ONS, czyli doustne suplementy pokarmowe – wsparcie żywieniowe w chorobie
Maria Brzegowy

ONS, czyli doustne suplementy pokarmowe – wsparcie żywieniowe w chorobie

Gdy pacjent przestaje jeść, a masa ciała drastycznie spada, pogarsza się nie tylko jego ogólne samopoczucie, ale i zmniejsza szansa na powrót do zdrowia. Na szczęście współczesna medycyna próbuje sobie radzić z takimi sytuacjami – tzw. leczenie żywieniowe stanowi dziś nieodłączny element nowoczesnej terapii chorych. Jednym z jego filarów do pierwszej „linii obrony” są doustne diety przemysłowe, znane szerzej jako „nutridrinki”. Kiedy po nie sięgnąć, jak wybrać najlepsze i jak je stosować?

Co to są nutridrinki?

Choć termin nutridrinki pada w środowisku medycznym najczęściej, warto wiedzieć, że pochodzi on od nazwy jednego z wiodących producentów tych produktów. Inne preparaty z tej grupy suplementów znajdziemy też pod nazwą resource lub po prostu drinki. Fachowo są to z kolei ONS – z angielskiego oral nutritional supplements, czyli doustne suplementy pokarmowe (DSP). W Polsce są określane jako żywność medyczna specjalnego przeznaczenia (FSMP) i stanowią uzupełnienie diety chorego wtedy, kiedy jego jadłospis nie dostarcza mu wszystkich niezbędnych składników.

Ich spożycie rekomenduje się m.in. u chorych onkologicznych, poddawanych zabiegom chirurgicznym oraz chorym z cechami niedożywienia z innej niż wymienione wyżej przyczyny. W praktyce oznacza to, że jeśli pacjent nie je wystarczająco, bądź (czasowo) też nie je wcale (z powodu utraty apetytu, smaku itp.), lekarz, pielęgniarka albo specjalista dietetyk mogą zarekomendować próbę włączenia ONS – w ilości uzupełniającej bądź w całości pokrywającej pełne zapotrzebowanie chorego na energię i składniki pokarmowe. Należy jednak pamiętać, że o takiej możliwości decyduje lekarz – w pewnych sytuacjach może się bowiem okazać, że pacjent będzie wymagać już wsparcia żywieniowego z wyższego poziomu, czyli leczenia do- lub pozajelitowego.

Kto powinien stosować doustne suplementy pokarmowe?

  • Chorzy z rozpoznanym niedożywieniem,
  • osoby z niezamierzoną utratą masy ciała,
  • pacjenci, u których ryzyko rozwoju niedożywienia jest wysokie,
  • pacjenci w okresie okołooperacyjnym – chorzy z nowotworami głowy i szyi oraz chorzy poddawani rozległym zabiegom operacyjnym jamy brzusznej.

Jakie ONS znajdziemy w aptece?

ONS, z racji swojego medycznego przeznaczenia, to odżywki dostępne jedynie w aptekach (lub na stronach internetowych producentów). Najpopularniejsze są nutridrinki wysokoenergetyczne (dostarczające do nawet 400 kcal w jednej porcji) oraz wysokobiałkowe (ok. 18 gramów białka w buteleczce). Znajdziemy również diety specjalistyczne – dedykowane chorym z cukrzycą, z nieprawidłową pracą trzustki, wątroby, wysokobłonnikowe, a także wskazane w trakcie leczenia ran i odleżyn. Rodzaj preparatu powinien zostać dobrany do pacjenta przez lekarza, pielęgniarkę lub specjalistę dietetyka.

Oprócz odżywek płynnych wyróżniamy także odżywki w proszku, odżywki modułowe (czyli np. samo białko, emulsja tłuszczowa albo węglowodany), a ostatnio pojawiły się na rynku polskim również i gotowe desery (w typie serków homogenizowanych). Wszystkie łączy jedno – duża ilość dostarczanej energii oraz składników pokarmowych w małej objętości produktu (buteleczki z płynną odżywką występują w pojemnościach od 125 ml do 200 ml, odżywki w proszku dostępne są w 2,5-gramowych miarkach bądź 36-gramowych saszetkach).

ONS są kliniczne wolne od laktozy i glutenu. Pomimo tego, że w normalnej sytuacji fizjologicznej nie są to absolutnie żadne negatywnie działające na nasz organizm składniki, w przypadku chorych w różnym stanie klinicznym pozwalają na swobodny i bezpieczny dla nich wybór właściwego preparatu.

Jak pić nutridrinki?

ONS płynne są słodko-mdłe w smaku, bywa więc, że chorzy nie chcą ich pić. W dodatku, ze względu na tzw. wysoką osmolarność wybranych, szybkie ich wypicie może wywołać nudności, wymioty albo biegunki. Złotą zasadą jest zatem ich długie spożywanie – po łyku – i popijanie czystą wodą; minimalny rekomendowany czas to ok. 45 minut, ale tak naprawdę można je wykorzystać w ciągu doby po otwarciu. Ważną wskazówką jest fakt, że spokojnie można je mieszać z żywnością – np. zastępując jogurt w koktajlu czy śmietanę w zupie kremie.

Jak mieszać nutridrinki oraz pozostałe ONS z posiłkami?

  • Wymieszaj dowolny płynny ONS z twarożkiem, który później wykorzystasz do naleśników albo jako słodką pastę do kanapek;
  • neutralny w smaku ONS wykorzystaj jako zabielacz do zupy kremu, np. czerwonego barszczu, kremu z marchewki albo z białych warzyw;
  • przygotowując owocowy koktajl, zastąp nutridrinkiem jogurt naturalny;
  • gotując owsiankę, do przyrządzonych płatków zamiast mleka wlej wybrany ONS;
  • sięgnij po ONS w proszku i dodaj go podczas wypieku muffinek lub innych słodkich deserów;
  • rozlej nutridrinka do specjalnych pojemniczków na lody i zamroź.

ONS-y (czyli m.in. znane nam nutridrinki) to ważny element wsparcia chorego podczas jego leczenia. Szczególne miejsce zajmują one w onkologii i chirurgii, ale ich włączenie powinno zostać rozważone zawsze wtedy, gdy chory nie jest w stanie pokryć pełnego zapotrzebowania na najważniejsze dla niego składniki, albo sporo traci bądź stracił na masie ciała z różnych przyczyn. Można więc o nich myśleć w przypadku m.in. chorych z nieswoistym zapaleniem jelita, w chorobach neurologicznych przebiegających z dysfagią (czyli problemem z połykaniem, np. po udarze), a nawet u osób, które pomimo dobrego apetytu i wartościowej diety z rozmaitych powodów nie mogą przybrać kilogramów.

Literatura:
Brzegowy M., Maciejewska-Cebulak M., Turek K., 2018, Nie daj się rakowi! Wsparcie żywieniowe w chorobie nowotworowej, Wydawnictwo M, Kraków
Polskie Towarzystwo Żywienia Pozajelitowego, Dojelitowego i Metabolizmu POLSPEN, 2014, Standardy żywienia dojelitowego i pozajelitowego, Wydawnictwo Scientifica, Kraków

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Dieta miażdżycowa – zasady, produkty, jadłospis, przepisy

    Choroby układu krążenia, w tym m.in. miażdżyca, wciąż stanowią jedną z głównych przyczyn zgonów w naszych kraju. Wśród czynników ryzyka ich rozwoju wymienia się m.in. niską aktywność fizyczną oraz niewłaściwą dietę. Jak powinno wyglądać żywienie w profilaktyce i leczeniu miażdżycy? Co jeść, a czego unikać? 

  • Dieta z niskim IG – dla kogo? Jak powinna wyglądać? Zasady, produkty o niskim indeksie glikemicznym, przepisy

    Zalecana m.in. osobom zmagającym się z nadwagą albo cukrzycą. Wyklucza produkty wysoko przetworzone, tradycyjne desery, słodycze, a także wybrane owoce i warzywa. Dieta o niskim indeksie glikemicznym. Jakie są jej zasady? Jakie produkty posiadają niski IG? 

  • Dieta sokowa – wszystko co powinieneś o niej wiedzieć

    Często potrzeba schudnięcia łączy się z chęcią maksymalnego przyspieszenia tego procesu. Chcąc szybko zgubić zbędne kilogramy, korzystamy z najróżniejszych dróg, takich jak dieta cud, detoks, posty, modne ostatnio okna żywieniowe, czy nawet niebezpieczne dla zdrowia głodówki "magiczne i uzdrawiające" zioła z najdalszych zakątków globu. Czy decydując się na detoks sokowy, oprócz nadmiaru wody z organizmu, można na stałe zgubić zbędne kilogramy, pozbyć się boczków i odczyścić organizm z toksyn? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Cukinia – właściwości, wartości odżywcze i przepisy. Dlaczego warto jeść cukinię?

    Cukinia należy do rodziny dyniowatych. Jako niskokaloryczne warzywo i o niskim indeksie glikemicznym jest polecana m.in. osobom zmagającym się z insulinopornością czy cukrzycą. Jakich wartości odżywczych i witamin dostarczymy organizmowi, jedząc cukinię?  

  • Fasolka szparagowa – właściwości, wartości odżywcze, kalorie, zdrowe przepisy

    Fasolka szparagowa to warzywo o niskim indeksie glikemicznym, dlatego poleca się ją diabetykom, osobom cierpiącym na insulinoopornością lub walczącym z otyłością. W fasolce szparagowej istotą rolę odgrywa obecność błonnika, który pomaga regulować pracę przewodu pokarmowego. Jakie wartości odżywcze i ile kcal ma fasola szparagowa? W jaki sposób ją gotować, przechowywać i mrozić?   

  • Podjadanie – dlaczego nie jest takie dobre?

    Podjadamy w chwili stresu, ale i w momentach, w których czujemy się dobrze. Słodycze, owoce, słodkie napoje, dodatkowa porcja głównego posiłku... Liczy się wszystko! Każdy mały cukierek, każde ciastko i każda łyżka sosu spróbowana podczas przygotowywania dania dla rodziny! Efekty? Dodatkowe kilogramy, uczucie ciężkości i coraz większe uczucie uzależnienia od tego „by wciąż coś żuć”. Jakie są przyczyny podjadania? Co można jeść bezkarnie, a na co uważać? Jak przestać podjadać?  

  • Dieta w chorobie Parkinsona – na co warto zwrócić uwagę?

    Podstawową formą leczenia choroby Parkinsona jest farmakoterapia. Interwencję tę wspomoże jednak dobrze zbilansowana dieta, która ponadto, zabezpieczy przed dalszymi powikłaniami choroby, w tym m.in. przed niebezpiecznym dla zdrowia, a nawet życia niedożywieniem. Dieta w chorobie Parkinsona – jaką pełni funkcję? Jaki składniki będą ważne? Jak żywieniowo poradzić sobie z zaburzeniami ze strony przewodu pokarmowego? 

  • Tymianek – charakterystyka, właściwości i zastosowanie. Na co pomoże?

    Ziele tymianku znalazło szerokie zastosowanie nie tylko w kuchni, ale także i w leczeniu niektórych dolegliwości. Przykładowo, w medycynie ludowej od wieków stosuje się je jako środek do walki z wirusami i bakteriami. Jakie jeszcze właściwości przypisuje się tej roślinie? W jaki sposób uprawiać tymianek? Do czego wykorzystywać go w swojej kuchni? 

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij