na pobranie krwi trzeba być na czczo? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule. . Zaleca się, by badanie wykonywać raz w roku w ramach badań profilaktycznych.

  • Dlaczego w ciąży trzeba znać swoją grupę krwi?

    Zazwyczaj już podczas pierwszej wizyty w gabinecie ginekologicznym lekarz prowadzący zleca ciężarnej pacjentce szereg badań laboratoryjnych, do którego należy m.in. oznaczenie jej grupy krwi. Oznaczenie tego parametru ma na celu ocenę ryzyka wystąpienia konfliktu serologicznego między przyszłą mamą a jej dzieckiem. Ponadto w sytuacji ewentualnego krwotoku matki, do którego może dość podczas porodu, informacja dotycząca grupy krwi pomaga w odpowiednim czasie i bez zbędnego czekania przetoczyć jej krew. Czym jest konflikt serologiczny, czy może do niego dość już w trakcie pierwszej ciąży, czy badanie grupy krwi w ciąży jest bezpłatne? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Dlaczego w ciąży trzeba znać swoją grupę krwi?

    Zazwyczaj już podczas pierwszej wizyty w gabinecie ginekologicznym lekarz prowadzący zleca ciężarnej pacjentce szereg badań laboratoryjnych, do którego należy m.in. oznaczenie jej grupy krwi. Oznaczenie tego parametru ma na celu ocenę ryzyka wystąpienia konfliktu serologicznego między przyszłą mamą a jej dzieckiem. Ponadto w sytuacji ewentualnego krwotoku matki, do którego może dość podczas porodu, informacja dotycząca grupy krwi pomaga w odpowiednim czasie i bez zbędnego czekania przetoczyć jej krew. Czym jest konflikt serologiczny, czy może do niego dość już w trakcie pierwszej ciąży, czy badanie grupy krwi w ciąży jest bezpłatne? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Dlaczego w ciąży trzeba znać swoją grupę krwi?

    Zazwyczaj już podczas pierwszej wizyty w gabinecie ginekologicznym lekarz prowadzący zleca ciężarnej pacjentce szereg badań laboratoryjnych, do którego należy m.in. oznaczenie jej grupy krwi. Oznaczenie tego parametru ma na celu ocenę ryzyka wystąpienia konfliktu serologicznego między przyszłą mamą a jej dzieckiem. Ponadto w sytuacji ewentualnego krwotoku matki, do którego może dość podczas porodu, informacja dotycząca grupy krwi pomaga w odpowiednim czasie i bez zbędnego czekania przetoczyć jej krew. Czym jest konflikt serologiczny, czy może do niego dość już w trakcie pierwszej ciąży, czy badanie grupy krwi w ciąży jest bezpłatne? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Parathormon (PTH) – badanie, normy, wskazania. Przyczyny i skutki niedoboru i nadmiaru hormonu przytarczyc

    Badanie stężenia PTH zaleca się przede wszystkim osobom z zaburzeniami przytarczyc, nadciśnieniem, kłopotami nefrologicznymi oraz chorym na nadmierną łamliwość kości (w tym kobietom na etapie i po menopauzie). Wzrost stężenia parathormonu jest skutkiem nieprawidłowej pracy nerek, niedoboru witaminy D3 i zaburzeń metabolizmu wapnia (hipokalcemią i hiperkalcemią), a także fosforanów. Jak się przygotować do oznaczenia poziomu PTH, czy na pobranie krwi trzeba zgłosić się na czczo oraz jak groźne mogą być powikłania związane z zaburzeniami stężenia parathormonu we krwi? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij