Tłuszcze w diecie
Tomasz Mrozowski

Tłuszcze w diecie

Rola tłuszczów w żywieniu zajmuje szczególnie ważną pozycję ze względu na profilaktykę i leczenie metabolicznych chorób układu krążenia. A zatem jakich tłuszczów unikać, a jakie mogą nam pomóc?

Badania dotyczące roli tłuszczów w diecie człowieka prowadzone są na świecie bardzo intensywnie, a poglądy wynikające z osiągnięć badawczych ulegają ciągłym zmianom. Wydaje się, że wciąż nie w pełni rozumiemy wszystkie zależności między spożywaniem tłuszczów a  zdrowiem człowieka. Kilka spraw jednak już dziś nie ulega wątpliwości, inne wymagają jeszcze wyjaśnienia.

Po pierwsze, podstawowym problemem jest ilość tłuszczów w pożywieniu. Nie ma pełnej zgodności co do tego, jaki udział powinny zajmować tłuszcze w diecie zdrowego człowieka, jednak wszyscy są zgodni, że nie powinien on przekraczać 20–30% łącznego zapotrzebowania energetycznego.

Po drugie, szkodliwy jest nadmiar każdego tłuszczu, chociaż nadmiar tłuszczów zwierzęcych (nasyconych) szkodzi bardziej, niż nadmiar tłuszczów roślinnych (składających się w znacznej części z tłuszczów nienasyconych). Zalecenie zwiększenia spożycia tłuszczów roślinnych nie wynika z  ich „pożyteczności” dla organizmu (jak niegdyś sądzono), ale głównie z ich mniejszej szkodliwości, związanej m.in. z mniejszą ilością nasyconych kwasów tłuszczowych, a także z obecnością w nich wielonienasyconych kwasów tłuszczowych.

Po trzecie, spożywanie tłuszczów roślinnych jest korzystne o tyle, o ile zastępują w diecie tłuszcze nasycone. Dlatego należy z  pewnością dążyć do zwiększenia proporcji tłuszczów roślinnych w diecie, ale nie do zwiększenia ich ilości.

Groźne kwasy trans

Nienasycone kwasy tłuszczowe są cząsteczkami kwasów tłuszczowych zawierających co najmniej jedno wiązanie chemiczne podwójne. Ze względu na strukturę przestrzenną podwójnych wiązań wewnątrz molekuły mogą być zaliczone do grupy cis (forma skręcona) lub trans (forma prosta). Zdecydowana większość kwasów tłuszczowych nienasyconych dostarczanych z pożywieniem występuje w formie cis, a tylko niewielka część jako trans. Nienasycone kwasy tłuszczowe trans (KTT) pochodzą w żywności z  trzech głównych źródeł: mięsa (KTT dostają się do tkanki tłuszczowej, mięsa i mleka przeżuwaczy); olejów roślinnych (w wyniki przemysłowego uwodornienia lub utwardzania olejów przeznaczonych do smarowania pieczywa lub do pieczenia); smażonych tłuszczów.

Dane pochodzące z wielu badań przeprowadzonych u ludzi wskazują, że KTT, podobnie jak kwasy tłuszczowe nasycone, podwyższają stężenie cholesterolu LDL w surowicy krwi oraz zwiększają ryzyko choroby niedokrwiennej serca. KTT obniżają ponadto stężenie cholesterolu HDL, co dodatkowo ma wpływ na zwiększenie ryzyka choroby niedokrwiennej serca. Co więcej, spożycie KTT powoduje zwiększenie stężenia triglicerydów na czczo, co jest jeszcze jednym czynnikiem zwiększającym ryzyko choroby niedokrwiennej serca. Dlatego, w porównywalnych ilościach, KTT zwiększają ryzyko choroby niedokrwiennej serca i zawału serca bardziej niż nasycone kwasy tłuszczowe.

Niewątpliwie dalszych badań wymaga wpływ KTT na ciśnienie tętnicze oraz insulinooporność towarzyszącą cukrzycy. Wyniki badań epidemiologicznych dotyczących możliwego wpływu KTT na występowanie chorób nowotworowych, cukrzycy typu 2 oraz alergii są niejednoznaczne, a potencjalny wpływ słaby. Nie udowodniono, że KTT powodują zaburzenia dojrzewania płodu i rozwoju dzieci, aczkolwiek w tym zakresie niezbędne są dalsze badania.

Zdrowe smarowanie

Kwasy trans powinny być (o ile to możliwe) zastępowane przez nienasycone kwasy tłuszczowe cis, a nie przez nasycone kwasy tłuszczowe. Ponieważ mniejsza szkodliwość tłuszczów roślinnych polega na znacznej zawartości nienasyconych kwasów tłuszczowych, a utwardzenie olejów polega na wytworzeniu z nich kwasów nasyconych, więc spożywanie nadmiaru tłuszczów pochodzących z margaryn jest również niekorzystne, i to proporcjonalnie do stopnia ich utwardzenia, podobnie, jak w przypadku innych tłuszczów nasyconych.

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi

Polecane artykuły

  • Jesień za pasem

    Czas bardzo szybko ucieka. Niedawno wylegiwaliśmy się na plaży, a tymczasem za pasem jesień. Przełom lata i jesieni to przeważnie okres, w którym nasze organizmy przestawiają się na inne działanie....

  • Natura w walce ze stresem

    Jedną z najsłynniejszych roślin adaptogennych jest żeń-szeń, o którym pisaliśmy w poprzednim numerze. Rośliny te wykazują właściwości naprawcze w organizmie i stąd ich nazwa – adaptogenne. Niekiedy nazywa się je roślinami przeciwstresowymi, gdyż przeciwdziałają wszelkim niekorzystnym czynnikom mogącym szkodzić organizmowi, określanym jako czynniki stresowe lub stresory.

  • Zioła w nadciśnieniu

    Nadciśnienie tętnicze może pojawić się w każdym wieku, choć najczęściej atakuje ludzi starszych. Długo przebiega bezobjawowo, a zauważalne dolegliwości występują nieraz dopiero w okresie uszkodzenia serca lub nerek. Nadciśnienie należy leczyć jak najwcześniej, a terapię można wspierać ziołami.

  • Grzybice stóp i paznokci

    Podpowiadamy jak rozpoznać, wyleczyć i chronić stopy przed grzybicą. Poznaj skuteczne rady dotyczące profilaktyki i leczenia grzybicy stóp i paznokci. Jak dbać o higienę latem?

  • Sezon na ukąszenia

    Bliski kontakt z fauną i florą w sezonie letnim wiąże się z ryzykiem ukąszeń przez owady i kleszcze. Powszechnie dostępne preparaty owadobójcze czy odstraszające owady (tzw. repelenty) są pierwszym, najbardziej dostępnym i zwykle wystarczającym środkiem do walki z nimi. W nielicznych przypadkach, odczyny po ukąszeniach u niektórych osób, wymagają interwencji lekarskiej.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij