Domowe przetwory z warzyw i owoców sezonowych
Maria Brzegowy

Domowe przetwory z warzyw i owoców sezonowych

Lato w pełni. Podobnie jak bogactwo świeżych warzyw i owoców. Badania dowodzą, że odpowiednie ich spożycie jest niezwykle ważne dla zachowania naszego zdrowia i dobrego samopoczucia. Co więc zrobić aby dłużej cieszyć się smakiem (oraz wartościami odżywczymi) produktów sezonowych?

Warzywa i owoce podstawą naszego żywienia

Połowę z tego co jemy powinny stanowić warzywa i owoce – należy po nie sięgać jak najczęściej i w jak największych ilościach. Ważne są też ich proporcje – ¾ powinny stanowić warzywa, resztę – owoce.

Ostatnie badania mówią jasno – warzywa i owoce powinny stanowić podstawę naszego żywienia. Bezapelacyjnie stwierdzono, że ich właściwe spożycie chroni nas przed rozwojem wielu chorób przewlekłych niezakaźnych, takich jak cukrzyca, choroby nowotworowe, czy choroba nadciśnieniowa. Wszystko to za sprawą znaczących ilości witamin, składników mineralnych oraz polifenoli.

Według uaktualnionej piramidy żywieniowej, podstawą diety dorosłego człowieka powinny być warzywa i owoce. Dostarczając niewiele kalorii, równocześnie wzbogacają naszą dietę w cenne dla zdrowia składniki mineralne, witaminy oraz polifenole.

Dostępność warzyw i owoców, a ich spożycie

Niestety, dostępność, a przez to spożycie warzyw i owoców podlega dużym wahaniom sezonowym. To według ekspertów jedna z przeszkód w zapewnieniu prawidłowego poziomu i wzrostu konsumpcji tych produktów. Wciąż m.in. nie jesteśmy też przekonani do np. mrożonek – jednych z najlepszych, z punktu widzenia składu, utrwalonych form żywności.

Jak można utrwalić warzywa i owoce?

W Polsce, przetwórstwo warzyw i owoców ma długą tradycję. Wśród najchętniej przez nas przygotowywanych i spożywanych znajdują się m.in.:
- przeciery
- kiszonki
- dżemy, marmolady, powidła, konfitury
- soki itp.

Pomimo tego, że surowce poddaje się radykalnej obróbce kulinarnej (głównie działaniu wysokich temperatur), przez co niektóre cechy sensoryczne oraz fizykochemiczne (w tym niestety wartość odżywcza) mogą ulec pogorszeniu, warto wiedzieć, że część zastosowanych procesów może mieć istotne znaczenie żywieniowe. Na przykład, wykorzystując wysoką temperaturę, niszczymy drobnoustroje chorobotwórcze, dzięki czemu minimalizujemy ryzyko wystąpienia poważnych zagrożeń zdrowotnych. 

Plusy i minusy przetworów owocowo-warzywnych

Niewątpliwie, jednym z największych plusów przygotowywania przetworów z owoców i warzyw, jest możliwość korzystania z ich smaku przez okrągły rok. Jak już wcześniej wspomnieliśmy, pewne procesy wykorzystywane do przyrządzenia wyrobów, mogą wywierać również korzystny wpływ na nasze zdrowie. Sztandarowym przykładem są kiszonki.

Kiszonki – przetwory warzywne idealne dla każdego

Kiszenie to proces będący wynikiem działania bakterii, a ściślej – bakterii fermentacji mlekowej. Zawarte w surowcu cukry są rozkładane przez kwas mlekowy, który posiada działanie konserwujące. Jednocześnie spada pH środowiska (poniżej 4,0), dzięki czemu następuje hamowanie rozwoju szkodliwych mikroorganizmów. Kisić można w zasadzie wszystko: ogórki, kapustę, warzywa korzeniowe itp.

Wielu z nas sięgając po ogórki kiszone wcześniej je myje. Wydaje się nam bowiem, że biały nalot na ich skórce świadczy o ich zepsuciu. Tymczasem jest to błąd! Jeśli nie cierpimy na poważne problemy gastryczne, ogórki zjadajmy ze skórką bo to właśnie pod nią znajduje się najwięcej dobroczynnych związków.

Właściwie przygotowane kiszonki są bezpieczne dla każdego. Świetnie zachowują wartość surowca i są bogatym źródłem wielu składników odżywczych. Jako produkty fermentowane stanowią podstawowe i naturalne źródło korzystnej dla naszego organizmu mikroflory, w tym tzw. mikroflory probiotycznej, której prozdrowotne właściwości zostały potwierdzone licznymi badaniami naukowymi. 

Ogórki kiszone, a zwłaszcza sok z ogórków to świetna propozycja dla niejadków – jego picie, zarówno przez dzieci, jak i dorosłych poprawia apetyt.

Plusy i minusy przetworów owocowo-warzywnych – cd.

Ze względu na sporą zawartość soli obecną w produkcie, na kiszonki powinni uważać Ci, którzy na co dzień borykają się z za wysokim ciśnieniem tętniczym krwi. W przypadku przetworów z owoców, przygotowując smakowite dżemy i inne smarowidła, zazwyczaj dodajemy sporych ilości cukru – to nie tylko ich wyższa wartość kaloryczna, ale i wyższy indeks glikemiczny. Stąd, takie wyroby nie będą odpowiednie dla cierpiących np. na cukrzycę. Nie każdy też może sięgać po przetwory ze wszystkich warzyw i owoców – przykładowo, chory z zaleceniem diety lekkostrawnej, niekoniecznie dobrze poczuje się po konfiturze z owoców pestkowych. 

Możliwości wykorzystania przetworów

Warzywa, zazwyczaj kiszone, podajemy saute jako przegryzka, lub dodatek do gotowych dań. Kiszone buraczki, kalafior albo marchewka to również ciekawa propozycja na sałatkę. Ciężko sobie wyobrazić smakowity gulasz z kluskami bez przetworów z buraczków, a do ryby zazwyczaj wybieramy surówkę z kiszonej kapusty. Dżemy to zwykle klasyczny dodatek do pieczywa, naleśników czy wypieków. Sprawdzą się też jako odrobina słodyczy w naturalnym jogurcie, albo jako przełamanie smaków mięsnej pieczeni. 

Przygotowując przetwory słoikowe, pamiętajmy również o metodzie utrwalania żywności jaką jest mrożenie. Drobno posiekany szczypiorek, koperek czy natka pietruszki schowane do małych pojemniczków przetrwają w zamrażarce naprawdę długo, wzbogacając tym samym wiele naszych ulubionych dań.

Wartościową propozycją przetworów są również sosy (w tym domowy ketchup) i przeciery (np. pomidorowy, z papryki czy cukinii). W moim domu (Autorki), zbiera się po prostu pachnące pomidory i w całości blenduje razem ze solą. Taki „sok” zamyka się następnie w dużych słoikach i pasteryzuje. Zimą, gdy chcę szybko przygotować ciepłe danie, biorę po prostu ze 2-3 takie słoje, na maśle podsmażam cebulkę, a następnie dolewam przecier i zagotowuję. Czasami dosypuję suchą, czerwoną soczewicę i znów blenduję. Odrobina przypraw (ewentualnie cukru), posiekana zielenina, świeże grzanki i aromatyczna, pachnąca latem zupa-krem gotowa. 

Nie ograniczajmy się do przygotowywania samych tylko dżemów i owocowych soków. Warto poświęcić chwilę na zrobienie np. przecierów warzywnych z pomidorów, papryki czy cukinii, które zimową porą posłużą nam do przyrządzenia błyskawicznych, wartościowych zup oraz sosów.

Literatura
1.    Gwóźdź E., Gębczyński P. Prozdrowotne właściwości warzyw, owoców i ich przetworów, 2015, Postępy Fitoterapii, 4, 268-271
2.    Instytut Żywności i Żywienia w Warszawie, Piramida zdrowego żywienia i aktywności fizycznej

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Orkisz – wartości odżywcze i wpływ na zdrowie. Dlaczego warto go jeść?

    Należy do najstarszych gatunków pszenicy – ludzkości znany jest już od wielu wielu wieków. Obecnie wytwarza się z niego m.in. pieczywo, płatki, kasze, makarony oraz mąki. Kto powinien sięgać po produkty wytworzone z orkiszu? Dlaczego warto go jeść? 

  • Olej z czarnuszki – na odporność, alergie, astmę, skórę. Poznaj właściwości i zastosowanie czarnuszki siewnej

    Olej z czarnuszki w ok. 85 proc. składa się z nienasyconych kwasów tłuszczowych (NNKT), zawiera witaminę E, witaminę A oraz mikroelementy. Posiada wiele właściwości zdrowotnych, ma także zastosowanie w kosmetyce. Sprawdź, jak działa olej z czarnuszki siewnej, jakie ma właściwości lecznicze oraz w jaki sposób go stosować.

  • Imbir – jak i kiedy go jeść? Właściwości lecznicze, zastosowanie, przeciwwskazania

    Imbir to roślina o wielu właściwościach zdrowotnych. Wśród nich wymienia się m.in. pomoc w łagodzeniu bólu gardła, mdłości w czasie ciąży czy zgagi. Co więcej, imbir wspomaga trawienie i działa przeciwzapalnie. Na jego bazie tworzy się napoje, syropy czy olejki, ale spożywa się go również na surowo. Jakie jeszcze właściwości ma imbir? Jak go przechowywać? Komu odradza się regularne stosowanie imbiru?

  • Lecytyna sojowa (E322) – czym jest i gdzie ją znaleźć? Kiedy należy ją suplementować?

    Lecytyna jako apteczny preparat na pamięć znana jest każdemu, niezależnie od wieku: stosowana jest i przez studentów w trakcie sesji, i przez osoby starsze. Jakie jeszcze zastosowania można jej przypisać? Jakie ma właściwości i do czego służy lecytyna sojowa? Dowiedzmy się więcej. 

  • Glutation – czym jest? Co warto o nim wiedzieć?

    Rozwój nauki powoduje, że jesteśmy w stanie coraz częściej powiązać wybrane cząsteczki chemiczne z dobrym bądź złym stanem badanego organizmu lub wręcz z wybraną jednostką chorobową. Jedną z takich cząsteczek jest glutation. Co to jest? Kiedy zaleca się badać jego poziom? Czy ma właściwości prozdrowotne? Czy możemy wpłynąć na jego ilość w organizmie? Na te i inne pytania odpowiadamy poniżej.  

  • Serwatka – jak powstaje i czy jest zdrowa? Właściwości i zastosowanie serwatki

    Można powiedzieć, że podobnie jak jednostki wiele gałęzi przemysłu stara się zagospodarować coś, co niegdyś było uważane za odpad i tym samym ograniczyć liczbę wytwarzanych zanieczyszczeń, a nierzadko zwiększyć zyski. Świetnym tego przykładem jest serwatka. W przemyśle serowarskim stanowiąca odpad, w innych gałęziach przemysłu surowiec, z którego produkuje się preparaty białkowe, biodegradowalne tworzywa czy nawóz. Jakie inne zastosowania ma naturalna serwatka? Do czego możemy wykorzystać tę, która pozostanie po produkcji domowego sera? Czy jest zdrowa?  

  • Picie „twardej wody” jest korzystne dla zdrowia. Jakie są jej zalety?

    Utrudnia mycie rąk, pranie ubrań i powoduje wiele szkód w instalacjach wodno-kanalizacyjnych oraz urządzeniach gospodarstwa domowego, ale w kwestii nawadniania organizmu, tzw. twarda woda jest dobrym wyborem, zwłaszcza dla osób cierpiących na niedobory składników mineralnych. Według Światowej Organizacja Zdrowia nie ma ona negatywnego wpływu na zdrowie, wręcz przeciwnie może dostarczyć wielu korzyści.

  • Foliany – właściwości i źródła folacyny i kwasu foliowego

    Foliany, czyli folacyna i kwas foliowy stanowią szeroką grupę związków, będącymi pochodnymi pteryny, które różnią się stopniem utlenienia i charakteryzują się aktywnością biologiczną kwasu foliowego. Kwas foliowy nie ma toksycznego charakteru, niemniej jego zbyt duże dawki mogą utrudniać rozpoznanie niedokrwistości wywołanej niedoborem witaminy B12. Jakie są objawy niedoboru folianów, co stanowi najlepsze źródła tych związków w pożywieniu oraz jaka jest zalecana dawka dzienna folianów? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij