Lipaza trzustkowa (ALP)– badanie enzymu trzustkowwego. Normy, podwyższona, obniżona - portal DOZ.pl
Ból po lewej stronie brzucha? To może być choroba trzustki – zbadaj poziom lipazy trzustkowej (ALP)
Barbara Sitek

Ból po lewej stronie brzucha? To może być choroba trzustki – zbadaj poziom lipazy trzustkowej (ALP)

Badanie poziomu lipazy (ALP) pozwala ocenić ewentualne choroby trzustki, które objawiają się na przykład jako ból po lewej stronie brzucha, najczęściej pół godziny po spożytym posiłku lub po wypiciu alkoholu. To proste oznaczenie polegające na analizie próbki krwi żylnej, oddanej w punkcie pobrań na czczo, najlepiej w godzinach porannych. Ile kosztuje badanie lipazy trzustkowej, które parametry należy dodatkowo sprawdzić wraz z analizą enzymów trzustkowych i jakie są normy ALP? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Co to jest lipaza trzustkowa?

Lipazy są enzymami, których głównym zadaniem jest trawienie tłuszczy, czyli inaczej lipidów. W organizmie człowieka występuje kilka różnych form tego enzymu, a ich nazwy pochodzą od nazwy narządu, przez który są wytwarzane: lipaza językowa (wydzielana przez ślinianki), żołądkowa, wątrobowa, trzustkowa, jelitowa, lipoproteinowa, mlekowa (zawarta w mleku matki) oraz lipaza hormonowrażliwa. Wszystkie lipazy mają zdolność rozkładania wiązań cząsteczkowych zawartych w lipidach, dostarczanych do organizmu wraz z pożywieniem, jednak najważniejszą rolę w tym procesie pełni lipaza trzustkowa, wydzielana przez trzustkę do jelita cienkiego. Lipaza ta jest wydzielana przez trzustkę w postaci nieaktywnej i dopiero pod wpływem kwasów żółciowych, odpowiedniego pH i innych związków obecnych w dwunastnicy, jest przekształcana do formy aktywnej. Jej główne zadanie polega na rozbijaniu wiązań cząsteczkowych i rozkładaniu trójglicerydów do wolnych kwasów tłuszczowych i glicerolu, dzięki czemu mogą być one wchłaniane przez kosmki jelitowe i wykorzystane przez organizm np. do syntezy hormonów i produkcji energii.

W warunkach prawidłowych lipaza nie jest wydzielana do krążenia i jej poziom we krwi pozostaje niski. Jeśli jednak dojdzie do uszkodzenia lub niedrożności przewodów trzustkowych, co może być wynikiem zapalenia, uciśnięcia przez guz, czy zatkania ich przez kamień, wówczas stężenie lipazy we krwi gwałtownie rośnie, dzięki czemu może być ona wykorzystywana jako specyficzny marker uszkodzenia tego narządu.

Wraz z poziomem lipazy rośnie również stężenie innego hormonu trzustkowego, którym jest amylaza trzustkowa, jednak to lipaza jest parametrem bardziej czułym i swoistym dla chorób trzustki. Jej poziom pozostaje podwyższony dłużej niż podwyższone stężenie amylazy (nawet do 7–10 dni od momentu ostrego zapalenia trzustki lub zaostrzenia objawów zapalenia przewlekłego). Oznaczenie poziomu lipazy jest z kolei mniej przydatne w przypadku prowadzenia procesu diagnostycznego przewlekłego zapalenia trzustki, dlatego najlepiej jest, jeśli diagnostyka obejmuje oznaczenie poziomu obu tych parametrów jednocześnie.

Wskazania do badania poziomu lipazy trzustkowej

Oznaczenie poziomu lipazy trzustkowej zalecane jest zawsze w przypadku podejrzenia ostrego lub przewlekłego zapalenia trzustki, nowotworu trzustki lub innych chorób tego narządu. Badanie poziomu lipazy może być także wykorzystywane do monitorowania przebiegu przewlekłych chorób trzustki i innych chorób, mogących prowadzić do jej uszkodzenia, takich jak celiakia  i mukowiscydoza oraz skuteczności stosowanego leczenia.

Objawy, które powinny skłonić nas do wizyty u lekarza oraz wykonania badań laboratoryjnych enzymów trzustkowych to przede wszystkim: silny ból brzucha (szczególnie jeśli jest zlokalizowany w jego lewej części), gorączka, przyspieszone tętno, nudności, wymioty, brak apetytu i obecność krwi w stolcu.

Lipaza – przygotowanie i przebieg badania

Oznaczenie poziomu lipazy musi być wykonywane na czczo. Przed przystąpieniem do badania pacjent powinien więc powstrzymać się przed spożywaniem posiłków, co najmniej przez 12 godzin. W trakcie badania pobierana jest próbka krwi żylnej, która trafia następnie do laboratorium, a wyniki analizy są dostępne dla pacjenta najczęściej już w ciągu 1.–2. dni od pobrania.

Polecane dla Ciebie

Lipaza – normy, niska, podwyższona

W przypadku lipazy nie istnieją ściśle określone wartości referencyjne- każde laboratorium musi ustalić je indywidualnie i zawsze należy odnosić swój wynik do norm laboratorium, w którym wykonywane było dane oznaczenie. Najczęściej przyjmuje się jednak, że u osób dorosłych poziom ALP nie powinien przekraczać 150 U/l, natomiast większość laboratoriów przyjmuje następujące wartości referencyjne dla lipazy trzustkowej: noworodki <34,00; dzieci (1–12 lat) <31,00; dzieci (16–18 lat) <55,00; dorośli: <60,00 IU/l.

Każdy wynik wskazujący na podwyższone stężenie lipazy trzustkowej powinien być skonsultowany z lekarzem, ponieważ do wzrostu stężenie enzymu dochodzi najczęściej na skutek chorób lub dolegliwości wymagających wprowadzenie leczenia lub zmian dietetycznych.

Podwyższony poziom lipazy może wynikać z między innymi z:

Do podwyższenia poziomu lipazy może także dochodzić także u osób przewlekle przyjmujących niektóre rodzaje leków, np. kodeinę, heparynę, indometacynę, czy opioidy lub u pacjentów poddawanych leczeniu nerkozastępczemu, czyli hemodializowaniu.

Obniżony poziom lipazy występuje raczej rzadko, może on jednak towarzyszyć takim schorzeniom, jak nadciśnienie, cukrzyca, podwyższony poziom cholesterolu lub żylaki, dlatego zawsze powinien być zgłoszony i omówiony z lekarzem. W bardzo nielicznych przypadkach niski poziom lipazy jest wynikiem rzadkiej choroby genetycznej – hiperlipidemii wrodzonej, w której dochodzi do znacznego podwyższenia stężenia lipidów we krwi na skutek uwarunkowań genetycznych. Badanie stężenia lipazy często wykonywane jest w połączeniu z oznaczeniem poziomu amylazy, a wyniki tych badań są analizowane łącznie.

Jednoczesny wzrost aktywności obu enzymów wskazuje z dużym prawdopodobieństwem na chorobę trzustki, natomiast wzrost poziomu amylazy, przy normalnym stężeniu lipazy sugeruje chorobę innego narząd – ślinianek, jelit lub nerek.

Badanie lipazy – cena/refundacja, skierowanie

Jeżeli na oznaczenie stężenia lipazy pacjent jest kierowany przez lekarza, na podstawie wystawionego skierowania, badanie jest refundowane przez NFZ. Jeśli badanie ALP wykonywane jest na własną rękę, należy przygotować się na koszt około 20–25 zł.

  1. B. Neumeister i in., Diagnostyka laboratoryjna – poradnik kliniczny, Wrocław 2013.
  2. A. Dembińska-Kieć i in.,  Diagnostyka laboratoryjna z elementami biochemii, Wrocław 2017.
  3. B. Solnica, Diagnostyka laboratoryjna, Warszawa 2014.
  4. S. Tenner i in., American College of Gastroenterology guideline: management of acute pancreatitis, „American Journal of Gastroenterology", nr 108, 2013.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Badanie kału – pasożyty, krew utajona, resztki pokarmowe. Jak pobrać kał do badania?

    Badanie kału jest jednym z podstawowych narzędzi oceny kondycji układu pokarmowego. Pozwala zdiagnozować zarówno niegroźne schorzenia, jak i rozwijające się stany nowotworowe tego obszaru. W zależności od rodzaju badania, które ma zostać wykonane, zaleca się inny sposób pobrania materiału, jego ilości i czas przechowywania próbki. Jak właściwie pobrać kał do badania, ile kosztują testy na obecność patogenów, niestrawionych resztek pokarmowych i krwi utajonej w stolcu? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule. 

  • Wysoki poziom prolaktyny w wyniku badania krwi

    Hiperprolaktynemia jest jednym z objawów guza przysadki (łac. prolactinoma), chorób podwzgórza, zaburzeń funkcji gruczołu tarczycowego (np. niewyrównania niedoczynność tarczycy), niewydolności nerek, ale także ciąży. Objawami, które powinny skłonić pacjenta do zbadania poziomu PRL, są zaburzenia miesiączkowania, trudności z zajściem w ciążę, mlekotok, uderzenia gorąca, trądzik lub zauważalnie obniżone libido. Leczenie hiperprolaktynemii polega głównie na farmakoterapii i leczeniu przyczynowym podwyższonego stężenia PRL, czyli choroby, która wywołała ten stan.

  • Kariotyp – czym jest, ile kosztuje i jak interpretować wyniki?

    Badanie kariotypu wykonuje się w wielu przypadkach zarówno wśród kobiet, jak i mężczyzn. Do najczęstszych powodów należą podejrzenia związane z chorobą genetyczną lub niepowodzenia rozrodu, np. kolejnym poronieniem ciąży.  Cennik badań kariotypu jest zmienny i zależy od metody, jaka została wykorzystana do przeprowadzenia analizy. Na uzyskanie wyniku badania także należy poczekać nawet kilka tygodni. Do badania kariotypu najczęściej wykorzystuje się krew z żyły obwodowej (konkretnie limfocyty) lub szpik kostny, ślinę, płyn owodniowy lub kosmówkę. Na czym polega badanie kariotypu, dlaczego wykonuje się je tylko raz w życiu i co na wyniku analizy oznaczają skróty „t, del, inv, +"? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Czy wysokie markery nowotworowe są powodem do zmartwień?

    Markery nowotworowe to istotny wskaźnik z diagnostycznego punktu widzenia. Najczęściej wykorzystuje się je w ocenie zaawansowania choroby onkologicznej, monitorowaniu postępów leczenia i wykrywaniu ewentualnego nawrotu wielu rodzajów nowotworów. Badanie poziomu markerów nowotworowych nie jest jednak doskonałym i jedynym wskaźnikiem, na który należy zwracać uwagę. Wyniki badań należy zawsze interpretować w połączeniu z badaniami obrazowymi, wywiadem klinicznym i badaniem fizykalnym, które mogą pomóc zoptymalizować interdyscyplinarne podejście do kwestii postępowania zarówno z pacjentami onkologicznymi, jak i cierpiącymi z powodu innych niż onkologiczne chorób. Dlaczego podwyższony poziom znaczników nowotworowych to nie wyrok, ile kosztuje badanie markerów i czy jest ono refundowane?

  • Ferroksydaza – co oznacza jej podwyższony i obniżony poziom?

    Podczas diagnostyki procesu metabolizmu miedzi i choroby Wilsona wykonuje się badanie poziomu ceruloplazminy we krwi, czyli białka ostrej fazy, które jest syntezowane w wątrobie. Genetycznie uwarunkowany niedobór ceruloplazminy prowadzi  do odkładania miedzi w narządach miąższowych (np. w mózgu, wątrobie), co może doprowadzić do ich uszkodzenia. Jak wygląda badanie ceruloplazminy, ile kosztuje i jakie są normy? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Badanie poziomu adrenaliny – jakie są wskazania i ile kosztuje?

    Adrenalina kojarzy się zazwyczaj z ekstremalnymi przeżyciami lub stresem, ale czy można zbadać jej poziom profilaktycznie lub oceniając wyniki laboratoryjne zdiagnozować groźną dla zdrowia chorobę? Otóż można, a czasami nawet trzeba. Jakie są normy adrenaliny w organizmie, jak wygląda badanie jej poziomu i czy od adrenaliny można się uzależnić? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • MCHC – badanie, podwyższone, niskie, interpretacja wyników

    Średnie stężenie hemoglobiny w krwince czerwonej, czyli erytrocycie, można oznaczyć, wykonując badanie morfologii krwi, co zostanie oznaczone na wyniku skrótem MCHC. Niskie lub wysokie MCHC może wskazywać na szereg zaburzeń, niemniej zazwyczaj nie stanowi samodzielnego parametru, dzięki któremu diagnozuje się chorobę. Jakie są normy MCHC i przyczyny zaburzeń tego wskaźnika? Odpowiedzi na te i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Chromogranina – badanie markeru, wskazania, normy

    Chromogranina A (CgA) jest białkiem komórek neuroendokrynych i endokrynnych – prawidłowych i nowotworowych. CgA produkowane jest głównie przez komórki chromochłonne w rodzeniu nadnerczy (syntetyzują adrenalinę i noradrenalinę) lub w komórkach trzustki (beta). Naturalnie jego stężenie jest niskie, a właściwości CgA wykorzystuje się jako niespecyficzny (nieprzypisane tylko do jednego rodzaju guza) marker nowotworów neuroendokrynnych (NET). Jak interpretować wyniki badania i czy podwyższony poziom CgA to potwierdzenie rozwoju choroby nowotworowej?

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij