Badania profilaktyczne – jak rozpoznać chorobę nowotworową
Michał Posmykiewicz

Badania profilaktyczne – jak rozpoznać chorobę nowotworową

W różnych rejonach świata różne choroby nowotworowe występują z większą częstością. Dla danego regionu na podstawie danych epidemiologicznych tworzone są zalecenia, jak się badać, by możliwie wcześnie wychwycić poważną chorobę.

Uwzględniając zachorowalność na raka w Polsce warto pamiętać o wykonywaniu niektórych badań.
 

Rak płuc – dotyczy przede wszystkim osób palących papierosy.

• RTG klatki piersiowej – u osób palących nie zaszkodzi raz w roku, a nie rzadziej niż raz na dwa lata. U osób palących od okresu szkolnego (nastoletniego) powinno się zacząć wykonywać badania już od 30 roku życia.
• Tomografia komputerowa - dokładniejsze w tym przypadku badanie w porównaniu z RTG. Ze względu na cenę zwykle wykonywane w przypadku wątpliwości, nowych objawów oraz wg zaleceń lekarza;
• Badania dodatkowe – wg zaleceń lekarza;

Rak jelita grubego

• Osoby bez dodatkowych obciążeń powinny rozpocząć badania profilaktyczne od 50 roku życia
• Badanie kału na krew utajoną raz w roku – każdy wynik dodatni wymaga konsultacji lekarskiej (dostępne testy w aptekach do wykonania w warunkach domowych)
• Sigmoidoskopia raz na 5 lat (badanie endoskopowe odbytnicy i esicy)
• Kolonoskopia raz na 10 lat (badanie endoskopowe całego jelita grubego)

Rak prostaty

• Oznaczenie stężenia PSA u mężczyzn – zalecane regularne oznaczanie raz w roku po 50 roku życia
• Dalsza diagnostyka w przypadku nieprawidłowych wyników wg zaleceń urologa/onkologa

Rak piersi

• Między 20 a 40 rokiem życia zalecane badanie piersi co 2-3 lata oraz wykonanie USG piesi
• Między 40 a 50 rokiem życia – badanie piersi przez lekarza raz w roku oraz USG
• Między 50 a 70 rokiem życia – badanie piersi przez lekarza raz w roku oraz mammografia raz na 2 lata (uzupełnione USG wg zaleceń lekarza)
• Po 70 roku życia – badanie piersi przez lekarza raz w roku, badania dodatkowe wg zaleceń lekarza

Rak szyjki macicy

• Badanie cytologiczne raz na 3 lata u kobiet po 25 roku życia

Nie da się w jednym artykule przedstawić wszystkich sytuacji informujących o tym, kiedy i jakie badania wykonać. Najważniejsze to słuchać swojego organizmu i reagować na sygnały przez niego wysyłane. W razie wątpliwości zawsze należy konsultować się z lekarzem i nie odkładać tego na później.

Podkreślam, że podane, ogólne zalecenia podane powyżej dotyczą osób nie posiadających dodatkowych obciążeń ryzyka rozwoju chorób nowotworowych. W przypadku wystąpienia takich czynników zalecenia zwykle ulegają modyfikacji wg wskazań onkologa.

Warto skontaktować się z onkologiem (bez skierowania) i dowiedzieć się o kryteriach programów profilaktyki chorób nowotworowych obowiązujących w Polsce, ponieważ informacja przeczytana w Internecie nigdy nie zastąpi konsultacji w gabinecie specjalisty.

Badania profilaktyczne w ramach programu w zależności od wieku na przykładzie badania mammograficznego wykonywanego w celu wczesnego wykrywania raka piersi u kobiet.

Program wczesnego wykrywania raka piersi polega na wykonywaniu mammografii u kobiet w wieku 50-69 lat. W tym przedziale wiekowym kobiety mogą zgłaszać się na badanie bez skierowania od specjalisty.

Wśród państwa często pojawiają się wątpliwości. Dlaczego akurat ten wiek? Dlaczego nie wcześniej?

Wiele kobiet wiąże to z tym, że badanie jest bardzo szkodliwe. Tymczasem dawka promieniowania jest porównywalna do innych badań radiologicznych, jak choćby prześwietlenia płuc. Program mammogarficzny nie obejmuje kobiet młodszych po pierwsze z tego powodu, że w tej populacji rak piersi występuje rzadziej, a celem programu jest skupienie się na grupie wiekowej, w której występuje on najczęściej. Poza tym u młodych kobiet, u których piersi są „gęste” tzn. mają dominującą strukturę gruczołową, mammografia może być mało czytelna. U młodych kobiet lepszym badaniem w przypadku nieprawidłowości w budowie piersi najczęściej jest USG.

Panie po 70 roku życia często mówią, że są już za stare na badanie i im się już nic nie należy. Często pytają, dlaczego nie mogą sobie wykonać badania mammograficznego. Oczywiście, że mogą! Po przekroczeniu wieku przewidzianego programem mammografia staje się ponownie zwykłym badaniem, na które potrzebne jest skierowanie, ale w uzasadnionych sytuacjach jest wskazane u kobiet po 70 roku życia.

Programy profilaktyczne są skonstruowane wg badań epidemiologicznych, które uwzględniają częstość występowania danej choroby w kraju i wiek, w którym najczęściej się pojawia. Na podstawie tych danych tworzy się grupę osób w danym przedziale wiekowym, mających potencjalnie największe ryzyko zachorowania ze względu na płeć i wiek. Chodzi o to, by osobom najbardziej narażonym ułatwić wykonanie konkretnych badań (bez skierowania od specjalisty).

Twoje sugestie

Dokładamy wszelkich starań, aby podane zdjęcie i opis oferowanych produktów były aktualne, w pełni prawidłowe oraz kompletne. Jeśli widzisz błąd, poinformuj nas o tym.

Zgłoś uwagi Ikona

Polecane artykuły

  • Progesteron – badanie, normy, niedobór, nadmiar, interpretacja wyników badania. Progesteron a ciąża

    Badanie poziomu progesteronu jest jednym z oznaczeń, któremu najczęściej towarzyszy ocena poziomu FSH, LH, testosteronu i prolaktyny, podczas prowadzenia procesu diagnostycznego PCOS, czyli zespół policystycznych jajników lub zaburzeń miesiączkowania. Niski poziom progesteronu jest bardzo niekorzystny dla kobiet, które pragną zajść w ciążę, ponieważ hormon ten umożliwia zagnieżdżenie i utrzymanie się zarodka w błonie śluzowej macicy. Z kolei podwyższony poziom progesteronu może świadczyć o wystąpieniu torbieli, a nawet raku jajników, guzach nadnerczy i niewydolności wątroby. Jak należy się przygotować do badania hormonu progesteronowego, czy na pobranie krwi trzeba być na czczo i  ile kosztuje oznaczenie stężenia progesteronu we krwi? Odpowiedzi na te i i inne pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Erytropoetyna (EPO) – badanie, normy, interpretacja wyników

    Badanie erytropoetyny (EPO) jest wskazane podczas prowadzenia procesu diagnostycznego chorób krwi i nerek. Dzięki analizie poziomu erytropoetyny, możliwe jest kontrolowanie odpowiedzi na wdrożone leczenie anemii, nadkrwistości i niedokrwistości. Wysoki poziom EPO jest charakterystyczny dla sportowców, którzy swoje treningi odbywają w terenach górskich, ale także, co ciekawe, dla osób palących papierosy. Badanie poziomu erytropoetyny często towarzyszy analizie morfologii krwi i  hematokrytowi. Jaka jest norma EPO we krwi, czy do badania erytropoetyny należy zgłosić się na czczo i czy stosowanie EPO przez sportowców jest równoznaczne ze stosowaniem dopingu? Na te i inne pytania odpowiedzi znajdują się w niniejszym artykule.

  • Estrogen – badanie, normy, niedobór, nadmiar, interpretacja wyników badania krwi

    Badanie poziomu estrogenów jest jednym z głównych parametrów, który jest analizowany, kiedy lekarz specjalista (endokrynolog, ginekolog czy dermatolog) próbuje ustalić przyczynę długotrwałego braku miesiączki, zaburzeń dojrzewania płciowego, funkcji jajników, niekontrolowanych zmian masy ciała, a także niepokojących objawów natury dermatologicznej, takich jak np. trądzik. Poziom estrogenów kobiety w ciąży różni się od zakresów referencyjnych dla nieciężarnych pacjentek. Jak należy się przygotować do pobrania krwi, jakie są objawy nadmiaru i niedoboru estrogenów i czy badanie poziomu tych hormonów jest refundowane? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Estriol – badanie, normy, niedobór, nadmiar, interpretacja wyników badania. Estriol wolny w ciąży

    Estriol to hormon produkowany głównie podczas ciąży przez łożysko i nadnercza płodu. Norma estriolu w organizmie kobiety ciężarnej może być nawet 1000 razy wyższa niż ta w organizmie pacjentki niebędącej w ciąży, u której stężenie tego hormonu jest znikome. Razem z badaniem estriolu należy wykonać oznaczenie innych parametrów krwi, takich jak wolny estriol, (β-hCG) i AFP. Obniżony poziom estriolu w wyniku badań może świadczyć o wystąpieniu u płodu wad chromosomalnych w postaci zespołu Downa, Edwardsa oraz wad morfologicznych cewy nerwowej prawidłowej. Jak należy przygotować się do pobrania krwi, jak interpretować wynik badania estriolu w pierwszym, drugim i trzecim trymestrze ciąży i ile kosztuje oznaczenie stężenia hormonu we krwi? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • anty-TPO – norma, wysokie, niskie. Kiedy należy wykonać oznaczenie aTPO? Cena i skierowanie na badanie

    Badanie poziomu anty-TPO, czyli autoprzeciwciał skierowanych przeciwko peroksydazie tarczycowej, najczęściej zleca się pacjentkom, u których podejrzewa się chorobę autoimmunologiczną tarczycy, jaką jest np. Hashimoto. W celu sprawdzenia tego parametru należy w laboratoryjnym punkcie pobrań oddać krew o dowolnej porze dnia, bez konieczności bycia na czczo. Najczęściej anty-TPO oznacza się wraz z określeniem poziomu innych parametrów hormonalnych należących do tzw. panelu tarczycowego, czyli TSH, FT3 i FT4, anty-TG i TG. Ile kosztuje badanie anty-TPO i jakie są jego normy? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • Rezonans magnetyczny (MRI) nadgarstka – badanie, wskazania, przeciwwskazania, refundacja, cena i skierowanie na prześwietlenie

    Rezonans magnetyczny nadgarstka to bezbolesne i nieinwazyjne badanie obrazowe, które wykonuje się najczęsciej wówczas, kiedy dojdzie do urazu tego obszaru. Dotyczy to zarówno kości, jak i ścięgien nadgarstka. MRI może zostać przeprowadzone z wykorzystaniem kontrastu lub bez środka cieniującego. Do wykonania rezonansu magnetycznego konieczne jest posiadanie skierowania lekarskiego, a samo prześwietlenie może być refundowane przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Jak wygląda MR nadgarstka, ile kosztuje i czy do badania przystępuje się na czczo? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • FT4 – normy, za wysokie, za niskie. Jak interpretować wyniki badania?

    Badanie poziomu FT4 (tyroksyny) jest oznaczeniem hormonalnym, które pozwala ocenić, czy tarczyca działa prawidłowo. Aby właściwie zinterpretować wyniki FT4, należy dokonać porównania jego wartości z FT3 – trójjodotyroniną i TSH – hormon tyreotropowy. Tyroksyna jest jednym z tzw. hormonów aktywności życiowej, ponieważ dociera do każdej komórki ciała, przez co wpływa na szereg procesów fizjologicznych determinujących stan zdrowia. Czy do badania FT4 trzeba być na czczo i które niepokojące objawy wynikające z zaburzeń pracy tarczycy powinny zostać poddane ocenie, poprzez badanie poziomu tyroksyny? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

  • FT3 – badanie, za wysokie, poniżej normy. Jakie są wskazania do oznaczenia i jak interpretrować wyniki?

    Badanie poziomu FT3 jest jednym z podstawowych oznaczeń hormonalnych krwi, które należy wykonać przy podejrzeniu choroby tarczycy. Nie ma znaczenia, czy objawy wskazują na nadczynność gruczołu czy też na jego niedoczynność, ponieważ w obu przypadkach wskazane jest wykonanie analizy tego stężenia. Badanie najczęściej towarzyszy ocenie innych hormonów oraz obliczeniu stosunku FT3 do FT4 (tzw. konwersji trójjodotryoniny do tyroksyny) i porównaniu tychże do poziomu TSH. Jak należy się przygotować do badania, czy do pobrania krwi trzeba być na czczo oraz na co wskazuje podwyższony i obniżony poziom FT3? Odpowiedzi na te pytania znajdują się w niniejszym artykule.

Porozmawiaj z farmaceutą
Infolinia: 800 110 110

Zadzwoń do nas jeśli potrzebujesz porady farmaceuty.
Jesteśmy dla Ciebie czynni całą dobę, 7 dni w tygodniu, bezpłatnie.

Pobierz aplikację mobilną Pobierz aplikację mobilną Doz.pl

Ikona przypomnienie o zażyciu leku.
Zdarza Ci się ominąć dawkę leku?

Zainstaluj aplikację. Stwórz apteczkę. Przypomnimy Ci kiedy wziąć lek.

Dostępna w Aplikacja google play Aplikacja appstore
Dlaczego DOZ.pl
Niższe koszta leczenia

Darmowa dostawa do Apteki
Bezpłatna Infolinia dla Pacjentów.

ikona niższe koszty leczenia
Bezpieczeństwo

Weryfikacja interakcji leków.
Encyklopedia leków i ziół

Ikona encklopedia leków i ziół
Wsparcie w leczeniu

Porady na czacie z Farmaceutą.
E-wizyta z lekarzem specjalistą.

Ikona porady na czacie z farmaceutą
Newsletter

Bądź na bieżąco z DOZ.pl

Ważne: Użytkowanie Witryny oznacza zgodę na wykorzystywanie plików cookie. Szczegółowe informacje w Regulaminie.

Zamnij