Na czym polega badanie densytometryczne (gęstości kości)?
Katarzyna Kuśmierska

Na czym polega badanie densytometryczne (gęstości kości)?

Badanie densytometryczne, czyli gęstości kości (BMD — bone mineral density) to podstawa diagnostyki osteoporozy — choroby charakteryzującej się powolnym ubytkiem masy kostnej. Prowadzi ona do osłabienia struktury kości i powoduje większe ryzyko złamań. Obserwacja jest szybka, bezbolesna, bez żadnych powikłań.

Celem badania densytometrycznego jest diagnostyka osteoporozy oraz osąd skuteczności leczenia już zaawansowanej postaci tej choroby. Densytometria to rodzaj prześwietlenia, które polega na ocenie gęstości mineralnej kości. Im mniejsza ich gęstość, tym większe ryzyko złamania. Osteoporoza jest podstępną chorobą rozwijającą się po cichu, bezobjawowo, a jej skutki są nieodwracalne. Definicja ekspertów z National Osteoporosis Foundation i National Institutes of Health (NOF/NIH) z 2001 roku mówi, że stanowi chorobę szkieletu charakteryzującą się upośledzoną wytrzymałością kości, co powoduje zwiększoną możliwość złamań. 

To najbardziej rozpowszechnione schorzenie układu kostnego, które doprowadza do zwiększonej łamliwości kości. Polega na zmniejszeniu masy kostnej oraz zaburzeniu architektoniki tkanki kostnej. Często pierwszym objawem osteoporozy, niekiedy już zaawansowanej, jest złamanie osteoporotyczne (niskoenergetyczne). Przejawia się ono dysproporcją między siłą urazu a wyrządzonymi szkodami, czyli powagą złamania. Może powstać przy podnoszeniu czegoś cięższego lub przy zwykłym schylaniu się. 

Badanie densytometryczne — kto i kiedy powinien je wykonać?

Badanie gęstości kości powinny wykonać osoby zagrożone osteoporozą. Zarówno tą pierwotną dotyczącą kobiet po menopauzie oraz mężczyzn w starszym wieku (po 65. roku życia), jak i wtórną, która może dotknąć osoby narażone na takie czynniki:

  • przyjmowanie niektórych leków (np. kortykosteroidów, leków przeciwpadaczkowych),
  • stany chorobowe (np. nadczynność tarczycy, cukrzyca typu 1, reumatoidalne zapalenie stawów, zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa),
  • choroby genetyczne związane z utratą masy kostnej,
  • złamania niskoenergetyczne.
Zaleca się, aby u kobiet w okresie okołomenopauzalnym badanie gęstości kości wykonywać co 2 lata (nawet co roku), a w końcowym okresie przekwitania i później zachować dwuletnie przerwy między badaniami. 

Jak przebiega badanie gęstości kości?

Badanie densytometryczne wykonywane jest z użyciem aparatu densytometrycznego. To stół, pod którym umieszczona jest mikrolampka rentgenowska, a powyżej niego ramię aparatu ze specjalnym czujnikiem promieniowania. Po uprzednim zmierzeniu i zważeniu, pacjent przyjmuje na stole pozycję leżącą lub siedzącą (przy badaniu kości przedramienia). Promieniowanie wysyłane jest przez miniaturową lampę RTG do czujnika, który mierzy jego natężenie po przejściu przez ciało, a tym samym oblicza masę kości. Według najnowszych standardów WHO zalecane jest wykorzystywanie promieniowania dwuwiązkowego, czyli techniki DXA (Dual Energy X-ray Absorptiometry), w której używana jest jednocześnie wiązka niskoenergetyczna i wysokoenergetyczna. Pozwala to na uzyskanie dokładnych pomiarów gęstości kości. 

Densytometria trwa około kilku minut. Nie wymaga specjalnego przygotowania. Nie jest konieczne, aby pacjent był na czczo, lecz na dobę przed nią zalecane jest odstawienie suplementów diety z wapniem. Osoba badana powinna leżeć nieruchomo, nie może mieć na sobie biżuterii oraz ubrań z metalowymi dodatkami, np. z guzikami czy suwakami. Należy zawiadomić lekarza o wcześniejszych badaniach z użyciem środków kontrastujących. Utrudnieniem w przeprowadzeniu oględzin mogą być duże protezy. Nie można być też w ciąży.

Najbardziej miarodajna jest densytometria szyjki kości udowej (biodra) oraz (w drugiej kolejności) odcinka lędźwiowego kręgosłupa (zmiany zwyrodnieniowe czasem mogą zaburzać wynik, ponieważ pojawiają się tutaj najszybciej). Zaleca się realizowanie badania gęstości kości na tym samym aparacie lub chociaż na aparacie tej samej firmy. Wykonywanie ich na różnych urządzeniach nie daje podstawy do porównania wyników. Rynek daje możliwość skorzystania z densytometrii pięty oraz kości ramienia — nie jest ona miarodajna w diagnostyce osteoporozy ani w monitorowaniu jej leczenia. Także badania ultradźwiękowe, które określają parametry akustyczne kości, a nie ich gęstość, nie mogą diagnozować tej choroby.

Wynik badania gęstości kości

Pacjent nie musi czekać na wynik badania — otrzymuje go od razu po jego wykonaniu. Aparat podaje masę kości oraz porównuje go z dwiema grupami kontrolnymi: osobami w wieku 20-30 lat (wskaźnik T) oraz ludźmi w wieku badanego pacjenta (wskaźnik Z). 

Kryteria diagnostyczne odnoszą się do wskaźnika T i mówią, ile pacjent utracił masy kości w stosunku do masy szczytowej kości, jaką ma człowiek, mając 20-30 lat.

Według WHO normy kształtują się w następujący sposób (w oparciu o wartość wskaźnika T):

  • norma: +1.0. do –1.0.,
  • osteopenia (wczesne stadium osteoporozy): –1.0 do –2.4,
  • osteoporoza: –2.5 i mniej,
  • ciężka osteoporoza: –2.5 i jedno lub więcej złamań.

Zwyrodnienie kolana — czy konieczne jest wykonanie badania densytometrycznego?

Zwyrodnienie kolana, podobnie jak innych stawów to jedna z częstych przypadłości, która dotyka osoby starsze, ale cierpią na nią także ludzie w średnim wieku i młodzi. Czy może ono sugerować początki osteoporozy i konieczność wykonania badania gęstości kości? W przypadku ludzi młodszych i w średnim wieku zazwyczaj nie — zwyrodnienie kolana może być bardziej spowodowane otyłością, urazem, osłabieniem mięśni wokół stawu, uprawianiem sportu lub czynnikami zawodowymi. Niekiedy świadczy także o początkach osteoporozy okołostawowej, która często stanowi wczesne objawy reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS), czyli przewlekłej, autoimmunologicznej choroby tkanki łącznej. RZS z kolei jest czynnikiem ryzyka powstania osteoporozy uogólnionej. Zatem w przypadku zwyrodnienia kolana należy zachować czujność i skonsultować się z lekarzem, aby w razie konieczności rozpocząć leczenie.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • Progesteron – badanie, normy, niedobór, nadmiar, interpretacja wyników badania. Progesteron a ciąża

    Badanie poziomu progesteronu jest jednym z oznaczeń, któremu najczęściej towarzyszy ocena poziomu FSH, LH, testosteronu i prolaktyny, podczas prowadzenia procesu diagnostycznego PCOS, czyli zespół policystycznych jajników lub zaburzeń miesiączkowania. Niski poziom progesteronu jest bardzo niekorzystny dla kobiet, które pragną zajść w ciążę, ponieważ hormon ten umożliwia zagnieżdżenie i utrzymanie się zarodka w błonie śluzowej macicy. Z kolei podwyższony poziom progesteronu może świadczyć o wystąpieniu torbieli, a nawet raku jajników, guzach nadnerczy i niewydolności wątroby. Jak należy się przygotować do badania hormonu progesteronowego, czy na pobranie krwi trzeba być na czczo i  ile kosztuje oznaczenie stężenia progesteronu we krwi? Odpowiedzi na te i i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Erytropoetyna (EPO) – badanie, normy, interpretacja wyników

    Badanie erytropoetyny (EPO) jest wskazane podczas prowadzenia procesu diagnostycznego chorób krwi i nerek. Dzięki analizie poziomu erytropoetyny, możliwe jest kontrolowanie odpowiedzi na wdrożone leczenie anemii, nadkrwistości i niedokrwistości. Wysoki poziom EPO jest charakterystyczny dla sportowców, którzy swoje treningi odbywają w terenach górskich, ale także, co ciekawe, dla osób palących papierosy. Badanie poziomu erytropoetyny często towarzyszy analizie morfologii krwi i  hematokrytowi. Jaka jest norma EPO we krwi, czy do badania erytropoetyny należy zgłosić się na czczo i czy stosowanie EPO przez sportowców jest równoznaczne ze stosowaniem dopingu? Na te i inne pytania odpowiedzi znajdują się w niniejszym artykule.

  • Estrogen – badanie, normy, niedobór, nadmiar, interpretacja wyników badania krwi

    Badanie poziomu estrogenów jest jednym z głównych parametrów, który jest analizowany, kiedy lekarz specjalista (endokrynolog, ginekolog czy dermatolog) próbuje ustalić przyczynę długotrwałego braku miesiączki, zaburzeń dojrzewania płciowego, funkcji jajników, niekontrolowanych zmian masy ciała, a także niepokojących objawów natury dermatologicznej, takich jak np. trądzik. Poziom estrogenów kobiety w ciąży różni się od zakresów referencyjnych dla nieciężarnych pacjentek. Jak należy się przygotować do pobrania krwi, jakie są objawy nadmiaru i niedoboru estrogenów i czy badanie poziomu tych hormonów jest refundowane? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Estriol – badanie, normy, niedobór, nadmiar, interpretacja wyników badania. Estriol wolny w ciąży

    Estriol to hormon produkowany głównie podczas ciąży przez łożysko i nadnercza płodu. Norma estriolu w organizmie kobiety ciężarnej może być nawet 1000 razy wyższa niż ta w organizmie pacjentki niebędącej w ciąży, u której stężenie tego hormonu jest znikome. Razem z badaniem estriolu należy wykonać oznaczenie innych parametrów krwi, takich jak wolny estriol, (β-hCG) i AFP. Obniżony poziom estriolu w wyniku badań może świadczyć o wystąpieniu u płodu wad chromosomalnych w postaci zespołu Downa, Edwardsa oraz wad morfologicznych cewy nerwowej prawidłowej. Jak należy przygotować się do pobrania krwi, jak interpretować wynik badania estriolu w pierwszym, drugim i trzecim trymestrze ciąży i ile kosztuje oznaczenie stężenia hormonu we krwi? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • anty-TPO – norma, wysokie, niskie. Kiedy należy wykonać oznaczenie aTPO? Cena i skierowanie na badanie

    Badanie poziomu anty-TPO, czyli autoprzeciwciał skierowanych przeciwko peroksydazie tarczycowej, najczęściej zleca się pacjentkom, u których podejrzewa się chorobę autoimmunologiczną tarczycy, jaką jest np. Hashimoto. W celu sprawdzenia tego parametru należy w laboratoryjnym punkcie pobrań oddać krew o dowolnej porze dnia, bez konieczności bycia na czczo. Najczęściej anty-TPO oznacza się wraz z określeniem poziomu innych parametrów hormonalnych należących do tzw. panelu tarczycowego, czyli TSH, FT3 i FT4, anty-TG i TG. Ile kosztuje badanie anty-TPO i jakie są jego normy? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Rezonans magnetyczny (MRI) nadgarstka – badanie, wskazania, przeciwwskazania, refundacja, cena i skierowanie na prześwietlenie

    Rezonans magnetyczny nadgarstka to bezbolesne i nieinwazyjne badanie obrazowe, które wykonuje się najczęsciej wówczas, kiedy dojdzie do urazu tego obszaru. Dotyczy to zarówno kości, jak i ścięgien nadgarstka. MRI może zostać przeprowadzone z wykorzystaniem kontrastu lub bez środka cieniującego. Do wykonania rezonansu magnetycznego konieczne jest posiadanie skierowania lekarskiego, a samo prześwietlenie może być refundowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Jak wygląda MR nadgarstka, ile kosztuje i czy do badania przystępuje się na czczo? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • FT4 – normy, za wysokie, za niskie. Jak interpretować wyniki badania?

    Badanie poziomu FT4 (tyroksyny) jest oznaczeniem hormonalnym, które pozwala ocenić, czy tarczyca działa prawidłowo. Aby właściwie zinterpretować wyniki FT4, należy dokonać porównania jego wartości z FT3 – trójjodotyroniną i TSH – hormon tyreotropowy. Tyroksyna jest jednym z tzw. hormonów aktywności życiowej, ponieważ dociera do każdej komórki ciała, przez co wpływa na szereg procesów fizjologicznych determinujących stan zdrowia. Czy do badania FT4 trzeba być na czczo i które niepokojące objawy wynikające z zaburzeń pracy tarczycy powinny zostać poddane ocenie, poprzez badanie poziomu tyroksyny? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • FT3 – badanie, za wysokie, poniżej normy. Jakie są wskazania do oznaczenia i jak interpretrować wyniki?

    Badanie poziomu FT3 jest jednym z podstawowych oznaczeń hormonalnych krwi, które należy wykonać przy podejrzeniu choroby tarczycy. Nie ma znaczenia, czy objawy wskazują na nadczynność gruczołu czy też na jego niedoczynność, ponieważ w obu przypadkach wskazane jest wykonanie analizy tego stężenia. Badanie najczęściej towarzyszy ocenie innych hormonów oraz obliczeniu stosunku FT3 do FT4 (tzw. konwersji trójjodotryoniny do tyroksyny) i porównaniu tychże do poziomu TSH. Jak należy się przygotować do badania, czy do pobrania krwi trzeba być na czczo oraz na co wskazuje podwyższony i obniżony poziom FT3? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij