surowica lipemiczna w próbce z krwią
Paulina Brożek

Lipemia – przyczyny, objawy i leczenie

Lipemia to zjawisko określające zmętnienie pobranej próbki krwi, spowodowanej akumulacją cząsteczek lipoprotein. Zaburzenia poziomu lipidów we krwi są dość powszechne i mogą dotykać nawet około 60% dorosłych Polaków. Najczęstszą postacią zaburzenia jest hipercholesterolemia wielogenowa mająca silny związek z nieprawidłową dietą. Do powikłań nieleczonej hipercholesterolemii należą miażdżyca tętnic szyjnych, zawał serca, udar mózgu.  

Lipemia – co to jest? Kogo może dotyczyć?

Lipemia to mleczno-mętne zabarwienie surowicy lub osocza krwi (tzw. surowica lipemiczna) spowodowane zbyt dużym stężeniem lipidów w organizmie. W osoczu występują następujące klasy lipidów: triglicerydy, fosfolipidy, estry cholesterolu, wolny cholesterol, wolne kwasy tłuszczowe. Żeby nierozpuszczalne w wodzie lipidy mogły być transportowane w osoczu krwi, tworzą kompleksy białkowo-lipidowe tzw. lipoproteiny.

Wyróżniamy następujące frakcje lipoprotein we krwi:

  • chylomikrony – odpowiadajace za dokomórkowy transport kwasów tłuszczowych w okresie poposiłkowym,
  • lipoproteiny o bardzo małej gęstości (VLDL) – odpowiadające z dokomórkowy transport kwasów tłuszczowych w okresie międzyposiłkowym,
  • lipoproteiny o małej gęstości (LDL) – odpowiadające za  dokomórkowy transport cholesterolu,
  • lipoproteiny o dużej gęstości (HDL) – odpowiadajace za transport zwrotny cholesterolu do wątroby.
Zwykle mętne zabarwienie surowicy widoczne jest przy stężeniu triglicerydów od 400 do 800 mg/dl (norma <150 mg/dl).

U zdrowej osoby zmętnienie próbki może być związane ze spożyciem posiłku bogatego w tłuszcze tzw. lipemia poposiłkowa. Wywołane posiłkiem zmiany stężenia lipidów mogą utrzymywać się do 12 godzin po posiłku, jednak szczyt zmian przypada na 3–4 godzinę.    

Jakie są przyczyny lipemii?

Wśród głównych przyczyn wzrostu stężenia lipidów we krwi (hiperlipidemia) wymieniamy predyspozycje genetyczne i nieprawidłowy tryb życia. Do hiperlipidemii pierwotnej związanej z czynnikami genetycznymi zaliczamy m.in: rodzinną hipercholesterolemię, rodzinną hipertriglicerydemię, rodzinną hiperlipidemię złożoną, zespół pospolitej cholesterolemii. Są to choroby dziedziczne, przekazywane z pokolenia na pokolenie, cechujące się wysokimi wartościami lipidów mimo stosowanej diety ubogotłuszczowej i wiążą się z dużym ryzykiem występowania chorób sercowo-naczyniowych. W takich przypadkach możliwe jest stwierdzenie lipemii nawet u niemowląt i małych dzieci.

Hiperlipidemie wtórne, występują znacznie częściej niż postacie rodzinne. U jej podłoża leżą współistniejące choroby przewlekłe (niedoczynność tarczycy, zespół metaboliczny, zespół nerczycowy, przewlekła niewydolność nerek, choroby wątroby), stosowane leki, jednak główną przyczyną jest nieprawidłowa dieta i siedzący tryb życia.

W zależności od tego, która frakcja lipidów jest podwyższona, wyróżniamy:

  • hipercholesterolemię – czyli podwyższony poziom cholesterolu całkowitego oraz LDL,
  • hipertriglicerydemię – czyli podwyższone stężenie trójglicerydów oraz VLDL,
  • hiperlipidemię mieszaną – gdzie występuje podwyższone stężenie cholesterolu całkowitego, LDL, VLDL i trójglicerydów.

Powiązane produkty

Lipemia – objawy. Jak wygląda diagnostyka?

Objawy przedmiotowe lipemii występują tylko w postaci rodzinnej, gdzie stężenie cholesterolu wielokrotnie przekracza normę. Obecne w badaniu mogą być żółtaki ścięgna Achillesa, prostowników palców ręki, rąbek starczy rogówki.

W większości przypadków wysoki poziom cholesterolu nie daje żadnych objawów. Niestety skutki jego nadmiaru obserwujemy pod postacią miażdżycy, choroby wieńcowej, zawału serca czy udaru mózgu.

Do oceny gospodarki tłuszczowej wskazane jest wykonanie lipidogramu (inaczej profil lipidowy). Badanie obejmuje pomiar trójglicerydów, cholesterolu całkowitego, lipoprotein o niskiej i wysokiej gęstości. Profil lipidowy powinien być wykonany osób z czynnikami ryzyka chorób układu krążenia (np. nadciśnienie tętnicze, zespół uzależnienia od tytoniu, cukrzyca, nadwaga, obciążający wywiad rodzinny, choroby układu krążenia) oraz u wszystkich mężczyzn >40. roku życia i u kobiet >50. roku życia. Badanie polega na pobraniu próbki krwi żylnej. Niekiedy wysokie stężenie triglicerydów możemy ocenić makroskopowo podczas pobierania krwi. Następuje wtedy zmętnienie pobranej próbki krwi zwane surowicą lipemiczną.

U osoby zdrowej powinno utrzymywać się następujące wartości poszczególnych frakcji:

  • cholesterol całkowity – mniej niż 190 mg/dl,
  • frakcja LDL – <115 mg/dl – dla małego lub umiarkowanego ryzyka sercowo-naczyniowego, <100 mg/dl – dla dużego ryzyka sercowo-naczyniowego, <70 mg/dl – dla bardzo dużego ryzyka sercowo-naczyniowego,
  • HDL (dla mężczyzn) – ponad 40 mg/dl, (dla kobiet) – ponad 45 mg/dl,
  • trójglicerydy – mniej niż 150 mg/dl.

Lipemia – leczenie

Leczenie lipemii polega na przestrzeganiu diety oraz stosowaniu leków obniżających poziom cholesterolu we krwi.

Ogólne zalecenia dla osób z zaburzeniami gospodarki lipidowej to:

  • ograniczenie spożycia nasyconych kwasów tłuszczowych (tłuszcze zwierzęce, oleje palmowy i kokosowy) i zastępowanie ich wielonienasyconymi omega-6 i jednonienasyconymi kwasami tłuszczowymi (tłuszcze roślinne),
  • ograniczenie spożycia izomerów trans nienasyconych kwasów tłuszczowych obecnych najczęściej w  gotowych wyrobach cukierniczych,
  • potrzeba całkowitej eliminacji alkoholu,
  • wzbogacenie diety w błonnik pokarmowy,
  • włączenie do diety produktów bogatych w nienasycone kwasy tłuszczowe z grupy omega-3 (ryby, orzechy włoskie, niektóre warzywa i oleje z nasion),
  • produkty, o które warto wzbogacić codzienny jadłospis, to produkty pełnoziarniste; surowe i gotowane warzywa; rośliny strączkowe (soczewica, fasola, bób, groch, ciecierzyca, soja); owoce świeże lub mrożone; chude i tłuste ryby, drób bez skóry; odtłuszczone mleko i jogurt, sosy bez tłuszczu,
  • metody przygotowywania potraw to gotowanie w wodzie, gotowanie na parze, pieczenie bez dodatku tłuszczu.

U osób, u których nie udało się uzyskać prawidłowych wartości cholesterolu za pomocą metod niefarmakologicznych (dieta, regularny wysiłek fizyczny, suplementy diety), konieczne może być włączenie leków obniżających poziom cholesterolu we krwi. Statyny są złotym standardem – lekami I rzutu w leczeniu hipercholesterolemii i spośród leków hipolipemizujących mają najlepiej udokumentowaną skuteczność w prewencji pierwotnej i wtórnej chorób sercowo-naczyniowych. W przypadku nietolerancji statyn można zastosować ezetymib w monoterapii.

Po normalizacji wyników konieczne jest kontynuowanie terapii oraz okresowe badania kontrolne lipidogramu. Stosowanie zasad zdrowej diety i utrzymywanie prawidłowych wartości cholesterolu pozwoli uchronić nas przed chorobą niedokrwienną serca, udarem mózgu, tętniakiem aorty brzusznej czy chorobami naczyń obwodowych.
  1. A. Alipour, J. W. Elte, H. C. van Zaanen, A. P. Rietveld, M.C. Cabezas, Postprandial inflammation and endothelial dysfunction, „Biochemical Society Transactions”, nr 35 2007.
  2. N. Tentolouris, A. Stylianou, E. Lourida i in., High postprandial triglyceridemia in patients with type 2 diabetes and microalbuminuria, „Journal of Lipid Research”, nr 48 2007.
  3. A. J. van Oostrom, A. Alipour, T. W. M. Plokker, A. D. Sniderman, M. C. Cabezas, The metabolic syndrome in relation to complement component 3 and postprandial lipemia in patients from an outpatient lipid clinic and healthy volunteers, „Atherosclerosis”, nr 190 2007.
  4. S. Rywik, G. Broda, W. Piotrowski i in., Epidemiologia chorób układu krążenia - Program Pol-MONICA Warszawa, „Kardiologia Polska”, nr 44 1996.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Pneumokoki – czym są i jakie choroby wywołują? Jak chronić się przed pneumokokami?

    Streptococcus pneumoniae (pneumokoki, dwoinki zapalenia płuc) to bakterie, które osiedlają się w nosie oraz gardle i powodują groźne choroby. Zakażenia pneumokokowe dotyczą głównie małych dzieci oraz seniorów. Wśród grup ryzyka wymienia się również osoby z zaburzeniami odporności oraz osoby cierpiące na choroby przewlekłe. W jaki sposób można zarazić się pneumokokami? Jak się przed nimi chronić? Podpowiadamy.

  • Żółć w żołądku – objawy, przyczyny, dieta, leczenie

    Produkcja żółci ma miejsce w wątrobie, następnie dochodzi do jej magazynowania w pęcherzyku żółciowym i wydzielenia w dużej ilości po spożyciu tłustego posiłku. Kolejno żółć transportowana jest przewodem żółciowym wspólnym do dwunastnicy, gdzie emulguje tłuszcze. Przygotowane w ten sposób lipidy są łatwiejsze do strawienia.

  • Zanik wieloukładowy (MSA) – przyczyny, objawy, diagnoza, leczenie

    21 maja 2024 roku w wieku 71 lat po kilkuletniej walce z chorobą zmarł wybitny polski kompozytor Jan A. P. Kaczmarek. Muzyk zmagał się z nieuleczalnym, postępującym schorzeniem neurodegeneracyjnym – zanikiem wieloukładowym (MSA). Choroba ta prowadzi do uszkodzenia struktur mózgu, a objawy przypominają symptomy choroby Parkinsona. Dowiedz się więcej na temat przyczyn, objawów i sposobów leczenia MSA.

  • Pompa insulinowa – wskazania, działanie, refundacja

    Pompy insulinowe umożliwiają lepszą kontrolę cukrzycy, a tym samym poprawiają jakość życia osób wymagających insulinoterapii. Te niewielkich rozmiarów urządzenia naśladują działanie trzustki i eliminują konieczność wykonywania regularnych wstrzyknięć insuliny. Wyjaśniamy, jak działają pompy insulinowe i jakim grupom pacjentów zaleca się korzystanie z nich. Opisujemy również, komu przysługują z refundacją.

  • Grypa i RSV – szczepionka, podobieństwa i różnice

    Grypa i RSV (ang. Respiratory Syncytial Virus) to dwie powszechne choroby wirusowe, które mają znaczący wpływ na zdrowie publiczne, szczególnie w okresie jesienno-zimowym. Obie mogą prowadzić do poważnych powikłań, zwłaszcza u osób starszych, niemowląt oraz osób z osłabionym układem odpornościowym. W tym artykule przyjrzymy się bliżej podobieństwom i różnicom między grypą a RSV, ze szczególnym uwzględnieniem dostępnych szczepień.

  • Sensor do pomiaru cukru – monitorowanie glikemii. Działanie, refundacja systemu ciągłego CGM

    Cukrzyca jest jedną z najczęstszych chorób cywilizacyjnych, na którą w Polsce choruje ponad 3 mln osób, z czego około 25% nie jest tego świadomych. W leczeniu tego schorzenia oraz w zapobieganiu występowania powikłań narządowych niezwykle istotne jest utrzymywanie prawidłowego stężenia glukozy we krwi. Dzięki nowoczesnym technologiom w postaci systemów do ciągłego monitorowania glikemii mamy szansę na lepszą kontrolę choroby, a co za tym idzie – na opóźnienie rozwoju powikłań narządowych cukrzycy. Niestety należy pamiętać, że sensory są stosunkowo drogie, a ich zakup podlega refundacji przez Narodowy Fundusz Zdrowia jedynie w konkretnych wskazaniach.

  • Refundacja dla cukrzyków – zasady refundacji w diabetologii

    Od stycznia 2024 r. obowiązuje rozporządzenie Ministra Zdrowia wprowadzające w życie zmiany w refundacji wyrobów medycznych przeznaczonych dla pacjentów chorujących na cukrzycę. Wyjaśniamy zasady odpłatności systemów do ciągłego monitorowania glikemii, pomp insulinowych, pojemników na insulinę oraz zestawów infuzyjnych.

  • Zespół słabości (kruchości) to nie zwykłe starzenie. Objawy, diagnoza, leczenie

    Proces starzenia jest nieodłącznym elementem życia każdego człowieka i ma znaczący wpływ zarówno na fizyczne, jak i psychiczne funkcjonowanie seniorów. Wśród zachodzących zmian wymienić można między innymi pogorszenie pracy poszczególnych narządów, podatność na choroby, zaburzenia poznawcze czy zespół kruchości. Ten ostatni jest zagadnieniem szczególnie badanym przez geriatrów – szacuje się, że w populacji polskiej dotyka on około 7% seniorów, wśród których ponad 50% to osoby po 80. roku życia.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij