Prawidłowe ciśnienie i puls. Jaka jest norma?

Serce to najważniejszy narząd w organizmie. To dzięki jego pracy można żyć. Razem z nim współpracuje cały układ krążenia – on także powinien funkcjonować prawidłowo. W innym przypadku zaczynają pojawiać się problemy zdrowotne. Z sercem i układem krążenia są bez wątpienia ściśle związane dwa pojęcia – ciśnienie tętnicze oraz puls.

1. Jakie jest prawidłowe ciśnienie krwi?
2. Jak mierzyć ciśnienie tętnicze, aby pomiar był dokładny i wiarygodny?
3. Za wysokie i za niskie ciśnienie krwi
4. Jaki jest prawidłowy puls?
5. Jakie są przyczyny wysokiego pulsu?
6. Przyczyny niskiego pulsu
7. Prawidłowe ciśnienie i puls – najczęściej zadawane pytania

Jakie jest prawidłowe ciśnienie krwi?

Najlepiej, aby ciśnienie tętnicze w przypadku ludzi dorosłych nie przekraczało wartości 120 mmHg (tzw. ciśnienie skurczowe) i 80 mmHg (tzw. ciśnienie rozkurczowe). Wtedy jest optymalne. O ciśnieniu prawidłowym można natomiast powiedzieć, kiedy jego wartości nie będą przekraczać 120-129/80-84 mmHg, zaś o ciśnieniu wysokim prawidłowym wówczas, gdy skurczowe i rozkurczowe wynosi odpowiednio 130–139 mmHg oraz 85–89 mmHg.

Jeśli wartości ciśnienia tętniczego przekraczają 140/90 mmHg występuje nadciśnienie tętnicze. Każdy człowiek powinien regularnie je mierzyć, aby wiedzieć czy jego wartości są prawidłowe i czy nie potrzebuje konsultacji lekarskiej. 

Klasyfikacja ciśnienia tętniczego

Co to jest ciśnienie skurczowe i rozkurczowe? 

W tętnicach ciśnienie krwi nie jest stałe, lecz ulega zmianom w zależności od skurczu i rozkurczu serca. Podczas skurczu lewej komory serca, gdy krew jest wypychana do aorty i głównych tętnic, ciśnienie krwi osiąga swoje maksimum, co nazywa się ciśnieniem skurczowym (nazywane też "ciśnieniem  górnym").

Najniższe wartości ciśnienia krwi występują podczas rozkurczu lewej komory serca, gdy serce na chwilę odpoczywa przed następnym skurczem. Ten stan jest określany jako ciśnienie rozkurczowe (tzw. ciśnienie dolne).

Jak mierzyć ciśnienie tętnicze, aby pomiar był dokładny i wiarygodny?

Pomiary ciśnienia tętniczego powinny odbywać się w zwyczajnym otoczeniu, na przykład w domu. Najwygodniej jest stosować automatyczne aparaty do pomiaru. Nie należy używać ciśnieniomierzy nadgarstkowych, ponieważ są zdecydowanie mniej dokładne. Ich użycie może być jednak uzasadnione u osób z nadwagą o bardzo dużym obwodzie ramienia.

Do tej czynności wskazane jest przyjęcie pozycji siedzącej i odpoczynek trwający kilka minut. Ramię powinno się znajdować się w poziomie serca, a cała ręka ma być oparta, dlatego najlepiej jest wykonywać pomiary przy stole. Następnie należy założyć ciśnieniomierz, a mankiet ciśnieniomierza owinąć wokół ramienia w taki sposób, aby jego dolna krawędź znajdowała się około 3 centymetrów powyżej zgięcia łokciowego.

Kolejnym krokiem jest włączenie ciśnieniomierza i odczytanie z wyświetlacza pomiaru. Zaleca się wykonanie 2 pomiarów na tym samym ramieniu z odstępem czasowym około 1 minuty. Ostatecznym wynikiem będą uśrednione wartości z obydwu pomiarów.

Za wysokie i za niskie ciśnienie krwi

Alarmująca jest sytuacja, gdy ciśnienie jest podwyższone, tj. równe lub przekraczające wartości 140/90 mmHg. Jeśli kilkakrotne pomiary przeprowadzone w gabinecie lekarskim potwierdzają tę tendencję, to wówczas u osób tych można rozpoznać nadciśnienie tętnicze krwi. 

Niedociśnienie (inaczej hipotonia, podciśnienie) to stan obniżonego ciśnienia skurczowego, które nie przekracza wysokości ok. 90–100 mmHg i ciśnienia rozkurczowego poniżej 60 mmHg.

Jaki jest prawidłowy puls?

Prawidłowy puls u człowieka dorosłego powinien mieścić się w przedziale 60–100 uderzeń serca w przeciągu minuty. Za optymalny puls uważa się wartość około 70–75 uderzeń na minutę. W sytuacji, kiedy czynność serca przekracza 100 uderzeń na minutę mówi się o tachykardii, zaś w momencie, gdy puls jest niższy niż 60 uderzeń na minutę, dochodzi do bradykardii.

Jakie są przyczyny wysokiego pulsu?

Wysoki puls może być czasami fizjologiczny. Taka sytuacja ma niekiedy miejsce w przebiegu gorączki, zwłaszcza wysokiej oraz w czasie i bezpośrednio po wysiłku fizycznym. W pewnym sensie jako fizjologię można też traktować wysoki puls po spożyciu alkoholu czy po wypiciu napoju zawierającego w swym składzie kofeinę. Jest charakterystyczny dla osób bardzo nerwowych. Do przyspieszenia tętna dochodzi również w przypadku nadczynności tarczycy. Może ono także towarzyszyć niewydolności oddechowej. Wysoki puls jest też typowy dla hipoglikemii (obniżony poziom glukozy we krwi), odwodnienia czy niedokrwistości.

Wysoki puls, czyli tachykardia czasami prowadzi do powstania groźnych dla zdrowia, a nawet życia zaburzeń rytmu serca. 

Przyczyny niskiego pulsu

Jeśli w czasie pomiarów ciśnienia tętniczego na ekranie ciśnieniomierza widać, że puls jest zbyt wysoki lub zbyt niski, należy wzmóc czujność. Gdy taka sytuacja zdarza się sporadycznie, to nie ma powodu do obaw — każdy człowiek może mieć czasem podwyższoną lub obniżoną czynność serca. W przypadku częstego pojawiania się nieprawidłowych wartości, konieczna jest wizyta u lekarza POZ, który skieruje pacjenta na dodatkowe badania oraz prawdopodobnie zaleci też konsultację kardiologiczną.

Prawidłowe ciśnienie i puls – najczęściej zadawane pytania

Jakie mogą być skutki podwyższonego ciśnienia tętniczego krwi?

Podwyższone ciśnienie tętnicze krwi, zwłaszcza gdy utrzymuje się przez dłuższy czas i nie jest leczone, wpływa niekorzystnie na wiele narządów. Zwiększa ryzyko udaru mózgu, może prowadzić do przerostu mięśnia sercowego i zawału serca, a także uszkadzać nerki, doprowadzając do ich niewydolności. Wpływa również na narząd wzroku – uszkadza naczynia siatkówki, co może prowadzić do pogorszenia widzenia.

Ile powinno wynosić ciśnienie tętnicze krwi u dzieci?

W przypadku dzieci stosuje się inne normy ciśnienia tętniczego niż u dorosłych – zmieniają się one wraz z wiekiem, płcią i wzrostem. W praktyce wykorzystuje się siatki centylowe, które pozwalają porównać wynik dziecka z wartościami typowymi dla rówieśników. Nadciśnienie tętnicze rozpoznaje się, gdy wartości ciśnienia przekraczają 95. centyl.

Czy spadek wagi wpływa na podwyższone ciśnienie tętnicze krwi?

Tak, badania kliniczne potwierdzają korzystny wpływ redukcji masy ciała, zwłaszcza u osób z nadwagą i otyłością. Obniżenie ciśnienia tętniczego można zaobserwować jeszcze przed osiągnięciem prawidłowej masy ciała.

Jak objawia się syndrom białego fartucha?

W przypadku syndromu białego fartucha osoba podczas wizyty lekarskiej lub pomiaru ciśnienia tętniczego doświadcza stresu, niepokoju lub napięcia, co może prowadzić do przyspieszonego bicia serca i przejściowego wzrostu ciśnienia. Charakterystyczne jest to, że wartości ciśnienia poza gabinetem lekarskim pozostają prawidłowe.

Jak często należy kontrolować ciśnienie tętnicze krwi?

U osób dorosłych bez rozpoznanego nadciśnienia zaleca się wykonywanie pomiaru ciśnienia tętniczego co najmniej raz w roku. Osoby z nadciśnieniem powinny kontrolować wartości ciśnienia regularnie, zgodnie z zaleceniami lekarza.