ONS, czyli doustne suplementy pokarmowe – wsparcie żywieniowe w chorobie - portal DOZ.pl
ONS, czyli doustne suplementy pokarmowe – wsparcie żywieniowe w chorobie
Maria Brzegowy

ONS, czyli doustne suplementy pokarmowe – wsparcie żywieniowe w chorobie

Gdy pacjent przestaje jeść, a masa ciała drastycznie spada, pogarsza się nie tylko jego ogólne samopoczucie, ale i zmniejsza szansa na powrót do zdrowia. Na szczęście współczesna medycyna próbuje sobie radzić z takimi sytuacjami – tzw. leczenie żywieniowe stanowi dziś nieodłączny element nowoczesnej terapii chorych. Jednym z jego filarów do pierwszej „linii obrony” są doustne diety przemysłowe, znane szerzej jako „nutridrinki”. Kiedy po nie sięgnąć, jak wybrać najlepsze i jak je stosować?

Co to są nutridrinki?

Choć termin nutridrinki pada w środowisku medycznym najczęściej, warto wiedzieć, że pochodzi on od nazwy jednego z wiodących producentów tych produktów. Inne preparaty z tej grupy suplementów znajdziemy też pod nazwą resource lub po prostu drinki. Fachowo są to z kolei ONS – z angielskiego oral nutritional supplements, czyli doustne suplementy pokarmowe (DSP). W Polsce są określane jako żywność medyczna specjalnego przeznaczenia (FSMP) i stanowią uzupełnienie diety chorego wtedy, kiedy jego jadłospis nie dostarcza mu wszystkich niezbędnych składników.

Ich spożycie rekomenduje się m.in. u chorych onkologicznych, poddawanych zabiegom chirurgicznym oraz chorym z cechami niedożywienia z innej niż wymienione wyżej przyczyny. W praktyce oznacza to, że jeśli pacjent nie je wystarczająco, bądź (czasowo) też nie je wcale (z powodu utraty apetytu, smaku itp.), lekarz, pielęgniarka albo specjalista dietetyk mogą zarekomendować próbę włączenia ONS – w ilości uzupełniającej bądź w całości pokrywającej pełne zapotrzebowanie chorego na energię i składniki pokarmowe. Należy jednak pamiętać, że o takiej możliwości decyduje lekarz – w pewnych sytuacjach może się bowiem okazać, że pacjent będzie wymagać już wsparcia żywieniowego z wyższego poziomu, czyli leczenia do- lub pozajelitowego.

Kto powinien stosować doustne suplementy pokarmowe?

  • Chorzy z rozpoznanym niedożywieniem,
  • osoby z niezamierzoną utratą masy ciała,
  • pacjenci, u których ryzyko rozwoju niedożywienia jest wysokie,
  • pacjenci w okresie okołooperacyjnym – chorzy z nowotworami głowy i szyi oraz chorzy poddawani rozległym zabiegom operacyjnym jamy brzusznej.

Polecane dla Ciebie

Jakie ONS znajdziemy w aptece?

ONS, z racji swojego medycznego przeznaczenia, to odżywki dostępne jedynie w aptekach (lub na stronach internetowych producentów). Najpopularniejsze są nutridrinki wysokoenergetyczne (dostarczające do nawet 400 kcal w jednej porcji) oraz wysokobiałkowe (ok. 18 gramów białka w buteleczce). Znajdziemy również diety specjalistyczne – dedykowane chorym z cukrzycą, z nieprawidłową pracą trzustki, wątroby, wysokobłonnikowe, a także wskazane w trakcie leczenia ran i odleżyn. Rodzaj preparatu powinien zostać dobrany do pacjenta przez lekarza, pielęgniarkę lub specjalistę dietetyka.

Oprócz odżywek płynnych wyróżniamy także odżywki w proszku, odżywki modułowe (czyli np. samo białko, emulsja tłuszczowa albo węglowodany), a ostatnio pojawiły się na rynku polskim również i gotowe desery (w typie serków homogenizowanych). Wszystkie łączy jedno – duża ilość dostarczanej energii oraz składników pokarmowych w małej objętości produktu (buteleczki z płynną odżywką występują w pojemnościach od 125 ml do 200 ml, odżywki w proszku dostępne są w 2,5-gramowych miarkach bądź 36-gramowych saszetkach).

ONS są kliniczne wolne od laktozy i glutenu. Pomimo tego, że w normalnej sytuacji fizjologicznej nie są to absolutnie żadne negatywnie działające na nasz organizm składniki, w przypadku chorych w różnym stanie klinicznym pozwalają na swobodny i bezpieczny dla nich wybór właściwego preparatu.

Jak pić nutridrinki?

ONS płynne są słodko-mdłe w smaku, bywa więc, że chorzy nie chcą ich pić. W dodatku, ze względu na tzw. wysoką osmolarność wybranych, szybkie ich wypicie może wywołać nudności, wymioty albo biegunki. Złotą zasadą jest zatem ich długie spożywanie – po łyku – i popijanie czystą wodą; minimalny rekomendowany czas to ok. 45 minut, ale tak naprawdę można je wykorzystać w ciągu doby po otwarciu. Ważną wskazówką jest fakt, że spokojnie można je mieszać z żywnością – np. zastępując jogurt w koktajlu czy śmietanę w zupie kremie.

Jak mieszać nutridrinki oraz pozostałe ONS z posiłkami?

  • Wymieszaj dowolny płynny ONS z twarożkiem, który później wykorzystasz do naleśników albo jako słodką pastę do kanapek;
  • neutralny w smaku ONS wykorzystaj jako zabielacz do zupy kremu, np. czerwonego barszczu, kremu z marchewki albo z białych warzyw;
  • przygotowując owocowy koktajl, zastąp nutridrinkiem jogurt naturalny;
  • gotując owsiankę, do przyrządzonych płatków zamiast mleka wlej wybrany ONS;
  • sięgnij po ONS w proszku i dodaj go podczas wypieku muffinek lub innych słodkich deserów;
  • rozlej nutridrinka do specjalnych pojemniczków na lody i zamroź.

ONS-y (czyli m.in. znane nam nutridrinki) to ważny element wsparcia chorego podczas jego leczenia. Szczególne miejsce zajmują one w onkologii i chirurgii, ale ich włączenie powinno zostać rozważone zawsze wtedy, gdy chory nie jest w stanie pokryć pełnego zapotrzebowania na najważniejsze dla niego składniki, albo sporo traci bądź stracił na masie ciała z różnych przyczyn. Można więc o nich myśleć w przypadku m.in. chorych z nieswoistym zapaleniem jelita, w chorobach neurologicznych przebiegających z dysfagią (czyli problemem z połykaniem, np. po udarze), a nawet u osób, które pomimo dobrego apetytu i wartościowej diety z rozmaitych powodów nie mogą przybrać kilogramów.

Literatura:
Brzegowy M., Maciejewska-Cebulak M., Turek K., 2018, Nie daj się rakowi! Wsparcie żywieniowe w chorobie nowotworowej, Wydawnictwo M, Kraków
Polskie Towarzystwo Żywienia Pozajelitowego, Dojelitowego i Metabolizmu POLSPEN, 2014, Standardy żywienia dojelitowego i pozajelitowego, Wydawnictwo Scientifica, Kraków

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Zdrowe i lekkie grillowanie – czy to możliwe?

    Sezon grillowy kocha chyba każdy. Niezależnie od tego, czy jesteśmy smakoszami wege, czy z uwielbieniem wcinamy mięso, z niecierpliwością oczekujemy pierwszej sprzyjającej biesiadowaniu pod chmurką pogody! Co jednak, gdy dbamy o figurę, a żołądek niekoniecznie przyjmuje cięższą dietę? Czy da się grillować zdrowo?

  • Jajka a cholesterol

    W kontekście zwiększonego ryzyka rozwoju chorób sercowo-naczyniowych, jajka to temat stale wypływający w sieci i mediach pisanych. Jednego roku są absolutnie złe i zakazane, kolejnego – za sprawą zwolenników alternatywnych diet – niezwykle potrzebne i odżywcze. Temat jaj to temat aktualny również i w okresie Świąt Wielkanocnych, kiedy to (prawdopodobnie) spożywamy ich najwięcej.

  • Dieta na nadkwasotę żołądka – jak złagodzić nadkwaśność dietą?

    Głównym celem diety przy nadkwaśności jest neutralizacja i ograniczenie wydzielania soku żołądkowego. W ten sposób odpowiednie żywienie przy nadkwasocie żołądka łagodzi jej nieprzyjemne dolegliwości takie jak pieczenie, zgagę czy ból w klatce piersiowej. Jakie produkty mogą okazać się pomocne, a których należy unikać w nadkwaśności?  

  • Dieta biegacza – najważniejsze zasady. Przykładowy jadłospis dla biegaczy

    Prawidłowe żywienie ma znaczenie nie tylko w przypadku profilaktyki czy leczenia chorób dietozależnych, ale i w sytuacji podejmowania konkretnego rodzaju wysiłku fizycznego, np. długodystansowego biegania. Jak powinna wyglądać dieta biegacza? Czego nie powinno w niej zabraknąć? Dowiedz się, jakie są jej zasady i zapoznaj się  przykładowym jadłospisem dla biegaczy.

  • Dieta na płaski brzuch – jak powinna wyglądać? Wskazówki dietetyczne dla kobiet i mężczyzn

    Płaski brzuch to obiekt pożądania większości z nas. Szukamy więc specjalnych diet, sięgamy po „cudowne” specyfiki i podejmujemy się określonych ćwiczeń fizycznych w nadziei, że uda się nam wyszczuplić tę konkretną partię ciała. Tymczasem dieta na płaski brzuch tak naprawdę nie istnieje – trudno „miejscowo” odchudzić się samą dietą. Można natomiast zastosować pewne zasady, które pozwolą nam zachować zdrowie i ładną sylwetkę ogółem, co przysłuży się poprawie wyglądu również i naszego brzucha. 

  • Adiponektyna – czym jest? Jak wpływa na otyłość?

    Adiponektyna jest białkiem syntetyzowanym przez tkankę tłuszczową. Wykazuje nie tylko korzystny wpływ na metabolizm glukozy i tłuszczów, ale także działa ochronnie na naczynia krwionośne. Obniżony poziom adiponektyny w surowicy zaobserwowano m.in. w otyłości, cukrzycy typu 2, nadciśnieniu tętniczym czy chorobie wieńcowej – co to oznacza?

  • Olej sezamowy – wartości odżywcze i właściwości. Jak go stosować?

    Olej sezamowy od wieków jest ważnym dodatkiem do diet stosowanych pod różnymi szerokościami geograficznymi. Pomaga w walce z licznymi dolegliwościami, ale jest również wykorzystywany w przemyśle kosmetycznym – między innymi do pielęgnacji włosów. Warto znać cenne właściwości oleju sezamowego, ale i przeciwwskazania do jego użycia.

  • Acesulfam K – czy szkodzi zdrowiu?

    Acesulfam K (acesulfam potasu) należy do grupy słodzików charakteryzujących się bardzo intensywnym, słodkim smakiem. Pomimo że stanowi jeden z popularniejszych produktów zastępujących cukier, nie kojarzy się zbyt dobrze. Czym właściwie jest ta substancja? Czy jest szkodliwa? Czy acesulfam K to dobry i zdrowy zamiennik cukru? 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij