Bóle pleców i zbyt ciężkie plecaki u dzieci niekoniecznie idą w parze
Katarzyna Szulik

Bóle pleców i zbyt ciężkie plecaki u dzieci niekoniecznie idą w parze

Noszenie przeciążonych plecaków powoduje wady postawy i bóle kręgosłupa u dzieci – ten wniosek jest z pozoru oczywisty. Dr Steen Kamper z uniwersytetu w Sydney postanowił go zweryfikować i odkrył, że ciężar plecaka nie ma znaczenia w kontekście dziecięcych dolegliwości na tym tle.

Wspominane wnioski zostały sformułowane na podstawie wyników 69 badań nad zdrowiem dzieci prowadzonych na łącznej liczbie 72 tys. uczestników. Z ich metaanalizy opublikowanej na łamach „British Journal of Sports Medicine”, wynika, że nie ma jednoznacznego związku między wagą szkolnego plecaka a bólami kręgosłupa. Zróżnicowany charakter badań, obejmujących zarówno bezpośrednie pytania o ból kręgosłupa podczas noszenia plecaków, jak i w innych sytuacjach, potwierdza rzetelność uzyskanych wyników. 

Plecak jako wymówka dla bólu pleców

Autor badania sugeruje, że fakt, iż nie wykazało ono związku miedzy ciężkim plecakiem a bólami kręgosłupa u uczniów może wynikać z faktu, że noszenie umiarkowanie obciążonego plecaka może pomóc wzmacniać mięśnie pleców. Z kolei sytuacje, gdy nagłe i znaczące zwiększenie jego ciężaru wpływa na bóle kręgosłupa są na tyle rzadkie, że nie znalazły jednoznacznego potwierdzenia w badaniach. 

Część badań wziętych od uwagę przez naukowca uwzględniało różne ciężary plecaków i rzeczywiście wskazało na związek miedzy ich wagą a bólem pleców. W opinii dr Kampera, takie sytuacje wedle wszelkiego prawdopodobieństwa wskazuję, że dzieci doświadczające bólów pleców z innego powodu przypisują wadze swoich plecaków zbyt duży udział w rozwoju ich dolegliwości. 

Nie bagatelizujmy problemu

Celem badania było nie tyle zdyskredytowanie poglądu o poważnym wpływie przeciążonych plecaków na bóle pleców u dzieci, ale zwrócenie większej uwagi na to, że problem często bywa zbywany właśnie tym argumentem. Część dzieci doświadczających bólów pleców nie postrzega tego jako wielką niedogodność, ale niektórym mogą one przeszkodzić w aktywności fizycznej lub wpływać na samopoczucie psychiczne. Z tego względu bardzo ważne jest, by problem nie był bagatelizowany i niejako z automatu składany na karb zbyt ciężkich plecaków. 

Badanie dr Kampera nie zmienia faktu, że przeciążenie uczniowskich tornistrów jest problemem.

Zgodnie z danymi Głównego Inspektora Sanitarnego, zebranymi w ramach akcji „Lekki Tornister”, prawie połowa uczniów nosi zbyt ciężkie plecaki. Przeciążenie sprawia, że dzieci szybciej się męczą i trudniej skupiają, a ich kręgosłupy i kolana są znacznie bardziej narażone na wystąpienie rozmaitych schorzeń.

Połowa dzieci nosi zbyt ciężkie plecaki

Waga szkolnego tornistra nie powinna przekraczać 15 proc. masy ciała dziecka, jednak jak pokazuje raport GIS, w połowie przypadków ta norma nie jest spełniona. Zmianie tego stanu rzeczy służy zainicjowana we współpracy z Fundacjami Rosa i Sensoria akcja „Lekki Tornister”, w ramach której eksperci przekazują szkołom materiały informacyjne dotyczące właściwego pakowania plecaków i zwracania uwagi na właściwą postawę. Do elementów profilaktyki zalicza się nie tylko dbanie o właściwy typ, wagę i sposób pakowania plecaków, ale również o odpowiednie stanowisko do nauki oraz aktywność fizyczną. Zbyt ciężki plecak grozi wystąpieniem wad postawy, takich jak okrągłe plecy, skolioza, czy urazy stawów biodrowych, skokowych bądź kolanowych. W wyniku przeciążenia uszkodzeniu ulegają także płytki chrzęstne, co grozi zahamowaniem wzrostu dziecka.

W badaniu wykonanym w 2016 roku nieprawidłowości w wadze tornistrów stwierdzono u 60 proc. Uczniów z klas I-III, przy czyn najcięższe plecaki w stosunku do wagi ciała nosili pierwszoklasiści – problem dotyczył aż 70 proc. z nich. 

Zjawisko przeciążenia tornistrów jest znacznie mniej powszechne wśród uczniów klas gimnazjalnych. Zbyt ciężkie plecaki, o wadze przekraczającej 10 proc. masy ciała, nosiło 22 proc. uczniów w tym wieku. Ta zależność wynika w głównej mierze z faktu, że z biegiem lat ciężar podręczników zmienia się nieznacznie, natomiast waga i wzrost uczniów ulegają zdecydowanemu zwiększeniu.

Skala problemu zdaje się nie mieć większego związku z faktem udostępniania uczniom szkolnych szafek na podręczniki czy przybory. Ich obecność stwierdzono w 40 proc. szkół.
Szacuje się, że wady postawy różnego typu dotyczą od 30 do nawet 60 proc. dzieci. Większość z nich pojawia się na początku nauki, u siedmio- i ośmiolatków.

Zalecenia dotyczące noszenia plecaków

Jego tylna ścianka powinna być ukształtowana w sposób ergonomiczny i ściśle przylegać do pleców, a ciężar tornistra musi być rozłożony symetrycznie, co pozwoli na bardziej równomierne rozmieszczenie jego zawartości. Najcięższe przedmioty powinny znajdować się na dnie plecaka, a najlżejsze na jego wierzchu. Bardzo ważnym elementem są długie i szerokie szelki, ułatwiające zakładanie i zdejmowanie tornistra, a szelki wspomagające mogą znaleźć się również z przodu klatki piersiowej i na biodrach. Ogromnie ważnym i często ignorowanym przez uczniów zaleceniem jest noszenie tornistra na obu ramionach. 

Stosowanie się do wytycznych jest jednym ze sposobów na uniknięcie rozwoju skoliozy, która należy do najczęstszych wad postawy diagnozowanych u dzieci. Może być wynikiem wad wrodzonych lub złych nawyków, związanych na przykład z brakiem ruchu, przyjmowaniem nieprawidłowej pozycji podczas siedzenia lub zbytnim obciążaniem kręgosłupa. W tym wypadku mamy do czynienia z tzw. skoliozą idiopatyczną, stanowiącą około 85 proc. wszystkich diagnozowanych przypadków tego defektu. Mocno rozwinięta skolioza wpływa na postawę w bardzo widoczny sposób, a dolegliwości z nią związane wiążą się z trudnościami w poruszaniu się i wpływają na funkcjonowanie układu krążeniowego i oddechowego. Pod wpływem skrzywienia może dojść do deformacji klatki piersiowej oraz nacisku na płuca i serce, co grozi niewydolnością tych narządów. 

Źródło: iflscience.com, Polska Agencja Prasowa, Dziennik Gazeta Prawna

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Bostonka – przyczyny, objawy, leczenie choroby bostońskiej

    Bostonka to choroba zakaźna wywoływana przez enterowirusy, najczęściej wirusa Coxsackie A16. Dotyka głównie dzieci do 5. roku życia, choć mogą na nią zachorować także dorośli. Nazywana jest chorobą dłoni, stóp i jamy ustnej (HFMD), ponieważ jej najbardziej charakterystycznym objawami są wykwity skórne (bolesne, nieswędzące pęcherzyki) występujące na podeszwach stóp, dłoniach oraz na błonie śluzowej jamy ustnej. Sprawdź, jak można się zarazić oraz jak leczy się chorobę bostońską.

  • Katar u niemowlaka – przyczyny i domowe sposoby

    Katar u niemowlaka może mieć różne przyczyny, najczęstszą z nich są niegroźne infekcje wirusowe. Duża ilość zalegającej wydzieliny powoduje trudności z oddychaniem, a to z kolei wywołuje rozdrażnienie dziecka, uniemożliwia spokojny sen, utrudnia karmienie. Wśród sposobów walki z katarem u niemowlęcia znajdują się m.in. stosowanie wody morskiej do nosa, kropli do nosa, plastrów do aromaterapii czy inhalacje. 

  • Zaburzenia łaknienia u dzieci – co robić, gdy dziecko jest niejadkiem?

    Zaburzenia łaknienia u dzieci, objawiające się obniżonym apetytem lub wybiórczością pokarmową, mogą mieć rozmaite przyczyny. Mogą być stanem fizjologicznym, niewymagającym leczenia (często dotyczy to dzieci w wieku od 1 do 5 lat), lecz mogą również być objawem choroby (np. schorzeń układu pokarmowego, oddechowego, nerwowego). Problemy z apetytem nierzadko towarzyszą dzieciom z zaburzeniami ze spektrum autyzmu, mogą mieć także podłoże emocjonalne. Zaburzenia łaknienia często wymagają wielospecjalistycznego podejścia – współpracy pediatry, lekarzy specjalistów, logopedy, psychologa.

  • Dysplazja stawu biodrowego – przyczyny i objawy. Leczenie wady wrodzonej stawu biodrowego

    Dysplazja stawu biodrowego to najczęściej występująca wada wrodzona wykrywana u noworodków, która pogłębia się wraz z rozwojem dziecka. Częściej dotyczy dziewczynek niż chłopców, może być jednostronna lub dwustronna, a nieleczona może prowadzić do poważnych zmian zwyrodnieniowych oraz do przewlekłego bólu i problemów z poruszaniem się. Dysplazja biodra, jeśli jest wcześnie wykryta, rokuje całkowity powrót do zdrowia.  Jak rozpoznać dysplazję stawów biodrowych?

  • Wizyta patronażowa pediatry – czym jest i jak przebiega?

    Wizyta patronażowa pediatry ma miejsce między 1. a. 4 tygodniem życia dziecka. W trakcie wizyty lekarz bada najważniejsze parametry noworodka, które służą do oceny, czy dziecko prawidłowo adaptuje się do życia pozałonowego. Co warto wiedzieć o wizycie patronażowej pediatry? 

  • USG bioderek – na czym polega i kiedy wykonać USG stawów biodrowych u niemowląt? Jaka jest jego cena?

    Badanie stawów biodrowych u niemowląt (badanie preluksacyjne) jest nieinwazyjną, bezbolesną, łatwo dostępną i szybką metodą obrazowej oceny jamy stawu biodrowego i okolicznych tkanek miękkich za pomocą ultradźwięków. Ma ono za zadanie wykrycie ewentualnego występowania dysplazji stawów biodrowych. Najczęściej zaleca jego wykonanie w okolicach 6. tygodniu życia dziecka (nie później niż po ukończeniu 12 tygodni). Dowiedz się, jak przebiega badanie USG bioderek u niemowląt.

  • Przeciwciała anty SARS-CoV-2 są przekazywane dziecku wraz z mlekiem matki

    Od dawna wiadomo, że mleko matki zawiera przeciwciała chroniące niemowlę przed licznymi infekcjami. Wyniki najnowszych badań dowiodły, że nie tylko kobiety, które przeszły infekcję COVID-19, ale także te, które zaszczepiły się przeciwko wirusowi SARS-CoV-2, przekazują przeciwciała swoim dzieciom podczas karmienia ich piersią.

  • Szczepionka przeciwko COVID-19 dla dzieci w wieku od 5 do 11 lat

    Szczepionka Pfizer/BioNTech jest obecnie zatwierdzona dla dzieci, które ukończyły 12. rok życia i starszych. Producent wydał oświadczenie, że produkt jest bezpieczny i generuje silną odpowiedź immunologiczną także u dzieci w wieku od 5 do 11 lat, o czym świadczą wyniki najnowszych badań klinicznych. Kiedy ruszą szczepienia dla kolejnej grupy wiekowej?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij