Retinol – czym jest i jak działa? Jakie preparaty z retinolem wybierać?
Joanna Orzeł

Retinol – czym jest i jak działa? Jakie preparaty z retinolem wybierać?

Retinol i jemu pokrewne substancje to kluczowe składniki wielu kosmetyków i preparatów aptecznych stosowanych w pielęgnacji skóry. Jak działa retinol? Jaki produkt z retinolem wybrać dla siebie i jak go stosować? Przybliżymy te kwestie w artykule.

Witaminy to związki organiczne niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Zdecydowaną większość z nich należy dostarczyć organizmowi wraz z pożywieniem – nie inaczej jest z witaminą A, w zakres której wlicza się retinol. Odpowiednia podaż witamin zapewnia właściwy przebieg wielu procesów: wzrostu, rozwoju, metabolizmu, reakcji enzymatycznych. Często wiąże się też z korzystnym wpływem na kondycję skóry.

Retinol – co to za związek?

Retinol jest podstawową formą witaminy A. Co zatem rozumiemy pod terminem „witamina A”? Jest to grupa związków rozpuszczalnych w tłuszczach, o podobnej strukturze, podobnej aktywności biologicznej. Retinol jest spośród nich najlepiej poznany i najczęściej stosowany. Nazywa się go również witaminą wzrostową, witaminą wzrostu nabłonków lub akseroftolem.

Chemicznie retinol to nienasycony alkohol diterpenowy. Zawiera w strukturze pięć sprzężonych wiązań podwójnych oraz pierścień cykloheksenowy. Tak oto przedstawia się wzór sumaryczny retinolu: C20H30O.

Zamienniki retinolu

Retinoidy to wszystkie pochodne retinolu wykazujące, podobnie jak on, właściwości witaminy A. Zaliczamy do nich i związki naturalne, i pozyskane syntetycznie. Wszystkie są dwudziestowęglowe o barwach od żółtej, przez pomarańczową, po czerwoną. Występują tu np. retinal (aldehyd powstały w wyniku utleniania retinolu), kwas retinowy (tretynoina), palmitynian retinolu, octan retinolu, adapalen lub tazaroten. Obecnie grupa retinoidów obejmuje około 2500 substancji.

Za roślinny zamiennik retinolu uznaje się bakuchiol: związek pozyskiwany z rośliny Psoralea corylifolia. Wykazuje on podobne działanie na skórę, a dodatkowo często jest od retinolu lepiej tolerowany.

Powiązane produkty

Retinol – właściwości, działanie, efekty

Retinol, podstawowa forma witaminy A, ma ogromne znaczenie w procesie prawidłowego widzenia, wspomaga funkcje układu odpornościowego, bierze udział w transkrypcji genów. Jest przeciwutleniaczem, wykazuje działanie fotoprotekcyjne. Jako „witamina wzrostowa” ma kluczowe znaczenie w prawidłowym rozwoju komórek rozrodczych oraz w proliferacji komórek nabłonka.

Retinol najpowszechniej jednak kojarzony jest z korzystnym wpływem na stan skóry. Przeznaczony jest do pielęgnacji skóry starzejącej się, ale również do cery dotkniętej dermatozą: trądzikiem pospolitym, łuszczycą, nadmiernym rogowaceniem skóry. Jak działa? Pobudza rozwój warstwy keratyny w naskórku, stymuluje aktywność fibroblastów, pobudza syntezę włókien kolagenowych oraz usuwa uszkodzone włókna elastynowe. Tym samym zwiększa elastyczność i jędrność skóry, spłyca zmarszczki. Przyczynia się do prawidłowego rozkładu melaniny, zmniejszając przebarwienia. Wzmacniają się funkcje ochronne naskórka, zmniejsza się TEWL (ang. Transepidermal Water Loss, przeznaskórkowa utrata wody). Przyspiesza procesy gojenia naskórka, reguluje pracę gruczołów łojowych.

Stężenie retinolu w preparatach – na co zwracać uwagę?

Retinol występuje w kosmetykach w małych stężeniach ze względu na ryzyko podrażnień skóry. Zaleca się przyzwyczajać skórę do tej substancji, stosując najpierw kurację wstępną (winna trwać około 3 miesięcy) preparatem o stężeniu maksymalnie 0,25%. Następnie można przejść do stężenia 0,5%, a ostatecznie do stężenia retinolu 1%.

Jak stosować retinol? Kiedy, jak często, w jakim wieku?

W profilaktyce starzenia się skóry można zacząć stosować kremy z retinolem już po 35. roku życia. Działanie przeciwtrądzikowe może być wskazaniem do użycia preparatu w młodszym wieku.

Zawsze zaczyna się pielęgnację retinoidami ostrożnie: od aplikacji poszczególnych stężeń maksymalnie 2 razy w tygodniu, by z czasem stopniowo zwiększać częstotliwość – w zależności od tolerancji skóry. Cała terapia powinna trwać co najmniej 12 miesięcy.

Retinoidy aplikuje się na noc, na suchą, oczyszczoną skórę, po 20–30 minutach od umycia twarzy delikatnym środkiem myjącym, pozbawionym w składzie mydła. W przypadku wrażliwej skóry warto zastosować metodę krótkiego kontaktu, czyli po pewnym czasie zmyć preparat z retinolem z twarzy. Używa się najczęściej ilości produktu równej wielkości ziarenka grochu, którą aplikuje się równomiernie na obu stronach twarzy. Większa ilość preparatu nie zapewni lepszego efektu! Może co najwyżej zwiększyć ryzyko wystąpienia podrażnień. Po aplikacji koniecznie należy umyć ręce.

Retinol – z czym można go łączyć, a z czym nie?

Z zasady nie łączy się retinolu z innymi potencjalnie drażniącymi składnikami, np. z kwasem azelainowym, z alfa- lub betahydroksykwasami (np. z kwasem salicylowym), z witaminą C (po okresie przyzwyczajania skóry witaminę C można włączyć do pielęgnacji, jednak nie równocześnie z retinolem; najlepiej retinol wciąż aplikować na noc, a witaminę C o poranku), z nadtlenkiem benzoilu.

Warto natomiast tworzyć połączenia z substancjami, które będą pielęgnować cerę i zapobiegać ewentualnym wysuszeniom i podrażnieniom: z humektantami (substancjami silnie nawilżającymi, np. z kwasem hialuronowym), peptydami, ceramidami, z niacynamidem, z olejami roślinnymi.

Kurację retinolem koniecznie należy łączyć z fotoprotekcją: filtry przeciwsłoneczne (SPF30 i wyżej) oraz unikanie ekspozycji na słońce są obowiązkowe!

Podrażnienia po retinolu – skutki uboczne retinolu

Do najczęstszych skutków obocznych retinolu zalicza się zaczerwienienie i podrażnienie skóry, nadwrażliwość na światło, nadmierne łuszczenie się, świąd i pieczenie skóry, suchość, wysypki skórne. Często występują też pieczenie oczu, łzawienie, stany zapalne spojówek.

By uniknąć ww. działań ubocznych należy odczekać około 30–45 minut od aplikacji produktu z retinolem, a po tym czasie przejść do pielęgnacji skóry. Kremów nawilżających, natłuszczających lub innych nie nakładamy bowiem bezpośrednio na retinol! Woda obecna w tych produktach mogłaby wejść w reakcję z retinolem i, na przekór oczekiwaniom, mogłoby dojść do spotęgowania podrażnień.

Retinol – w jakich produktach można go znaleźć?

W kosmetykach dostępnych w sprzedaży bez recepty przeważają retinol i jego estry: palmitynian, propionian. Kwas retinowy to składnik preparatów leczniczych wydawanych z przepisu lekarza (na receptę).

Produkty z retinolem to najczęściej kremy do twarzy i pod oczy, sera, ampułki. Należy pamiętać, by zawsze chronić je przed dostępem światła i powietrza, ponieważ łatwo ulegają utlenianiu.

W aptekach jest też szereg preparatów doustnych (leki i suplementy z witaminą A) w postaci kapsułek, tabletek i płynów do wypicia. Zawarte w nich związki retinolu wykazują pełną aktywność witaminy A.

Retinol – przeciwwskazania

Stosowanie retinolu przeciwwskazane jest u dzieci, kobiet w ciąży i kobiet karmiących. Retinolu zewnętrznie nie powinny stosować osoby w trakcie doustnej terapii retinoidami. Podczas kuracji należy zrezygnować z opalania się, a zamiast tego powinno się stosować wysoką fotoprotekcję.

  1. A. Czarnota, Retinoidy. Mechanizm działania, właściwości oraz zakres stosowania w dermatologii i kosmetologii, „Kosmetologia Estetyczna”, nr 4 (7) 2018.
  2.  H. Bojarowicz, A. Płowiec, Wpływ witaminy A na kondycję skóry, „Problemy Higieny i Epidemiologii”, nr 91 (3) 2010.
  3. M. Zasada, A. Adamczyk, Witamina A. Budowa i mechanizm działania, „Kosmetologia Estetyczna”, nr 5 (7) 2018.
  4. E. H. Harrison, R. W. Curley Jr, Carotenoids and Retinoids: Nomenclature, Chemistry, and Analysis, „Subcellular Biochemistry”, nr 81 2016.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Jak dbać o skórę z tatuażem? Czym smarować?

    Popularność tatuaży jako trwałej ozdoby ciała człowieka nieprzerwanie rośnie. Tak jak kiedyś trudno było spotkać osobę wytatuowaną, tak obecnie coraz rzadziej poznajemy nowe osoby, które nie mają choćby jednej, małej „dziary”. Za tą powszechnością idą też jednak pewne obowiązki, a mianowicie odpowiednia higiena – jak zatem właściwie dbać o skórę pokrytą tatuażem?

  • Niacynamid i jego właściwości – czym jest i na co pomoże?

    Niacynamid, znany również jako nikotynamid, to substancja będąca składową witaminy B3 (niacyny). Charakteryzuje się niezwykle szerokim spektrum działania. Czym dokładnie jest, jakie ma działanie i jak wykorzystać jego właściwości dla swoich korzyści zdrowotnych? O tym piszemy poniżej.

  • Nadpotliwość stóp – co warto stosować na nadmiernie pocące się stopy?

    Nadmiernie pocące się stopy nastręczają wielu trudności. Jak można pozbyć się tego problemu? Co robić, gdy cierpimy na nadpotliwość stóp? Jakie preparaty stosować i jak ich używać? Czy nieleczona hiperhydroza stóp może być groźna? Podpowiadamy.

  • HIFU – zabieg krok po kroku. Czy da się zmniejszyć drugi podbródek w pół godziny?

    Medycyna estetyczna jest bardzo szybko rozwijającą się, wyjątkowo nowoczesną i coraz bardziej dostępną branżą z pogranicza fizjologii i kosmetologii. Służy m.in. do dbania o siebie, a tym samym do poprawy samopoczucia. Z powodzeniem korzystają z niej zarówno kobiety, jak i mężczyźni. Umożliwia szybsze osiągnięcie wyznaczonych celów sylwetkowych, poprawę wizerunku, pozbycie się kompleksów lub po prostu – poprawia jakość życia. W artykule podpowiemy, jak pozbyć się drugiego podbródka, jak ujędrnić skórę na piersiach po karmieniu i co zrobić, aby skóra na szyi lub brzuchu przestała być wiotka. Oznacza to, że przyjrzymy się jednej z bardziej popularnych metod wykorzystywanych w medycynie estetycznej – HIFU.

  • Mezoterapia (mikro)igłowa – dla kogo? Efekty, cena zabiegu

    Mezoterapia mikroigłowa i igłowa to rodzaje zabiegów działających odżywczo-regeneracyjnie na ciało i twarz. Dzięki celowemu naruszeniu bariery skórnej z wykorzystaniem igieł można wprowadzić w głąb skóry zawartość ampułki terapeutycznej. Celowa indukcja stanu zapalnego powoduje pobudzenie do działania (dzielenia się) fibroblastów, które znajdują się w skórze właściwej. Fibroblasty syntezują włókna kolagenowe, elastynowe, glikozamino- i proteoglikany. Stan zapalny umożliwia rozpoczęcie procesu remodelingu twarzy. Ile kosztuje mezoterapia igłowa i mikroigłowa, jakim preparatem złagodzić obrzęk i zaczerwienienie i jak często należy wykonywać ten zabieg na skórę? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Mikrodermabrazja domowa – czy zabiegi w gabinecie kosmetycznym nadal są konieczne?

    Mikrodermabrazja w domu? To zdanie jeszcze kilka lat temu brzmiało nierealnie. W obecnych czasach wiele osób posiada już w swoim domowym spa cały arsenał sprzętów, które mogą pomóc zadbać o skórę, w tym także urządzenie do mikrodermabrazji, kupione już nawet za kilkadziesiąt złotych. Czy mikrodermabrazja wykonywana w domu daje takie same efekty jak ta wykonana w gabinecie? Jakie ryzyko niosą za sobą domowe zabiegi z wykorzystaniem urządzenia do mikrodermabrazji? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Kolagen rybi do picia – kiedy po niego sięgnąć i jak stosować?

    Kolagen jest naturalnym polimerem białkowym budującym skórę, stawy włosy i paznokcie. Jest ważnym składnikiem budulcowym oraz wspomaga regenerację, gojenie i procesy naprawcze w organizmie. Kolagen jest naturalnie syntetyzowany w fibroblastach. Tworzą go wyłącznie aminokwasy endogenne. Wraz z wiekiem naturalna synteza kolagenu w organizmie ulega obniżeniu, dlatego po 30. roku życia warto włączyć jego suplementację do codziennej rutyny.

  • Sucha skóra głowy – przyczyny. Jak nawilżyć przesuszoną skórę głowy?

    Sucha skóra głowy może mieć wiele przyczyn – od błędów w pielęgnacji, przez niedobory w diecie, aż po poważne choroby dermatologiczne. Dowiedz się, jak rozpoznać podłoże swędzącej, łuszczącej się i podrażnionej skóry głowy. Poznaj sposoby na jej nawilżenie.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij