Alzheimer (demencja starcza) - objawy, leczenie i przyczyny

Otępieniem starczym określano przypadki pierwotnego procesu zwyrodnieniowego mózgu, który prowadził do otępienia i dotyczył osób w wieku starczym, czyli ludzi po 65 roku życia. Liczne badania wykazały znaczne podobieństwo, a wręcz można powiedzieć, że równorzędność, otępienia starczego z obrazem choroby Alzheimera. Dlatego też zaczęto identyfikować otępienie starcze z tą właśnie chorobą, podkreślając jednakże późne jej wystąpienie (objawy pojawiają się dopiero po 65 roku życia).

Czym zatem jest choroba Alzheimera (demencja starcza)?

Choroba Alzheimera jest zwyrodnieniową chorobą mózgu, w przebiegu której dochodzi do powstania zaburzeń tzw. wyższych funkcji umysłowych, takich jak pamięć, mowa czy też myślenie abstrakcyjne. 

Czy istnieją czynniki predysponujące do rozwoju choroby Alzheimera?

Tak. Obecnie znane są czynniki, których obecność u zdrowej osoby zwiększa statystyczne prawdopodobieństwo wystąpienia tej choroby w przyszłości. Do czynników tych zalicza się przede wszystkim starszy wiek, czyli wiek po 65 roku życia, płeć żeńską, niski poziom wykształcenia, cukrzycę oraz posiadanie w rodzinie osoby, u której wcześniej została zdiagnozowana choroba Alzheimera. Dodatkowo, znanych jest też kilka mutacji genów, które powodują tzw. rodzinną postać choroby Alzheimera. Są to jednak bardzo rzadkie odmiany choroby o nieco innym przebiegu niż postać choroby nieuwarunkowana genetycznie (czyli postać sporadyczna). Zdarza się, że choroba Alzheimera zaczyna się rozwijać u pacjentów, którzy przeżyli traumatyczne wydarzenie lub byli poddani działaniu długo i mocno nasilonego stresu (miedzy innymi w przebiegu innej ciężkiej choroby, po pobycie w szpitalu, po udarze czy też po poważnym urazie głowy). 

Kto częściej choruje na choroba Alzheimera - kobiety czy mężczyźni?

Według obecnych danych kobiety zapadają na chorobę Alzheimera częściej niż mężczyźni, ponadto u kobiet choroba ta trwa dłużej (co związane jest z tym, że statystycznie kobiety żyją dłużej niż mężczyźni). Średni czas utrzymywania się objawów choroby wynosi około 10 lat, potem dochodzi do śmierci pacjenta. 

Jakie są objawy choroby Alzheimera?

Początkowo objawy choroby Alzheimera, zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn, są bardzo niecharakterystyczne i mogą przypominać miedzy innymi nerwice ze stanami lękowymi lub depresją, czasami są to po prostu zaburzenia zachowania lub też różnego rodzaju dziwactwa. Z czasem do tych objawów zaczynają się też dołączać  inne, dotyczące zaburzeń pamięci, zwłaszcza pamięci świeżej. Ponadto, dochodzi też do upośledzenia zdolności do pracy, pojawiają się też zaburzenia afatyczne (afazja jest to zaburzenie funkcji językowych powstałe na skutek uszkodzenia mózgu). Początkowo zaburzenia te są bardzo dyskretne, jednak wraz z postępem choroby są one coraz bardziej nasilone. Do wczesnych objawów choroby Alzheimera należą również zaburzenia orientacji wzrokowo-przestrzennej. Chory, który jest jeszcze w pełni sprawny, nie potrafi np. wrócić do własnego domu, w którym mieszka od wielu lat. Powoli zaczyna rozwijać się zespół otępienny, który z biegiem czasu powoduje całkowitą bezradność chorych. Pacjenci mają coraz większy problem z zapamiętywaniem nowych rzeczy, często jednak bardzo dokładnie pamiętają różnego rodzaju fakty z zamierzchłej przeszłości, np. ze swojego dzieciństwa. Mowa pacjentów staje się coraz bardziej zubożała, nie pamiętają oni podstawowych słów. Często chorzy stają się też agresywni w zachowaniu w stosunku do innych osób, są też drażliwi, dochodzi do zaburzeń rytmu snu i czuwania (mają problemy ze snem w nocy, natomiast potrafią przespać cały dzień). Zdarzają się też omamy - pacjenci widzą i słyszą osoby, których nie ma w pobliżu chorego. W schyłkowej fazie choroby, pacjent nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować, nie potrafi wykonywać codziennych czynności, miedzy innymi nie jest w stanie się ubrać, skorzystać z toalety czy też posługiwać się sztućcami przy jedzeniu. Pacjenci zaczynają mieć też problemy z poruszaniem się, są coraz bardziej narażeni na różnego rodzaju upadki oraz coraz więcej czasu spędzają leżąc w łóżku, pojawiają się problemy z utrzymaniem moczu i stolca oraz problemy z połykaniem, w tym okresie chorzy bezwzględnie wymagają stałej opieki innej osoby. 

Jak wygląda diagnostyka choroby Alzheimera?

W przypadku podejrzenia choroby Alzheimera (bardzo często pierwsze podejrzenie wysuwa rodzina pacjenta, bowiem pacjent zaczyna się według swoich najbliższych dziwnie zachować, jego zachowanie różni się od dotychczasowego). Pacjent musi zostać dokładnie zbadany przez lekarza neurologa i psychiatrę. Istnieją specjalne kryteria diagnostyczne i testy (miedzy innymi jest to tzw. test zegara oraz krótka skala oceny stanu psychicznego - MMSE), na podstawie których specjalista jest w stanie postawić właściwą diagnozę. Ponadto, w przypadku podejrzenia choroby Alzheimera wykonywane są też badania obrazowe, przede wszystkim jest to rezonans magnetyczny mózgu, można też wykonać tomografie komputerową. Badania te nie służą jednak do postawienia rozpoznania choroby Alzheimera, a służą do wykluczenia innych potencjalnych przyczyn otępienia, jak np. guz mózgu, zmiany niedokrwienne czy też zmiany pourazowe. Jeśli lekarz zdiagnozuje u pacjenta chorobę Alzheimera, wtedy pacjent wymaga włączenia właściwego postępowania. 

Jak wygląda leczenie choroby Alzheimera?

W chwili obecnej nie ma niestety leków, które są w stanie cofnąć powstałe już w mózgu zmiany, jak również nie są one w stanie zapobiec dalszemu rozwojowi choroby, mogą je one jedynie ewentualnie trochę spowolnić. Do leczenia stosuje się zatem leki przeciwdepresyjne, bowiem depresja jest częstym objawem towarzyszącym chorobie Alzheimera. Ponadto, do leczenia wykorzystuje się leki neuroleptyczne po to, aby opanować zaburzenia zachowania, przede wszystkim agresje, pobudzenie i bezsenność. Dodatkowo, obecnie w leczeniu stosuje się też inhibitory esterazy acetylocholinowej, które mają za zadanie korzystnie wpływać na pamięć i zachowanie, nie hamują one jednak postępu choroby. Jako leki wspomagające można też stosować nicergolinę, witaminę E, lecytynę oraz wyciągi z miłorzębu japońskiego. 

Rokowanie w przebiegu choroby Alzheimera jest niestety niepomyślne, w przeciągu kilku lat zwykle z powodu powikłań, choroba prowadzi do śmierci pacjenta. W ostatnim okresie życia chorzy wymagają stałej opieki rodziny, dlatego też choroba nie obciąża tylko chorego, ale także jego najbliższych. 

Opieka nad pacjentem cierpiącym z powodu otępienia starczego nie jest łatwa i wymaga od osoby sprawującej piecze nad chorym dużej cierpliwości i wyrozumiałości. Opiekunowi absolutnie nie wolno denerwować się na pacjenta w jego obecności ani pokazywać żadnych negatywnych emocji, nie wolno mu krzyczeć na pacjenta ani go strofować - takie bowiem postępowaniem może spowodować, że pacjent "zamknie sie w sobie". Nie będzie można już w ogóle do niego dotrzeć i tym samym liczyć na współpracę z jego strony. Dlatego też osobami z otępieniem starczym mogą się opiekować tylko ludzie wyrozumiali i empatyczni oraz ci, którzy mogą choremu poświecić naprawdę dużo czasu, co w dzisiejszych czasach nie zawsze jest możliwe. Dlatego też, jeśli widzimy, że nie dajemy rady i sami nie sprostamy opiece na chorym, warto zawsze rozważyć opiekę pielęgniarki lub też całodobową opiekę w specjalistycznym domu opieki, gdzie pacjent będzie miał zapewnioną fachową pomoc cały czas. 


Podziel się: