Retinol – czym jest i jak działa? Jakie preparaty z retinolem wybierać?
Joanna Orzeł

Retinol – czym jest i jak działa? Jakie preparaty z retinolem wybierać?

Retinol i jemu pokrewne substancje to kluczowe składniki wielu kosmetyków i preparatów aptecznych stosowanych w pielęgnacji skóry. Jak działa retinol? Jaki produkt z retinolem wybrać dla siebie i jak go stosować? Przybliżymy te kwestie w artykule.

Witaminy to związki organiczne niezbędne do prawidłowego funkcjonowania organizmu. Zdecydowaną większość z nich należy dostarczyć organizmowi wraz z pożywieniem – nie inaczej jest z witaminą A, w zakres której wlicza się retinol. Odpowiednia podaż witamin zapewnia właściwy przebieg wielu procesów: wzrostu, rozwoju, metabolizmu, reakcji enzymatycznych. Często wiąże się też z korzystnym wpływem na kondycję skóry.

Retinol – co to za związek?

Retinol jest podstawową formą witaminy A. Co zatem rozumiemy pod terminem „witamina A”? Jest to grupa związków rozpuszczalnych w tłuszczach, o podobnej strukturze, podobnej aktywności biologicznej. Retinol jest spośród nich najlepiej poznany i najczęściej stosowany. Nazywa się go również witaminą wzrostową, witaminą wzrostu nabłonków lub akseroftolem.

Chemicznie retinol to nienasycony alkohol diterpenowy. Zawiera w strukturze pięć sprzężonych wiązań podwójnych oraz pierścień cykloheksenowy. Tak oto przedstawia się wzór sumaryczny retinolu: C20H30O.

Zamienniki retinolu

Retinoidy to wszystkie pochodne retinolu wykazujące, podobnie jak on, właściwości witaminy A. Zaliczamy do nich i związki naturalne, i pozyskane syntetycznie. Wszystkie są dwudziestowęglowe o barwach od żółtej, przez pomarańczową, po czerwoną. Występują tu np. retinal (aldehyd powstały w wyniku utleniania retinolu), kwas retinowy (tretynoina), palmitynian retinolu, octan retinolu, adapalen lub tazaroten. Obecnie grupa retinoidów obejmuje około 2500 substancji.

Za roślinny zamiennik retinolu uznaje się bakuchiol: związek pozyskiwany z rośliny Psoralea corylifolia. Wykazuje on podobne działanie na skórę, a dodatkowo często jest od retinolu lepiej tolerowany.

Polecane dla Ciebie

Retinol – właściwości, działanie, efekty

Retinol, podstawowa forma witaminy A, ma ogromne znaczenie w procesie prawidłowego widzenia, wspomaga funkcje układu odpornościowego, bierze udział w transkrypcji genów. Jest przeciwutleniaczem, wykazuje działanie fotoprotekcyjne. Jako „witamina wzrostowa” ma kluczowe znaczenie w prawidłowym rozwoju komórek rozrodczych oraz w proliferacji komórek nabłonka.

Retinol najpowszechniej jednak kojarzony jest z korzystnym wpływem na stan skóry. Przeznaczony jest do pielęgnacji skóry starzejącej się, ale również do cery dotkniętej dermatozą: trądzikiem pospolitym, łuszczycą, nadmiernym rogowaceniem skóry. Jak działa? Pobudza rozwój warstwy keratyny w naskórku, stymuluje aktywność fibroblastów, pobudza syntezę włókien kolagenowych oraz usuwa uszkodzone włókna elastynowe. Tym samym zwiększa elastyczność i jędrność skóry, spłyca zmarszczki. Przyczynia się do prawidłowego rozkładu melaniny, zmniejszając przebarwienia. Wzmacniają się funkcje ochronne naskórka, zmniejsza się TEWL (ang. Transepidermal Water Loss, przeznaskórkowa utrata wody). Przyspiesza procesy gojenia naskórka, reguluje pracę gruczołów łojowych.

Stężenie retinolu w preparatach – na co zwracać uwagę?

Retinol występuje w kosmetykach w małych stężeniach ze względu na ryzyko podrażnień skóry. Zaleca się przyzwyczajać skórę do tej substancji, stosując najpierw kurację wstępną (winna trwać około 3 miesięcy) preparatem o stężeniu maksymalnie 0,25%. Następnie można przejść do stężenia 0,5%, a ostatecznie do stężenia retinolu 1%.

Jak stosować retinol? Kiedy, jak często, w jakim wieku?

W profilaktyce starzenia się skóry można zacząć stosować kremy z retinolem już po 35. roku życia. Działanie przeciwtrądzikowe może być wskazaniem do użycia preparatu w młodszym wieku.

Zawsze zaczyna się pielęgnację retinoidami ostrożnie: od aplikacji poszczególnych stężeń maksymalnie 2 razy w tygodniu, by z czasem stopniowo zwiększać częstotliwość – w zależności od tolerancji skóry. Cała terapia powinna trwać co najmniej 12 miesięcy.

Retinoidy aplikuje się na noc, na suchą, oczyszczoną skórę, po 20–30 minutach od umycia twarzy delikatnym środkiem myjącym, pozbawionym w składzie mydła. W przypadku wrażliwej skóry warto zastosować metodę krótkiego kontaktu, czyli po pewnym czasie zmyć preparat z retinolem z twarzy. Używa się najczęściej ilości produktu równej wielkości ziarenka grochu, którą aplikuje się równomiernie na obu stronach twarzy. Większa ilość preparatu nie zapewni lepszego efektu! Może co najwyżej zwiększyć ryzyko wystąpienia podrażnień. Po aplikacji koniecznie należy umyć ręce.

Retinol – z czym można go łączyć, a z czym nie?

Z zasady nie łączy się retinolu z innymi potencjalnie drażniącymi składnikami, np. z kwasem azelainowym, z alfa- lub betahydroksykwasami (np. z kwasem salicylowym), z witaminą C (po okresie przyzwyczajania skóry witaminę C można włączyć do pielęgnacji, jednak nie równocześnie z retinolem; najlepiej retinol wciąż aplikować na noc, a witaminę C o poranku), z nadtlenkiem benzoilu.

Warto natomiast tworzyć połączenia z substancjami, które będą pielęgnować cerę i zapobiegać ewentualnym wysuszeniom i podrażnieniom: z humektantami (substancjami silnie nawilżającymi, np. z kwasem hialuronowym), peptydami, ceramidami, z niacynamidem, z olejami roślinnymi.

Kurację retinolem koniecznie należy łączyć z fotoprotekcją: filtry przeciwsłoneczne (SPF30 i wyżej) oraz unikanie ekspozycji na słońce są obowiązkowe!

Podrażnienia po retinolu – skutki uboczne retinolu

Do najczęstszych skutków obocznych retinolu zalicza się zaczerwienienie i podrażnienie skóry, nadwrażliwość na światło, nadmierne łuszczenie się, świąd i pieczenie skóry, suchość, wysypki skórne. Często występują też pieczenie oczu, łzawienie, stany zapalne spojówek.

By uniknąć ww. działań ubocznych należy odczekać około 30–45 minut od aplikacji produktu z retinolem, a po tym czasie przejść do pielęgnacji skóry. Kremów nawilżających, natłuszczających lub innych nie nakładamy bowiem bezpośrednio na retinol! Woda obecna w tych produktach mogłaby wejść w reakcję z retinolem i, na przekór oczekiwaniom, mogłoby dojść do spotęgowania podrażnień.

Retinol – w jakich produktach można go znaleźć?

W kosmetykach dostępnych w sprzedaży bez recepty przeważają retinol i jego estry: palmitynian, propionian. Kwas retinowy to składnik preparatów leczniczych wydawanych z przepisu lekarza (na receptę).

Produkty z retinolem to najczęściej kremy do twarzy i pod oczy, sera, ampułki. Należy pamiętać, by zawsze chronić je przed dostępem światła i powietrza, ponieważ łatwo ulegają utlenianiu.

W aptekach jest też szereg preparatów doustnych (leki i suplementy z witaminą A) w postaci kapsułek, tabletek i płynów do wypicia. Zawarte w nich związki retinolu wykazują pełną aktywność witaminy A.

Retinol – przeciwwskazania

Stosowanie retinolu przeciwwskazane jest u dzieci, kobiet w ciąży i kobiet karmiących. Retinolu zewnętrznie nie powinny stosować osoby w trakcie doustnej terapii retinoidami. Podczas kuracji należy zrezygnować z opalania się, a zamiast tego powinno się stosować wysoką fotoprotekcję.

  1. A. Czarnota, Retinoidy. Mechanizm działania, właściwości oraz zakres stosowania w dermatologii i kosmetologii, „Kosmetologia Estetyczna”, nr 4 (7) 2018.
  2.  H. Bojarowicz, A. Płowiec, Wpływ witaminy A na kondycję skóry, „Problemy Higieny i Epidemiologii”, nr 91 (3) 2010.
  3. M. Zasada, A. Adamczyk, Witamina A. Budowa i mechanizm działania, „Kosmetologia Estetyczna”, nr 5 (7) 2018.
  4. E. H. Harrison, R. W. Curley Jr, Carotenoids and Retinoids: Nomenclature, Chemistry, and Analysis, „Subcellular Biochemistry”, nr 81 2016.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Wymodeluj swoje ciało przed sylwestrem!

    Sylwester to czas, gdy żegnamy się ze Starym Rokiem, a witamy z Nowym. Wszyscy pragną, aby Nowy Rok przyniósł same sukcesy w każdej dziedzinie życia. Kobiety chcą się wtedy czuć wyjątkowe i piękne, dlatego przygotowują się do zabawy sylwestrowej w szczególny sposób.

  • Przygotuj się na Sylwestra! 5 zasad, o których trzeba pamiętać

    Nadchodzi nowy rok! Przed nami szampańska zabawa do białego rana i… syndrom dnia następnego? Niekoniecznie! Co zrobić, aby sylwestrowa zabawa nie zakończyła się wcześniej niż byśmy tego chcieli? Oto 5 zasad, o których trzeba pamiętać.

  • Makijaż sylwestrowy – co warto mieć pod ręką?

    Wraz z nieuchronnym zbliżaniem się do końca roku kalendarzowego na pierwszy plan wychodzą wszelkiego rodzaju tematy związane z Sylwestrem, w tym m.in. ubiór, fryzura czy właśnie makijaż. Na co postawić przy sylwestrowym make-upie? Brokat, cyrkonie czy smokey eye? Poniżej kilka przydatnych rad, jak się najlepiej przygotować do nadchodzącej gorączki sylwestrowej nocy. 

  • Jak przygotować się do Sylwestra?

    Sylwester to wydarzenie, które pozwala nam na huczne zamknięcie pewnego etapu w naszym życiu. Dlatego też, niezależnie od tego, czy spędzamy tę noc w kameralnym gronie, czy też bierzemy udział w zorganizowanym bankiecie, ważne jest, abyśmy czuli się dobrze sami ze sobą. Zadbajmy więc o to, żeby przygotować się do tego ostatniego wieczoru w roku najlepiej jak potrafimy. Pamiętajmy, że Sylwester to przede wszystkim czas beztroskiej zabawy do białego rana, podczas której królują fantastyczne kreacje i nie mniej fantastyczne makijaże.

  • Jak odbudować barierę hydrolipidową skóry? Czy uszkodzona może powodować nasilenie trądziku?

    Uszkodzona bariera hydrolipidowa jest przyczyną wystąpienia szeregu problemów skórnych. Do zaburzeń w warstwie hydrolipidowej skóry może doprowadzić niewłaściwa pielęgnacja. Zaburzona bariera hydrolipidowa objawia się przesuszeniem skóry, któremu towarzyszy uczucie ściągnięcia, a czasem nawet pieczenia i świądu. Jak odbudować uszkodzoną barierę hydrolipidową?

  • Jakie właściwości ma olej konopny w kosmetykach? Jak działa na skórę?

    Olej konopny stosowany na skórę wykazuje właściwości regenerujące i odżywcze. Jest jednym z najbogatszych źródeł nienasyconych kwasów tłuszczowych. Może znaleźć się w kosmetykach do każdego typu skóry. Dzięki swoim właściwościom odżywczym, natłuszczającym i nawilżającym sprawdzi się np. w pielęgnacji cery suchej. Stosując oleje w połączeniu z nawilżającymi kremami i serami, np. jako okluzja („domknięcie” procesu pielęgnacji), można się spodziewać pozytywnych efektów w postaci elastycznej, nawilżonej i promiennej skóry.

  • Jak pielęgnować skórę z niedoskonałościami?

    Nie tylko młodzież zmaga się z problemami z cerą. Zatkane pory, nadmiar sebum, zaskórniki czy wągry potrafią spędzić sen z powiek również dorosłym. Gładka i pozbawiona niedoskonałości skóra to cel, do którego warto dążyć. Istnieje wachlarz możliwości zadbania o cerę. Co może wpływać na tworzenie się niedoskonałości? Jak dobrać kosmetyki, które odpowiedzą na potrzeby skóry? Odkryj wskazówki pomocne przy planowaniu codziennej pielęgnacji.

  • Jak zregenerować włosy u fryzjera i profesjonalnymi kosmetykami?

    Włosy przez cały rok są narażone na wiele czynników zewnętrznych, które z czasem doprowadzają do zniszczenia ich struktury i obniżenia poziomu nawilżenia. Włosy stają się wtedy osłabione, pozbawione elastyczności, trudno się rozczesują i puszą. Ich powierzchnia jest szorstka, matowa, a końcówki rozdwajają się i zaczepiają o siebie, co powoduje dalsze uszkodzenia. Przeczytaj, jak przywrócić włosom blask, wygładzić je, odbudować i zabezpieczyć na przyszłość.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij